Marrëveshja e paralajmëruar me Iranin po shihet nga ekspertët si një zhvillim që vë në pikëpyetje aftësinë e SHBA-së për të garantuar sigurinë, edhe pse mbetet fuqia ushtarake dominuese. Sipas tyre, Teherani ka arritur ta shtyjë Uashingtonin drejt negociatave për lirinë e lundrimit nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Më 14 qershor 2026, Presidenti amerikan Donald Trump bëri të ditur se ishte arritur një marrëveshje paraprake me Iranin, duke thënë se kjo rrugë strategjike detare do të “rishpallet plotësisht e hapur”. Pavarësisht kësaj, përmbajtja e plotë e ujdisë mbetet ende e paqartë. Gjatë kësaj jave pritet që në Gjenevë të firmoset një deklaratë zyrtare, ndërsa aty do të rinisin edhe kontaktet e drejtpërdrejta mes SHBA-së dhe Iranit.
Të lidhura
None found
Ngushtica e Hormuzit, e konsideruar një korridor vendimtar për transportin botëror të naftës, ishte bllokuar pjesërisht pas përshkallëzimit të konfliktit. Teherani, sipas raportimeve, kishte përdorur mjete asimetrike, përfshirë mina dhe dronë detarë. Media iraniane, në raportime të pakonfirmuara, kanë lënë të kuptohet se gjatë negociatave është përmendur edhe mundësia e vendosjes së “tarifave” për anijet tregtare që kalojnë aty.
Autoritetet amerikane e kanë hedhur poshtë këtë pretendim. Zëvendëspresidenti JD Vance ka deklaruar se ngushtica do të qëndrojë e hapur dhe se nuk do të ketë pagesa të tilla. Megjithatë, analistët thonë se kjo situatë nxjerr në pah kufijtë e fuqisë amerikane përballë metodave asimetrike të veprimit.
Rebecca Lissner nga Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë (CFR) vlerëson se konflikti ka treguar sa e vështirë është për SHBA-në ta përkthejë epërsinë ushtarake në përfitim strategjik. Sipas saj, “SHBA gjendet në një pozicion më të dobët se në fillim të konfliktit”.
Ajo dhe specialistë të tjerë theksojnë se Irani ka mundur të ushtrojë ndikim të fortë mbi lirinë e lundrimit edhe pa pasur një flotë të madhe tradicionale. Kjo, sipas tyre, është arritur përmes taktikave të shpërndara dhe mbështetjes së aleatëve rajonalë, si Huthit në Jemen dhe Hezbollahu në Liban. Në të njëjtën kohë, Europa po përpiqet të marrë një rol më aktiv në garantimin e sigurisë së ngushticës, ndërsa SHBA duket se po anon drejt një forme më të kufizuar bashkëpunimi me partnerët europianë.
Edhe pse tregjet janë qetësuar pas njoftimeve për rihapjen e mundshme të kësaj rruge detare, niveli i pasigurisë mbetet i lartë. Sipas analistëve, Irani mund të ruajë ndikim afatgjatë mbi një prej nyjeve më të rëndësishme të tregtisë globale, duke e shndërruar këtë çështje në një provë të vazhdueshme për rendin ndërkombëtar dhe për rolin e SHBA-së brenda tij.
