Me 264 milionë dollarë arkëtime në debutimin e saj global, komente entuziaste nga kritikët – ku spikat vlerësimi me pesë yje i Peter Bradshaw për “Guardian” – dhe tifozë që udhëtojnë nëpër kontinente për të kapur një vend në ekranet e pakta Imax 70 mm, “Odisea” po afirmohet si fenomeni kinematografik i verës 2026.
Për më tepër, filmi pritet të mbretërojë në box office për javë të tëra, në një sezon veror që ofron fare pak konkurencë reale, përveç “Spider-Man: Brand New Day”.
Të lidhura
None found
Pas triumfit të “Oppenheimer” me çmimin për filmin më të mirë në Oscar 2024, Christopher Nolan e kuptoi se i ishte dhënë një mundësi e artë për të materializuar një ëndërr të hershme: sjelljen e epopesë homerike në kinema. “Tani për tani, kam një shans për të bërë një film që përndryshe do të ishte i pamundur,” i rrëfeu ai së fundmi Guardian.
Çdo cent i buxhetit kolosal prej 250 milionë dollarësh është i dukshëm në ekran. Peizazhet e Itakës të lënë pa frymë, ndërsa zbritja e protagonistit në botën e nëndheshme merr një atmosferë ogurzezë falë xhirimeve në plazhet me rërë të zezë të Islandës, nën dritën e zbehtë të diellit të mesnatës.
Për të kapur larminë e peizazheve, regjisori zgjodhi gjashtë lokacione: Skocinë, Greqinë, Italinë, Maltën dhe, në një vendim që ngjalli polemika, Saharën Perëndimore. Ky rajon nën kontrollin e Marokut konsiderohet shpesh si kolonia e fundit e Afrikës, një territor që OKB-ja ende nuk e njeh si të dekolonizuar.
Sekuencat madhështore në Mesdhe u realizuan në det të hapur, ku Nolan refuzoi imazhet kompjuterike, duke preferuar oqeanin e vërtetë të trazuar me ekuipazhin në bordin e të vetmes anije vikinge funksionale në botë. Një kopje e anijes u përdor për skenat e xhiruara në një rezervuar gjigant uji në parkingun e Universal Studios. Matt Damon e përshkroi përvojën si sfiduese: “Kishim dy motorë reaktivë, si ata të Boeing 737, që na hidhnin ujë me forcë. Ishte e qartë se ishte gjëja më e vështirë për ta bërë ujin të funksiononte në një ambient të kontrolluar.”
Prej dy dekadash, Nolan është një avokat i flaktë i teknologjisë Imax. “The Dark Knight” në 2008 ishte i pari blockbuster hollivudian që përdori këto kamera për skenat e aksionit, dhe që atëherë ato janë bërë një element thelbësor në arsenalin e tij. Për “Odisea”, ai përdori gjashtë kamera Imax, secila e mbyllur në një kuti izoluese për të zbutur zhurmën e tyre të fuqishme.
Ekipi bashkëpunoi gjithashtu me një firmë ndriçimi për të krijuar pajisje të pagëzuara “pirohedrone”, piramida zjarri që imitonin me mjeshtëri shkëlqimin e luhatshëm të flakëve mbi ambientet e brendshme dhe skenat e natës. “Dëshiroja që kamera të kapte pikërisht atë që do të shihte syri i njeriut,” i shpjegoi Nolan New York Times.
Në poemën homerike, perënditë janë entitete egoiste që ndërhyjnë në punët e vdekshmëve për tekate, dëshira dhe preferenca personale, siç vëren përkthyesja Emily Wilson. Megjithatë, interpretimi i Nolan mbi bashkëveprimin mes hyjnive, gjysmëperëndive dhe njerëzve është më i thjeshtë, me Athinën e Zendayas që shfaqet më pak si një fuqi qiellore dhe më shumë si një partnere besnike e Odiseut.
Charlize Theron mbetet gjithmonë një kënaqësi për t’u parë, por nimfa Kalipso në duart e Nolanit mund të perceptohet si jo mjaftueshmërisht e fuqishme për të mbështetur një pjesë të madhe të narracionit. Homeri e përshkruan atë si një burguese mizore, ndërsa regjisori e portretizon si një qenie të vetmuar dhe disi të trishtuar. Mbetet për t’u hamendësuar se çfarë do të kishte arritur Theron me një version më të ashpër të personazhit.
Disa spektatorëve mund t’u mungojë edhe Nausicaa, princesha që në veprën origjinale e akuzonte me ironi Odiseun si “një burrë pa premtime”, një linjë që do t’i sillte një nuancë humori të mirëseardhur filmit.
Kur Lupita Nyong’o u përzgjodh si Helena e Trojës, fytyra që lëshoi një mijë anije, komentatorët e djathtë reaguan me mendjelehtësinë e zakonshme. Ironia qëndron se personazhi ka shumë pak hapësirë në film: kur Telemaku shkon për ta takuar në Spartë, bukuroshja legjendare është thuajse e heshtur, me një shenjë të shëmtuar në anën e majtë të fytyrës. Një vendim i guximshëm nga Nolan, edhe pse mbetet e çuditshme që origjina e kësaj plage nuk zbulohet kurrë.
Penelopa e Anne Hathaway është një figurë dinjitoze dhe dinake, edhe pse pallati i saj është i mbushur me kërkues. “Donim të ishim të sigurt se ajo nuk dukej thjesht si një grua që mban zi për burrin e saj,” shpjegoi kostumografja Ellen Mirojnick, e cila e veshi aktoren me ngjyrat e kuqe dhe blu të Itakës. “Ajo dukej gjithmonë si mbretëresha.” Vetë Hathaway e përshkroi personazhin si një vullkan që zien ngadalë deri në shpërthimin final, ku ajo mallkon pretenduesit dhe e çon shërbëtoren e pabesë drejt vdekjes ndërsa pallati përfshihet nga beteja.
Një nga interpretimet më prekëse vjen nga John Leguizamo, gati i panjohshëm me flokë të bardhë në rolin e Eumaeus, bariut gati të verbër, besnik i Odiseut deri në fund. Benny Safdie sjell një prani të frikshme si Agamemnoni, në një zgjedhje inteligjente kundër tipit. Dhe jo të gjitha paraqitjet ishin të planifikuara: një tufë delfinësh që kaloi rastësisht gjatë xhirimeve u bë pjesë e montazhit përfundimtar.
Surpriza më e madhe mbetet reperi Travis Scott në rolin e një rapsodi, i cili e hap filmin me rrëfimin e bëmave të Odiseut në Trojë.
Është ende herët për parashikime të sakta mbi Oscar-et e vitit të ardhshëm, pasi filmat më të përfolur do të shfaqen në festivalet e vjeshtës. Megjithatë, Nolan mbetet një nga regjisorët e parapëlqyer të Akademisë, pasi fitoi shtatë çmime nga 13 nominime për “Oppenheimer” dhe tre nga tetë për “Dunkirk”. “Odisea” duket e destinuar për nominime në kategoritë kryesore, si filmi më i mirë dhe regjia, si dhe në shumicën e kategorive teknike, ndërsa garat e aktrimit mbeten të pasigurta.
Ka argumente të forta që gjysmëora e fundit e filmit është pjesa më e fuqishme, ku Odiseu rikthehet në shtëpi me ndihmën e Athinës dhe depërton maskuar si lypës. Pas sfidës së harkut nga Penelopa, ai zbulon identitetin e tij. Përballja që pasuron nuk është masakra e pamëshirshme e Homerit, por një luftë e ndershme. Megjithatë, pretenduesit e udhëhequr nga Antinosi tinëzar i Robert Pattinson nuk përballen dot me të zotin e shtëpisë. Rikthimi i tij është i hidhur, i përshkuar nga rikthime në “zjarret e anarkisë dhe dhimbjes” të Trojës së plaçkitur.
Për Nolan, lufta nuk ka asnjë lavdi, një temë e përbashkët me “Dunkirk” dhe “Oppenheimer”. Siç thotë Odiseu: “Ne e thyem hallkën e brishtë që lidhte njerëzit.” Edhe pse fitimtarët e vërtetë këtu janë të paktë, përfundimi i Nolan është më shpresëdhënës se ai i Homerit. Ndërsa poeti e mbyllte poemën me planet për bastisje, regjisori sheh një të ardhme më pak të errët për çiftin. Në një skenë të bukur bregdetare, Odiseu dhe Penelopa nisen drejt perëndimit për të nderuar shpirtrat e burrave të rënë, duke ia lënë fronin e Itakës Telemakut, i cili tani duket se më në fund e ka gjetur vendin e tij.
