Aleksandar Jakshiq nga Zubin Potoku dhe Branimir Mihajlloviq, me origjinë nga Vushtrria e me banim aktual në Mitrovicën e Veriut, thonë se brenda pak orësh humbën objektet pranë liqenit të Ujmanit, në të cilat kishin investuar për vite. Të dy janë të bindur se pronat u përkisnin atyre.
Të lidhura
None found
Ata deklarojnë se ndërtimet i kishin realizuar duke u mbështetur në dokumentacionin që posedojnë në sistemin juridik të Serbisë. Institucionet e Kosovës, ndërkaq, i trajtojnë objektet si ndërtime pa leje mbi tokën që menaxhohet nga ndërmarrja publike “Ibër-Lepenci”.
Pas rrënimeve, Jakshiqi dhe Mihajlloviqi kërkuan drejtësi edhe pranë institucioneve të Kosovës. Sipas tyre, nuk u është sqaruar se mbi cilën bazë ligjore kishte filluar largimi i objekteve. Ata thonë gjithashtu se nuk kishte vendim gjyqësor, ndonëse tashmë kishin nisur procedurën për përcaktimin e pronësisë.
Për Jakshiqin, shembja e hotelit “Jezero” në Ujman përfaqëson shumë më tepër sesa humbjen e një ndërtese. Ai thotë se, për vetëm disa orë, u shkatërrua ajo që familja e tij kishte krijuar gjatë pothuajse 20 vjetëve.
Në një deklaratë për Radion Evropa e Lirë, ai tha se së bashku me motrën dhe pjesëtarët e tjerë të familjes kishin hequr dorë nga shumë gjëra për ta ngritur hotelin. Sipas tij, familja kishte investuar gjithçka aty, ndërsa prindërit kishin vënë në atë objekt gjithë kursimet dhe mundin e tyre.
Kritikat e bashkësisë ndërkombëtare
Rrënimi i ndërtimeve në afërsi të liqenit të Ujmanit nxiti reagime kritike nga bashkësia ndërkombëtare, e cila u kërkoi autoriteteve kosovare ta ndalnin menjëherë aksionin. Kritika kryesore lidhej me faktin se pronarët, pasi ishin njoftuar të largoheshin nga pronat, kishin hapur procese gjyqësore. Për këtë arsye, u vlerësua se duhej pritur përfundimi i procedurave në gjykatë.
Drejtori i ndërmarrjes “Ibër-Lepenci”, Faruk Mujka, ka paraqitur një qëndrim tjetër. Ai tha se institucioni që drejton është i detyruar me ligj ta ruajë pronën nën administrimin e tij. Sipas Mujkës, informacionet e grumbulluara tregojnë se pjesa më e madhe e objekteve ishte ndërtuar gjatë viteve 2019 dhe 2020.
Ai argumentoi se këto ndërtime nuk mund të legalizoheshin nëpërmjet Ligjit për trajtimin e ndërtimeve pa leje, pasi ky ligj kishte hyrë në fuqi në shtator të vitit 2018.
Pronarët e kundërshtojnë këtë version, duke këmbëngulur se objektet e tyre ishin ngritur afro 20 vjet më parë dhe, rrjedhimisht, përpara hyrjes në fuqi të ligjit.
Humbja e tretë për Branimir Mihajlloviqin
Branimir Mihajlloviqi e përshkruan rrënimin si herën e tretë që mbetet pa gjithçka që kishte krijuar përgjatë viteve.
Ai ka lindur në Vushtrri, por u largua prej andej pas luftës së vitit 1999. Më pas u vendos në fshatin Frashër, afër Mitrovicës, ku kishte shtëpinë e familjes. Sipas tij, ajo shtëpi u dogj gjatë trazirave të marsit 2004.
Aktualisht, Mihajlloviqi banon në një apartament që i është dhënë për shfrytëzim nga Komuna e Mitrovicës së Veriut. Për këtë arsye, vikendica në afërsi të Ujmanit kishte për të një vlerë që shkonte përtej funksionit të një vendi për pushime.
Ai thotë se për 19 vjet kishte investuar gradualisht në të, duke kursyer edhe nga ushqimi për ta përfunduar ndërtimin.
Përplasja rreth pronësisë së tokës
Aleksandar Jakshiq këmbëngul se parcela ku ndodhej hoteli “Jezero” i takon familjes së tij dhe se objekti ishte ngritur në fillim të viteve 2000.
Ai pretendon se dokumentet që vërtetojnë pronësinë gjenden në sistemin juridik serb. Duke u bazuar në to, Jakshiqi ka hapur një kontest gjyqësor pranë institucioneve të Kosovës, ndërsa seanca e parë është planifikuar të mbahet më 12 gusht.
Sipas tij, vetëm gjatë ditëve të fundit kishte kuptuar se autoritetet e Kosovës ia kishin ndryshuar destinimin tokës ku ishte hoteli që në vitin 2018. Jakshiqi thotë se ky ndryshim tani e pengon të pajiset me dokumentet përkatëse në sistemin kosovar.
Ai kundërshton pretendimin se familja e tij e kishte uzurpuar pronën, duke pyetur se përse autoritetet nuk kishin vepruar gjatë gjithë këtyre viteve. Jakshiqi thotë se nuk do ta kishin nisur ndërtimin nëse toka nuk do të ishte e tyre dhe nëse nuk do të kishin pasur dokumentacion.
Sipas tij, familja nuk kishte marrë asnjëherë njoftim për ndryshimin e destinimit të parcelës. Ata pretendojnë se për këtë vendim mësuan vetëm pasi nisën të merrnin aktvendimet për rrënimin e objekteve përreth liqenit.
Branimir Mihajlloviqi, nga ana tjetër, deklaron se tokën e kishte marrë në shfrytëzim për 99 vjet në vitin 2006 nga ndërmarrja publike serbe “Srbijashume”, përkatësisht Ndërmarrja Publike e Serbisë për Menaxhimin e Pyjeve Shtetërore. Ai thotë se qiranë ia kishte paguar rregullisht kësaj ndërmarrjeje.
Gjatë vitit 2024, kur Kosova nisi mbylljen e institucioneve që vepronin brenda sistemit të Serbisë, me arsyetimin se ishin struktura paralele dhe të paligjshme, Mihajlloviqi u përpoq ta rregullonte statusin e pronës në sistemin juridik të Kosovës.
Vitin e kaluar ai dorëzoi kërkesë për legalizimin e objektit. Sipas Mihajlloviqit, ishte i gatshëm që në të ardhmen pagesën e qirasë t’ua bënte institucioneve kosovare.
Pavarësisht kësaj, vikendica iu rrënua më 21 korrik. Ndërkohë, ai mori edhe një gjobë prej 2.000 eurosh për ndërtim pa leje.
Mihajlloviqi kërkon të dijë përse institucionet e Kosovës zgjodhën që aksionin kundër ndërtimeve pa leje ta nisnin pikërisht në veri të vendit, zonë ku shumicën e popullsisë e përbëjnë serbët.
Pas reagimeve ndërkombëtare për rrënimet në Ujman, Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës deklaroi se ndërhyrja bën pjesë në një plan më të gjerë për mbrojtjen e burimeve ujore. Ministria paralajmëroi se largimi i ndërtimeve pa leje do të vazhdojë në të gjithë Kosovën.
Ministrja në detyrë, Fitore Pacolli, bëri të ditur se deri tani në zonën pranë liqenit të Ujmanit janë hequr 17 objekte.
Çfarë përcakton ligji për rrënimin?
Eksperti i çështjeve pronësore, Korab Dibra, kishte shpjeguar më herët për Radion Evropa e Lirë se neni 23 i Ligjit për Pronën Publike e përcakton qartë pamundësinë e përfitimit të pronësisë publike përmes posedimit afatgjatë ose ndërtimit të një objekti në kundërshtim me rregullat për të drejtën e ndërtimit.
Sipas Dibrës, kjo dispozitë e përjashton fitimin e pronësisë mbi një pronë publike kur ndërtimi është kryer pa leje, edhe nëse është dorëzuar një kërkesë për legalizimin e tij.
Ai ka shtuar se ligji i njeh ndërmarrjes “Ibër-Lepenci” si të drejtën, ashtu edhe detyrimin për ta mbrojtur pronën që menaxhon nga çdo ndërhyrje e paautorizuar e palëve të treta.
Megjithatë, Dibra ka theksuar se organi përgjegjës nuk mund ta zbatojë vendimin për rrënim për aq kohë sa një ankesë ose kërkesë për legalizim vazhdon të jetë në shqyrtim.
Ai ka sqaruar gjithashtu se ligji nuk i jep “Ibër-Lepencit”, apo ndonjë ndërmarrjeje tjetër publike, kompetencën për t’i shembur vetë objektet. Sipas tij, këtë përgjegjësi e kanë institucionet përkatëse: komuna për ndërtimet e kategorisë së parë dhe të dytë, kurse ministria kompetente për ato të kategorisë së tretë.
Meqë shtëpitë dhe vilat klasifikohen si objekte të kategorisë së parë, Dibra thotë se vetëm komuna mund të lëshojë leje ndërtimore dhe të marrë vendime për rrënimin e tyre.
Kryetari i Komunës së Zubin Potokut, Millosh Peroviq, kishte thënë më herët se organet komunale nuk kishin dhënë miratim për shembjen e shtëpive dhe vikendicave në Ujman. Ai kishte kërkuar që çështja të zgjidhej përmes një kompromisi.
Megjithëse pranon se nuk ka shumë shpresë për rezultatin e procesit gjyqësor mbi përcaktimin e pronësisë, Aleksandar Jakshiq thotë se do ta vazhdojë betejën. Ai paralajmëron se objekti do të ndërtohet sërish, madje më i bukur dhe më i mirë se më parë.
Të njëjtin vendim shpreh edhe Branimir Mihajlloviqi. Ai thotë se nuk ka ndër mend të largohet nga Kosova. / REL
