Xhelal Sveçla, ministër në detyrë i Punëve të Brendshme, ka bërë të ditur se ka vendosur që drejtori i Telekomit të Serbisë, Vladimir Luçiq, të shpallet person i padëshirueshëm, apo “non grata”, në Republikën e Kosovës. Me këtë masë, atij i ndalohet përgjithmonë hyrja, qëndrimi dhe kalimi transit në territorin e Kosovës.
Të lidhura
None found
Ky vendim është marrë pasi Luçiq deklaroi se Telekom Serbia ka për synim ta zgjerojë veprimtarinë në të gjithë territorin e Kosovës, por, sipas tij, pengesë për këtë plan është qeveria aktuale e vendit.
“Synojmë të shtrihemi në mbarë Kosovën, por qeveria e tanishme po na pengon”, ka deklaruar Luçiq.
Duke reaguar ndaj kësaj deklarate, profesori doktor Gurakuç Kuçi, hulumtues i lartë në Institutin për Studime të Luftës Hibride “OCTOPUS”, ka paralajmëruar se pritet shtim i infiltrimit të Serbisë në institucionet dhe jetën politike të Kosovës.
Sipas Kuçit, qëndrimi i shprehur nga Luçiq përbën provë të qartë të një veprimtarie që ai e sheh si pjesë të luftës hibride serbe kundër Kosovës.
Kuçi ka thënë se drejtori i Telekom Serbisë, pas kthimit nga SHBA-ja, në një intervistë për mediat serbe e bëri të qartë se zgjerimi i kompanisë në tërë Kosovën parashihet të ndodhë pas rrëzimit të qeverisë aktuale. Sipas tij, objektivi i deklaruar është që kjo kompani të bëhet operatori kryesor telefonik në Kosovë dhe të tërheqë edhe klientë shqiptarë.
Ai ka rikujtuar se, pikërisht në të njëjtën datë një vit më parë, kishte paralajmëruar se Telekom Serbia është strukturë shtetërore që shfrytëzohet për kontroll, manipulim, frikësim dhe ndërhyrje të thellë në jetën institucionale të Kosovës dhe rajonit. Kuçi ka theksuar se kjo tashmë nuk mbetet vetëm analizë, pasi vetë drejtori i kompanisë po e shpall publikisht synimin për shtrirje në gjithë Kosovën dhe po e lidh zbatimin e këtij plani me ndryshimet politike në Prishtinë.
Në vlerësimin e Kuçit, prania gjithnjë e më e madhe e Telekom Serbisë në rajon lidhet me një strategji më të gjerë të Beogradit dhe është pjesë e pandashme e konceptit të “Botës Serbe”. Përmes telekomunikacionit, sipas tij, synohet kontrolli i hapësirave rajonale ku Serbia tashmë është e pranishme ose kërkon të krijojë prani.
Ai ka sjellë si shembull Malin e Zi, ku Telekom Serbia hyri më 2007, menjëherë pas pavarësisë. Sot, kompania zotëron drejtpërdrejt 51 për qind të aksioneve nëpërmjet MTEL Podgorica, kurse 49 për qind e mbetur mbahet nga MTEL Banja Luka, e cila gjithashtu kontrollohet nga Telekom Serbia.
Në Bosnjë e Hercegovinë, sipas Kuçit, Telekom Serbia ka nën kontroll rreth 65 për qind të Telekom Srpske/MTEL Banja Luka. Ndërkohë, në Maqedoninë e Veriut, kompania siguroi licencë përmes MTEL-it në korrik 2021, fillimisht duke ofruar shërbime televizive, ndërsa në vitin 2022 u zgjerua edhe në telefoninë mobile.
Kuçi ka përmendur edhe përpjekjet e pasuksesshme, të cilat, sipas tij, dëshmojnë të njëjtin orientim ekspansionist. Në vitin 2018, oferta me vlerë rreth 60 milionë euro për blerjen e Telekom Albania-s u ndalua nga qeveria shqiptare për shkak të shqetësimeve që lidheshin me sigurinë kombëtare. Në Kosovë, ndërkaq, nuk u realizua oferta prej 155 milionë eurosh për blerjen e IPKO-s në vitin 2020.
Brenda territorit të Kosovës, nëpërmjet MTS d.o.o., kompani që është 100 për qind pronë e Telekom Serbisë, janë blerë operatorët kabllorë VGN Net dhe HERC International. Në këtë mënyrë, sipas Kuçit, është fuqizuar prania në zonat e banuara me shumicë serbe.
Në nivel më të gjerë rajonal, ai ka thënë se kjo pozitë dominuese u forcua me marrëveshjen prej 652 milionë eurosh për blerjen nga United Group të NetTV Plus, biznesit satelitor EON Sat/Total TV në Serbi dhe Maqedoninë e Veriut, si dhe të disa aseteve të Sport Klub në rajon.
Kuçi ka theksuar se vetë Telekom Serbia e ka paraqitur këtë zgjerim si pjesë të planit për t’u shndërruar në kompaninë kryesore të Ballkanit Perëndimor, me objektiv që deri në vitin 2030 të arrijë 3 miliardë euro të ardhura. Në të njëjtën kohë, struktura është zgjeruar në Gjermani, Austri dhe Zvicër, duke u përqendruar fillimisht te diaspora, me qëllim që atë ta përdorë më pas si bazë për depërtim më të gjerë.
Në pjesën përfundimtare të reagimit, Kuçi ka ngritur akuza të rënda për veprimtarinë e Telekom Serbisë dhe MTS d.o.o. në Kosovë, duke pretenduar se këto struktura kanë vepruar në kundërshtim me marrëveshjet dhe institucionet e vendit.
Sipas tij, kompania e ka shkelur drejtpërdrejt Marrëveshjen e Brukselit të vitit 2015, pasi ka zgjeruar në mënyrë të paligjshme rrjetin, ka angazhuar punonjës pa dokumente të Kosovës dhe ka penguar institucionet e sigurisë. Ai ka pretenduar se MTS d.o.o. ka shërbyer si instrument i inteligjencës serbe, duke fshirë nga bazat e të dhënave çdo provë që lidhej me vrasjen e Oliver Ivanoviqit, duke fshehur të dhënat për sulmin terrorist në Banjskë dhe duke ndihmuar në mbulimin e gjurmëve të sulmit tjetër terrorist në kanalin e Ibër-Lepencit.
Kuçi ka thënë se karakteri subversiv i kësaj strukture u dëshmua sërish në vitin 2025, kur kërcënimi me bombë ndaj Kuvendit të Kosovës u dërgua nga një numër i MTS-it. Ai ka shtuar se, në mars 2025, gazetarët e BIRN Serbia u sulmuan përmes numrave të MTS-it me softuerin spiun Pegasus, ndërsa BIA dhe policia e Serbisë përdorën pajisje Cellebrite për instalimin e NoviSpy në telefonat e gazetarëve të ndaluar.
Sipas Kuçit, forma më e rrezikshme që ka marrë Telekom Serbia është paraqitja e saj si një “investitor perëndimor”. Ai ka deklaruar se Luçiq ka krijuar një mburojë të sofistikuar diplomatike përmes diskutimeve në Uashington rreth rrjetit 5G, inteligjencës artificiale dhe financimit nga Exim Bank.
Kuçi ka vlerësuar se qëllimi është realizimi i “Botës Serbe”, duke përdorur mbështetjen amerikane si mburojë për avancimin e interesave të Serbisë. Sipas tij, sa herë që Prishtina vendos ndalesa ose masa rregullative ndaj kësaj strategjie, Beogradi i paraqet ato menjëherë si pengim të investimeve amerikane dhe si përpjekje për të krijuar përçarje mes Kosovës dhe SHBA-së.
Ai e ka përshkruar Telekom Serbinë si një “Kalë Troje” digjital në funksion të zbatimit të projektit të “Botës Serbe” në Ballkanin Perëndimor. Për realizimin e këtij synimi në Kosovë, siç ka deklaruar edhe Luçiq, sipas Kuçit nevojiten veprime të bashkërenduara politike që do të mundësonin depërtimin në institucionet dhe jetën politike të vendit.
Në përfundim të deklaratës për “Bota sot”, Kuçi ka thënë se, në epokën digjitale, çdo investim duhet të vlerësohet edhe nga këndvështrimi i sigurisë, duke e cilësuar këtë rast si mësim për mënyrën se si duhet reaguar ndaj luftës hibride.
