Uashingtoni dhe Riadi kanë firmosur një marrëveshje historike, e cila pritet t’i hapë rrugën Arabisë Saudite për zhvillimin e një programi bërthamor për qëllime civile.
Të lidhura
None found
Departamenti Amerikan i Energjisë e cilësoi dokumentin si një “marrëveshje paqësore për bashkëpunim bërthamor”. Sipas institucionit, ajo do t’u mundësojë kompanive amerikane “qasje të shkëlqyer në programin e energjisë bërthamore saudite”.
Përmbajtja e marrëveshjes nuk është bërë publike. Megjithatë, raportime të mëparshme të mediave amerikane kanë ngritur mundësinë që, në të ardhmen, Arabia Saudite të autorizohet të pasurojë uranium. Ky material mund të shërbejë si karburant për centralet bërthamore, por mund të përdoret edhe për prodhimin e bombave bërthamore.
Sipas këtyre raportimeve, pas realizimit të një studimi të përbashkët me SHBA-në, Riadi mund të marrë leje për pasurimin e uraniumit brenda territorit saudit. Karburanti do të prodhohej në një strukturë pasurimi të ndërtuar nga Shtetet e Bashkuara, në vend që mbretëria të vazhdonte të mbështetej tek importet.
Një projekt i tillë mund të ketë një vlerë prej miliarda dollarësh për SHBA-në, pasi kompanitë amerikane mund të angazhohen në ndërtimin e impiantit që do të prodhonte uranium të pasuruar. Ky material mund të përdoret si lëndë djegëse për termocentralet, por edhe për krijimin e armëve bërthamore.
Ekspertët paralajmërojnë se një vendim i tillë do të përbënte rastin e parë për Shtetet e Bashkuara dhe mund të sillte rrezik për përhapjen bërthamore në të ardhmen, në një rajon që tashmë karakterizohet nga paqëndrueshmëria.
Krahas marrëveshjes së bashkëpunimit, Departamenti Amerikan i Energjisë njoftoi se palët kanë firmosur edhe një “marrëveshje dypalëshe për masat mbrojtëse”.
Në deklaratën e departamentit thuhet se, të marra së bashku, dy marrëveshjet krijojnë bazën ligjore për një partneritet shumëdekadësh me vlerë prej disa miliarda dollarësh. Ky bashkëpunim synon të çojë përpara disa objektiva kryesore ekonomike dhe strategjike, mes të cilave edhe mospërhapjen bërthamore.
Edhe qeveria saudite reagoi përmes një deklarate, duke e paraqitur marrëveshjen si një zgjerim të bashkëpunimit që ekziston mes dy shteteve në sektorin energjetik. Riadi theksoi gjithashtu se zhvillimi pason vizitën e udhëheqësit saudit në Uashington gjatë nëntorit të kaluar.
Njoftimi u bë në një kohë kur luftimet mes SHBA-së dhe Iranit po përshkallëzohen. Arabia Saudite, aleate e hershme e Uashingtonit, strehon disa baza amerikane që janë vënë në shënjestër të sulmeve iraniane.
Marrëveshja u njoftua gjithashtu dy ditë pasi Huthitët, aleatët e Iranit në Jemen, shpallën një “bllokadë detare” kundër mbretërisë saudite.
