Bashkimi Evropian ka bërë të ditur se janë plotësuar kushtet teknike dhe politike për hapjen e urës kryesore mbi lumin Ibër në Mitrovicë. Ky zhvillim vjen pasi KFOR-i ka vendosur të nisë një kalim gradual nga prania e përhershme ushtarake në këtë pikë.
Të lidhura
None found
Ura, e cila prej vitesh simbolizon ndarjen mes dy pjesëve të Mitrovicës, vazhdon të mbetet në qendër të diskutimeve për sigurinë, lëvizjen e lirë dhe normalizimin e situatës në veri të Kosovës.
Konfirmimi i BE-së ka ngritur pyetjen nëse hapja e urës tashmë është vetëm çështje kohe, si dhe nëse zvogëlimi gradual i pranisë së përhershme të KFOR-it mund të ndikojë në stabilitetin dhe sigurinë e zonës.
Për “Bota sot”, publicisti Emin Azemi dhe ish-deputeti Adem Salihaj kanë dhënë vlerësimet e tyre për domethënien e këtij procesi, ndryshimet në terren dhe ndikimin e mundshëm të tij në jetën e qytetarëve të Mitrovicës.
Azemi e sheh hapjen e urës si një kthesë me rëndësi historike dhe politike për rajonin. Sipas tij, fakti që BE-ja ka konfirmuar përmbushjen e kushteve të nevojshme tregon se ekziston një vullnet i qartë ndërkombëtar për të avancuar procesin dhe se periudha e gjatë e bllokimit po shkon drejt përfundimit.
Ai vlerëson se legjitimiteti i dhënë nga Brukseli e zhvendos debatin nga pyetja nëse ura duhet të hapet, te mënyra praktike se si do të realizohet hapja. Sipas Azemit, ky hap mund të riformësojë dinamikën e dialogut mes Kosovës dhe Serbisë, si dhe të sjellë një qasje të re për masat e sigurisë në terren.
Në aspektin diplomatik, Azemi konsideron se zhvillimet e fundit dëshmojnë një ndryshim të peshës së negociatave. Ai thotë se po kalohet nga diskutimet e pafundme për çështje teknike drejt krijimit të fakteve të reja lidhur me sovranitetin territorial.
Publicisti shton se qëndrimi i BE-së dhe lëvizjet e NATO-s tregojnë se vendimmarrja ndërkombëtare po e anashkalon veton historike të Serbisë për veriun dhe po e zvogëlon rolin e Beogradit në këtë proces. Megjithatë, ai thekson se rruga e Prishtinës drejt strukturave evropiane mbetet e lidhur ngushtë me koordinimin e hapave strategjikë me aleatët perëndimorë.
Sipas tij, në kohën kur Brukseli pritet t’i shtojë kërkesat ndaj Kosovës për zbatimin e Asociacionit, ky proces mund të shërbejë si balancë politike ndaj lëshimeve të fundit që lidhen me sovranitetin.
Për Azemin, vendimi i KFOR-it për tranzicionin gradual të pranisë së tij ushtarake ka rëndësi të veçantë strategjike. Ai e interpreton këtë veprim si pasqyrim të një vlerësimi të ri për gjendjen e sigurisë dhe si shenjë besimi te kapacitetet e autoriteteve vendore për ruajtjen e rendit.
Ai nënvizon se procesi po zhvillohet me kujdes, me synim shmangien e krijimit të një vakumi sigurie. Stabiliteti në veri, sipas tij, do të varet nga bashkëpunimi i ngushtë mes forcave vendore dhe atyre ndërkombëtare. Në këtë kuadër, Policia e Kosovës ka filluar të marrë përsipër sigurimin e urës, duke zëvendësuar pikat statike të KFOR-it.
Azemi e konsideron këtë zhvillim një hap të rëndësishëm drejt normalizimit të jetës dhe garantimit të lëvizjes së lirë në Mitrovicë. Ai thotë se ura po largohet gradualisht nga roli i saj shumëvjeçar si simbol i ndarjes etnike dhe mund të shndërrohet në një pikë normale lidhëse urbane.
Sipas tij, qarkullimi i lirë i qytetarëve dhe mallrave do të ndikonte në integrimin ekonomik të dy pjesëve të qytetit, do ta lehtësonte jetën e përditshme dhe do të krijonte mundësi për më shumë bashkëpunim shoqëror mes komuniteteve. Ai vlerëson gjithashtu se dobësimi i këtij simboli të ndarjes mund të sjellë stabilitet politik e psikologjik për vendin, të rrisë sigurinë për investimet e huaja dhe të hapë rrugë për zhvillim më të qëndrueshëm ekonomik.
Ndërsa Adem Salihaj thotë se largimi i KFOR-it nga ura dhe vendosja e Policisë së Kosovës aty përbëjnë një hap të madh, madje të fundit, drejt normalizimit të plotë të situatës në veri.
Sipas Salihajt, për gati tri dekada Ura e Ibrit ka funksionuar si simbol i kufirit dhe ndarjes. Për vite me radhë, ajo përcillte idenë se në njërën anë ndodheshin shqiptarët, ndërsa në anën tjetër serbët dhe Serbia.
Ai kujton se deri para pesë vjetësh kalimi i shqiptarëve në veri konsiderohej tejet i rrezikshëm dhe se askush prej tyre nuk guxonte të shkelte në atë pjesë. Salihaj vlerëson se ndërtimi i dy urave alternative dhe vendosja e kontrollit të Qeverisë së Kosovës në veri ia kanë zbehur Urës së Ibrit rolin si vijë ndarëse.
Salihaj thotë se strukturat serbe, të cilat i lidh me Rojet e Urës dhe Brigadat e Veriut, e kanë humbur gjithnjë e më shumë ndikimin. Sipas tij, veprimtaria kryesore e tyre tashmë konsiston në shkrimin e grafiteve antishqiptare gjatë natës.
Ai e përshkruan urën si një simbol famëkeq që kujton se ende ekzistojnë njerëz që shpresojnë ta përdorin atë për të penguar vendosjen e kontrollit të plotë në atë pjesë të Kosovës. Salihaj e cilëson atë si simbol të ndarjes së Kosovës, projekt për të cilin, sipas tij, ka punuar shumë Vuçiqi, bashkë me disa bashkëpunëtorë në Kosovë dhe Shqipëri.
Salihaj shprehet se normalizimi i plotë i jetës në veri tashmë është i sigurt dhe se ai pritet të ndodhë brenda muajsh. Megjithatë, ai thekson se për realizimin e këtij procesi ende mbetet punë për t’u bërë.
