Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë kanë bërë publik vendimin e plotë unifikues, i cili sjell ndryshime të rëndësishme në mënyrën se si caktohen masat e sigurimit personal në Shqipëri.
Me këtë vendim, Gjykata e Lartë, ka prekur pjesërisht praktikën e mëparshme të vitit 2011, duke vendosur kritere të reja që i japin më shumë mbrojtje lirisë së individit dhe e kufizojnë përdorimin automatik të masës “arrest në burg”.
Të lidhura
None found
Tre shtyllat e vendimit të ri
Rishikimi i praktikës gjyqësore mbështetet në tre parime thelbësore, të cilat gjykatat duhet t’i zbatojnë tashmë detyrimisht:
1.Detyrimi për një shqyrtim real të alternativave: Gjykata nuk mund të kënaqet më me arsyetimin se “arresti në burg” është masa e duhur. Ajo është e detyruar të shpjegojë qartë pse masat më të buta, si arresti në shtëpi ose detyrimi për paraqitje, nuk mjaftojnë në rastin konkret.
2.Rrezikshmëria nuk merret e mirëqenë nga vetë vepra: Kolegjet e Bashkuara hodhën poshtë praktikën sipas së cilës “arresti në burg” vendosej automatikisht për vepra të rënda ose kur dënimi i parashikuar ishte i lartë. Tani, rreziku i posaçëm duhet të provohet përmes një vlerësimi individual, ku merren parasysh personaliteti i autorit, sjellja e tij, si edhe rrethanat familjare dhe shëndetësore.
3.Barrën e provës e ka Prokuroria: Ndryshe nga më parë, i hetuari nuk ka më detyrim të sjellë “prova pozitive” për të merituar lirinë. Tashmë është organi i akuzës ai që duhet të mbështesë me fakte konkrete pse liria e personit paraqet rrezik dhe pse asnjë masë tjetër nuk e shmang këtë rrezik.
Ky vendim unifikues u mor në kuadër të shqyrtimit të çështjes së shtetasit Begtash Zeneli, në banesën e të cilit gjatë kontrollit u zbuluan 7 kilogramë e 350 gramë lëndë narkotike cannabis sativa. Edhe pse Prokuroria kërkoi me këmbëngulje “arrest në burg”, Gjykata e Apelit caktoi “arrest në shtëpi”, duke marrë parasysh moshën e tij 63-vjeçare, faktin se ishte i rehabilituar ligjërisht dhe gjendjen e rëndë shëndetësore të bashkëshortes.
Pasi shqyrtoi rekursin e prokurorit, Gjykata e Lartë vendosi të lërë në fuqi masën e “arrestit në shtëpi”. Sipas kolegjeve, edhe pse vepra ka një shkallë të lartë rrezikshmërie, kjo nuk mund të mbizotërojë automatikisht mbi rrethanat konkrete njerëzore të të dyshuarit, nëse nuk provohet rreziku i vërtetë i largimit apo i përsëritjes së veprës penale.
Në argumentimin e saj, Gjykata e Lartë nënvizoi se ky drejtim i ri është i nevojshëm për ta afruar drejtësinë shqiptare me standardet e Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut (GJEDNJ). Sipas vendimit, “arresti në burg” duhet të mbetet gjithmonë “ultima ratio” (masa e fundit), pasi prezumimi duhet të jetë në çdo rast në favor të lirisë.
Vendimi është dërguar për botim në Fletoren Zyrtare dhe pritet të ketë efekt të menjëhershëm në të gjitha gjykatat e vendit, duke ngritur më lart nivelin e arsyetimit për çdo kufizim të lirisë personale.
