Gazetari investigativ Andrei Soldatov, një ekspert i mirënjohur i shërbimeve sekrete ruse i strehuar në Londër dhe i shpallur në kërkim në atdhe, paralajmëron se që prej shpërthimit të konfliktit në Ukrainë më 2022, Shërbimi Federal i Sigurisë (FSB) ka përjetuar një zgjerim dramatik të autoritetit. Kreu i Kremlinit, Vladimir Putin, po mbështetet gjithnjë e më shumë tek ky aparat për të mbajtur nën kontroll shoqërinë, për të siguruar informacion nga fronti dhe për të garantuar qëndrueshmërinë e pushtetit të tij.
Të lidhura
None found
Autor i librit “Fisnikëria e Re”, Soldatov argumenton se konflikti i ka dhënë FSB-së një mandat që kapërcen shumë përtej funksioneve klasike të spiunazhit dhe kundërzbulimit. Ai e përshkruan këtë ndikim si gjithëpërfshirës, duke depërtuar në sistemin e burgjeve, mjediset akademike, sektorin privat të biznesit, hapësirën dixhitale dhe industrinë ushtarake.
“Që nga viti 2022, rritja e fuqisë së FSB-së ka qenë drastike dhe sot ky fakt është krejtësisht flagrant,” deklaron Soldatov. Ai veçon se “shërbimi i dytë”, përgjegjës teorikisht për rendin kushtetues dhe antiterrorizmin, është veçanërisht i fuqizuar, por edhe krahu i kundërzbulimit po bëhet çdo ditë e më agresiv. Kjo ka ushqyer një valë të re rastesh spiunazhi që ka kthyer paranojën në një fenomen mbarëkombëtar. Sipas tij, frika nuk përqendrohet më vetëm tek shërbimet perëndimore si CIA apo MI6, por edhe tek aleatë si Kina, me të cilën Moska mban zyrtarisht një “miqësi të pakufizuar”.
Një sinjal shqetësues në këtë drejtim ishte rrjedhja e një dokumenti të brendshëm që e portretizonte Kinën si armike, pavarësisht retorikës së ngrohtë mes Putinit dhe Xi Jinping. Soldatov shton se tashmë shërbimet dekurajojnë në mënyrë aktive çdo lloj komunikimi me të huajt. Zgjerimi më i prekshëm i pushtetit vërehet në fushën ushtarake, ku dega e kundërzbulimit të FSB-së tani nuk mbikëqyr vetëm forcat e armatosura, por kontrollon edhe kontratat private për prodhimin e pajisjeve dhe shërbimeve, përfshirë firmat e teknologjisë që zhvillojnë softuer për dronë.
Kjo përfaqëson një shkëputje nga epoka sovjetike, ku kompleksi ushtarako-industrial ishte tërësisht shtetëror. “Tani kundërzbulimi ushtarak beson se ka çdo të drejtë të spiunojë edhe ato kompani,” spjegon gazetari, duke nënvizuar se shumë prej këtyre operacioneve mbeten të fshehura. Një dimension tjetër është krijimi i një rrjeti paralel burgjesh nën kontrollin e FSB-së, një sistem i pavarur nga administrata tradicionale e burgjeve, i projektuar që nga viti i kaluar. Këto objekte shërbejnë jo vetëm për të mbajtur të burgosur ukrainas të luftës, por edhe si terrene fertile për mbledhje informacioni dhe rekrutim.
Soldatov e krahason këtë taktikë me metodat e Stalinit gjatë Luftës së Dytë Botërore, duke shtuar se presioni ushtrohet shpesh edhe mbi familjarët e robërve që ndodhen në Ukrainë. Rëndësia operative e FSB-së manifestohet edhe në aksionet e sabotimit në Europë, ku autorët shpesh janë rekrutuar nga radhët e moldavëve, ukrainasve apo bjellorusëve pikërisht për të shmangur identifikimin e lehtë të agjentëve etnikisht rusë. Kjo e bën FSB-në një instrument të pazëvendësueshëm për regjimin.
Lidhur me pyetjen nëse Putin është kthyer në një “peng” të shërbimeve, Soldatov e sheh situatën më të nuancuar. Ai dallon një ndryshim thelbësor midis brezit themelues, si Nikolai Patrushev, që jetoi katastrofën e viteve ’90 dhe kujton vitet ’80, dhe burokracisë së re të rritur tërësisht nën Putinin. Ky brez i ri ka më pak ambicie politike për të sfiduar liderin, por varësia e presidentit rritet për shkak të mbingarkesës me role kritike që informojnë rrjedhën e luftës.
Megjithatë, rreziku kryesor qëndron në izolimin e Putinit nga realiteti. “Edhe nëse ai mendon se të gjithë kanë frikë dhe nuk do të komplotonin, ai nuk është në gjendje të kuptojë vetë se çfarë po ndodh në vend,” vëren Soldatov. Kontrolli i raporteve bëhet i pamundur kur edhe guvernatorët rajonalë i tremben shërbimit sekret, në mungesë të një mekanizmi alternativ siç ishte Partia Komuniste në të kaluarën. Një simbolikë e fortë e këtij fuqizimi është vendimi për të rithyer statujën e Felix Dzerzhinskit në sheshin Lubyanka dhe emërtimi i akademisë së FSB-së me emrin e themeluesit të Çekës policore.
Soldatov thekson se krahasimi i drejtpërdrejtë me KGB-në e viteve ’80 është i gabuar. Sot, zyrtarët e sigurisë nuk kanë më iluzione për të ardhmen dhe e shohin përfundimin e konfliktit si një katastrofë ekzistenciale. Të traumatizuar nga rënia e Perandorisë dhe e Bashkimit Sovjetik, ata besojnë se shteti është jashtëzakonisht i brishtë dhe se vetëm një aparat brutal sigurie mund të parandalojë një tjetër revolucion. Kjo bindje justifikon për ta çdo lloj shtypjeje, vrasjeje apo helmimi. “Nëse ndalojnë luftën, për ta është fundi,” pohon ai.
Për më tepër, përvoja e përbashkët e brutalitetit në Ukrainë ka krijuar një kohezion të ri midis oficerëve që nuk ekzistonte në vitet ’80, duke i bërë ata më agresivë dhe më të lidhur me njëri-tjetrin. Duke vështruar nga e ardhmja, Soldatov paralajmëron se një dobësim i mundshëm i Putinit nga pleqëria nuk do të sillte domosdoshmërisht një perestrojkë të re. Sot, në mungesë të një strukture si Partia Komuniste që dikur kufizonte KGB-në, dhe me një FSB të zhytur në konflikt e të lidhur me mbijetesën e regjimit, rritja e pushtetit të shërbimeve sekrete rrit njëkohësisht edhe rrezikun që presidenti të mbetet i verbër ndaj së vërtetës së vendit të tij.
