Një skicë mbi antropologjinë e dinjitetit dhe universin e trilluar që autori ia atribuon Ramës.
Në takimin e fundit me grupin parlamentar të PS-së, Rama vuri në dukje tri elemente që, sipas kësaj analize, lidhen ngushtë me njëri-tjetrin. Së pari, ai tha se reagimi popullor buron nga bota e sajuar e algoritmit. Më pas argumentoi se njerëzit që po reagojnë janë shkëputur nga realiteti, pasi, sipas tij, manipulohen po nga algoritmi. Në thelb, kjo vijon idenë se populli nuk mendon në mënyrë kritike dhe ndikohet lehtë. Në fund, duke e përsëritur të njëjtën linjë, ai deklaroi se kush akuzon duhet të provojë.
Të lidhura
None found
Sipas autorit, pretendimi se algoritmi po mposht realitetin e përditshëm e kthen çështjen përmbys. Në fakt, algoritmi nisi të pasqyrojë të vërtetën pikërisht kur shoqëria u rikthye te vetja dhe doli haptazi kundër asaj që regjimi i Ramës kishte kohë që bënte. Kjo, thuhet në tekst, është shprehur edhe më qartë nga shumë specialistë të medias. Pikërisht këtu analiza kërkon të shkojë më tej: te mënyra se si Rama po përpiqet t’i rikthejë njerëzit te realiteti që ai vetë ka sajuar, i quajtur këtu Realiteti Rama.
Pra, sipas këtij këndvështrimi, realiteti që Rama synon të rivendosë është pikërisht ai që e kishte ndërtuar vetë si një konstrukt artificial. Pyetja që ngrihet është se me çfarë mjetesh kërkon ta rindërtojë atë.
Për ta rikthyer këtë realitet, autori thotë se Rama ka në dispozicion një industri të tërë që punon për të. Në të përfshihen gazetarë të paguar me mbi 20 mijë euro në muaj, media të përfshira drejtpërdrejt në industrinë e ndërtimit, një rrjet i gjerë patronazhistësh, si edhe kompani ndërkombëtare të njohura për prodhimin e rafinuar të fake news, intimidimit dhe sidomos për politikën e ndërtimit të armikut ideal që më pas mund të mposhtet.
Në fjalimin e tij, sipas analizës, Rama i dha garanci kësaj makinerie se nuk do të japë dorëheqje. Madje mesazhi, sipas autorit, shkonte edhe më tej: nëse fundosem unë, do t’ju marr me vete.
Në këtë strategji për t’u kthyer te Realiteti Rama, vend zë edhe teza se kush akuzon duhet të provojë. Për ta mbështetur këtë, ai solli si shembull të drejtën romake. Autori vëren se historia e së drejtës romake është më e ndërlikuar dhe nuk hyn këtu në përpjekjen për ta emancipuar Ramën në këtë pikë, por pranon ta marrë si të mirëqenë këtë pretendim. Edhe në atë rast, sipas analizës, për dorëheqjen e Ramës do të mjaftonin ato që ai vetë ka pranuar.
Çfarë ka pranuar konkretisht? Sipas tekstit, ai ka pohuar se është lejuar gardhimi i një zone të mbrojtur pa projekt. Po ashtu, janë lejuar makineri të rënda brenda një zone të mbrojtur, të cilat tashmë kanë shkaktuar jo pak dëme mjedisore. Llogari, sipas autorit, duhet të jepen edhe për ndryshimin e hartës së zonave të mbrojtura, çka dëshmon se kjo është bërë me synimin për të favorizuar investitorët strategjikë. Gjithashtu përmendet fakti se janë hartuar ligje për të ashtuquajturit investitorë strategjikë, të cilat, sipas analizës, kanë rezultuar ligje me porosi. Dhe, duke qëndruar te fusha e së drejtës, autori argumenton se kushdo që bën ligje me porosi ka shkelur Kushtetutën dhe frymën e shtetit të së drejtës, sepse janë cenuar shumë parime, por mbi të gjitha natyra e përgjithshme që ligji duhet të ketë.
Analiza shton se ka edhe më shumë se kaq. Rama, sipas saj, ka tentuar të manipulojë shoqërinë kur ka deklaruar se në zonat e mbrojtura, kategoria 5, lejohet ndërtimi ashtu siç e interpreton ai. Po ashtu, kur thotë se kundërshtimi i njerëzve vjen prej ndikimit të armiqve, autori nënvizon se këta armiq i shpik vetë, ndërsa si kryeministër tregohet i pazoti t’i arrestojë ose t’i ndalojë. E njëjta logjikë, sipas shkrimit, shfaqet edhe kur përpiqet të kontrollojë protestuesit, deri në pikën që përmend se ka parë të dashurat e tyre në protestë.
Politikat e fyerjes dhe të intimidimit, thuhet në analizë, nuk janë të reja. Megjithatë, mënyra me të cilën po përdoren tani paraqitet si e ndryshme, sepse Rama kishte shmangur deri më sot gjysmën e strategjisë që prej kohësh punohej nga mjeshtrit e prodhimit të Realitetit Rama.
Një nga mekanizmat e këtij Realiteti Rama, sipas autorit, ka qenë krijimi i një ambienti mediatik dhe i një kulture popullore që japin përshtypjen e një shoqërie kulturalisht kitsch, ose të një kulture të cekët dhe banale. Kjo lidhet me strategjinë për të ndërtuar imazhin se shoqëria shqiptare është me fat që ka një kryeministër si Rama. Si provë të kësaj, analiza fton lexuesin të shohë këto katër ditë, kur një prej mesazheve kryesore të promovuara nga “agjentët” e Realitetit të Ramës është se nuk do të vijë më një lider si Rama dhe se ai paska pasur një vizion për këtë shoqëri.
Në këtë mënyrë, i gjithë abuzimi me pushtetin nga ana e Ramës, sipas këtij interpretimi, paraqitet si një projekt civilizues. Brenda këtij kuadri futen edhe ndërtimet në bregdet dhe në Tiranë.
Pjesë e botës së sajuar të Ramës është, sipas analizës, edhe prodhimi i figurave publike qesharake. Sidomos pas Covid-19, studiot televizive, portalet dhe gazetat u mbushën me personazhe të sajuar si figura publike. Për të kuptuar si janë prodhuar, autori sugjeron një kthim pas në kohë, për të parë se si mediat kryesore të Realitetit Rama i kanë sponsorizuar.
Këto figura, vijon analiza, shfaqen kudo: si analistë, si zëdhënës partie, si emra të artit dhe kulturës, apo si studiues historie. Funksioni i tyre ka qenë përzierja sa më e madhe e botës së trilluar me botën e fakteve. Kjo lojë, sipas autorit, është përdorur nga Rama në mënyrën tipike të trickster-ave mjeshtërorë, duke ua lënë kundërshtarëve barrën për të provuar, ndërsa vetë Realitetin e tij e ndërton mbi trillimin.
Në zbatim të logjikës së Realitetit Rama, këto figura, sipas shkrimit, dëmtojnë kufijtë mes së vërtetës dhe fiksionit. Efekti i parë është se kushdo që hyn në debat nis nga parimi i barazisë mes palëve, mes qasjes qesharake dhe asaj më akademike. Në këtë mënyrë, mendja e audiencës trazohet dhe turbullohet. Jo sepse publikut i mungojnë filtrat, por sepse synohet t’i mbillet ideja se kërkimi i së vërtetës dhe përballja për të drejtën janë të kota. Sa më shumë figura të tilla me mbështetje popullore të ketë, aq më pak shpresë mbetet, sipas autorit, se shoqëria ka njerëz që mund të reagojnë seriozisht, siç po ndodh tani.
Pyetja që ngrihet më tej është se cila është gjysma tjetër e strategjisë që nuk ishte shfaqur më parë dhe si lidhen të dyja.
Deri tani, sipas analizës, Rama pothuajse nuk e kishte zënë në gojë ekzistencën e armiqve të Shqipërisë. Tani, ndërkaq, ai thotë se “ne i njohim mirë ata”. Përjashtim bën vetëm Irani, i cili ishte përmendur si i tillë disa vite më parë, për arsye që dihen. Për pjesën tjetër të armiqve, teksti nënvizon se Rama deri në këtë moment kishte këmbëngulur se ishte një lider që e mohonte ekzistencën e armiqve dhe se ata ishin më shumë të sajuar sesa realë. Për këtë arsye, ai shpesh merrte edhe kredite si një lider kozmopolitan.
Por, sipas autorit, realiteti ka qenë ndryshe.
Në praktikën e përditshme të pushtetit, thuhet se janë sponsorizuar ide sipas të cilave shoqëria shqiptare përmban shumë grupe sociale, kulturore dhe religjioze që janë armiq me njëri-tjetrin dhe me shtetin shqiptar. Për këtë qëllim, Realiteti Rama ka përdorur shumë figura publike për të shkruar, por rolin kryesor e kanë pasur ata që qëndronin mes botës qesharake dhe realitetit.
Në ligjërimin e këtyre “analistëve” të rinj dhe të vjetër, sipas analizës, lejoheshin të futeshin copëza të vërtetash të cunguara për “armiq” të ndryshëm.
Gjatë Revolucionit Flamingo, Realiteti Rama, sipas autorit, u trondit më shumë jo nga algoritmi apo nga prania e “armiqve” të jashtëm, por nga fakti se si këto botë, që ai i kishte portretizuar, e thënë me dorën në zemër edhe vetëportretizuar shpeshherë, si botë armiqësore me njëra-tjetrën, pranuan të bashkoheshin kundër Realitetit Rama.
Për këtë arsye, në këto ditë, Realiteti Rama po përpiqet të identifikojë sa më shumë figura armike brenda realiteteve sociale në Tiranë dhe më gjerë në botën shqiptare. Këtë ai përpiqet ta lidhë me idenë e manipulimit nga algoritmi. Ndërkohë, sipas analizës, shpresa e tij mbetet te lodhja e protestuesve, që siç u shpreh edhe në anglisht të bëhen fade away, si edhe te mbajtja nën kontroll e partisë dhe ushqimi i makinës së trillimit të realitetit. Sipas autorit, me këtë qasje ai do të vazhdojë edhe në të ardhmen, sepse e di se në Botën e Jashtme nuk do të funksionojë më ai realitet që u kishte propozuar.
Në fund, teksti arrin në përfundimin se loja tashmë zhvillohet mes tri realiteteve. I pari është realiteti që njerëzit përjetojnë çdo ditë. I dyti është ai që analiza e quan Realiteti Rama. I treti është realiteti që njerëzit duan të ndërtojnë: ai i një shoqërie të drejtë dhe demokratike. Pikërisht ky realitet i tretë, sipas autorit, nuk mund të vihet nën kontroll, sepse është imagjinar dhe mbështetet te shpresa dhe te nevoja për dinjitet.
