Lidhja elektrike nënujore ndërmjet Greqisë dhe Qipros po kalon në një etapë të re. Marrëveshja e nënshkruar parashikon që fondi francez Meridiam të zotërojë rreth 66% të aksioneve në shoqërinë e posaçme të ngritur për zhvillimin e projektit. Pjesa tjetër do të mbetet nën kontrollin e operatorit grek të transmetimit të energjisë, ADMIE, i cili do të vijojë të ketë përgjegjësinë teknike për zbatimin dhe funksionimin e ardhshëm të interkoneksionit.
Të lidhura
None found
Me një kosto të vlerësuar në rreth 1,9 miliardë euro, projekti ishte ngadalësuar nga përplasjet rregullatore, shpenzimet e larta dhe tensionet gjeopolitike në Mesdheun Lindor. Për këtë arsye, marrëveshja shihet si një hap vendimtar për sigurimin e financimit dhe rifillimin konkret të punimeve.
Plani i interkoneksionit Great Sea përfshin shtrirjen e një kablloje nënujore rreth 900 kilometra të gjatë. Kapaciteti i saj fillestar do të jetë 1.000 megavat, ndërsa parashikohet mundësia që më vonë të arrijë deri në 2.000 megavat. Përmes Greqisë, kjo infrastrukturë synon ta bashkojë Qipron me sistemin elektrik evropian dhe t’i japë fund izolimit energjetik të ishullit.
Qiproja është vendi i fundit anëtar i BE-së që vazhdon të jetë i shkëputur nga rrjeti elektrik kontinental. Realizimi i projektit do ta lidhë atë me tregun evropian të energjisë, duke i mundësuar të importojë dhe eksportojë energji elektrike, të reduktojë varësinë nga prodhimi vendas me kosto të lartë dhe të rrisë sigurinë e furnizimit.
Nga ana tjetër, për Greqinë kjo lidhje nënujore konsolidon pozicionin e saj si një nyje energjetike ndërmjet Evropës dhe Mesdheut Lindor.
Pjesëmarrja e Meridiam i shton nismës një prani të fuqishme franceze. Sipas të dhënave të raportuara nga mediat greke, afërsisht 60% e kërkimeve detare kanë përfunduar. Puna e mbetur përqendrohet kryesisht në hapësirën mes Karpadhos dhe Qipros, një zonë ku më parë janë regjistruar tensione me Turqinë.
Pritet që fondi francez të mbulojë financiarisht përmbylljen e kësaj faze. Në të njëjtën kohë, po vlerësohet edhe mundësia që projekti të financohet nga Banka Evropiane e Investimeve.
Prania e një investitori të rëndësishëm nga Franca e nxjerr projektin përtej kuadrit të bashkëpunimit dypalësh Greqi–Qipro. Interkoneksioni merr kështu një karakter më të spikatur evropian, ndërsa në të përfshihen drejtpërdrejt interesa strategjike dhe ekonomike franceze.
Zhvillimi merr peshë të veçantë në një rajon ku prej vitesh Greqia dhe Turqia kanë mosmarrëveshje për kufijtë detarë, të drejtat e kërkimit dhe nismat energjetike.
Gjatë vitit 2024, kundërshtimet e Ankarasë çuan në ndërprerjen e kërkimeve detare për përcaktimin e itinerarit të kabllos. Turqia pretendonte se disa nga punimet po kryheshin në zona ku nevojitej miratimi i saj, por këto pretendime janë hedhur poshtë nga Athina dhe Bashkimi Evropian.
Brukseli e përkrah interkoneksionin në kuadër të politikave që synojnë bashkimin e tregjeve energjetike, shumëllojshmërinë e burimeve të furnizimit dhe rritjen e sigurisë energjetike.
Në një etapë pasuese synohet që lidhja të vazhdojë nga Qiproja në drejtim të Izraelit. Në rast se e gjithë linja përfundon, ajo do të formojë një korridor të ri energjetik që bashkon Izraelin, Qipron dhe Greqinë me tregun evropian.
