Procesi për një marrëveshje mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, që synon t’i japë fund luftës në Lindjen e Mesme, është futur në një moment të ndjeshëm. Ngjarjet e orëve të fundit kanë bërë që të shtyhen kontaktet e para të parashikuara në Gjenevë, pas firmosjes së Memorandumit të Mirëkuptimit nga presidenti amerikan Donald Trump dhe presidenti iranian Masoud Pezeshkian.
Sipas rrjetit libanez Al-Mayadeen, i afërt me Hezbollahun, delegacioni iranian që do të merrte pjesë në negociata ka vendosur të vonojë nisjen drejt Zvicrës për shkak të sulmeve të pandërprera izraelite në jug të Libanit. Burime të këtij rrjeti thanë se ekipi ishte gati të udhëtonte dhe të hapte raundin e parë të bisedimeve, të parashikuara të zgjasin 60 ditë, por në çastet e fundit pezulloi lëvizjen.
Të lidhura
None found
Raportimet tregojnë se Teherani i kishte vënë më herët në dijeni Uashingtonin dhe ndërmjetësit se situata në Liban është një faktor thelbësor në këtë proces dhe se do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë mbi vazhdimësinë e negociatave. Sipas Iranit, operacionet izraelite që depërtojnë deri në 10 kilometra në territorin libanez përbëjnë shkelje të klauzolës së parë të Memorandumit të Mirëkuptimit dhe të marrëveshjes kornizë.
Pas pak orësh, edhe Shtëpia e Bardhë bëri të ditur se është shtyrë udhëtimi i zëvendëspresidentit amerikan J.D. Vance për në Gjenevë. Një zëdhënës i administratës amerikane tha se ky vendim lidhet me “çështje logjistike të pazgjidhura në lidhje me fazën e ardhshme të negociatave”.
“Planet për bisedimet teknike nuk janë finalizuar ende dhe delegacioni amerikan është gati të niset sapo të jetë e mundur. Logjistika e këtyre negociatave nuk ka qenë kurrë e thjeshtë apo e parashikueshme”, u shpreh zëdhënësi i Shtëpisë së Bardhë.
Një ditë më herët, vetë Vance kishte njoftuar se synonte të shkonte në Zvicër për të marrë pjesë në fazën e përmbylljes së marrëveshjes. Ai kishte theksuar gjithashtu se negociatat teknike pritej të nisnin gjatë fundjavës, me të në drejtimin e ekipit negociator amerikan.
Edhe pse kontaktet e para janë shtyrë, reagimi i tregjeve financiare ndaj marrëveshjes mes Uashingtonit dhe Teheranit ishte pozitiv. Investitorët e interpretuan këtë zhvillim si një mundësi për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe për rikthimin e normalitetit në rrjedhën globale të energjisë.
Nikkei 225 në Japoni u rrit me 0.68%, ndërsa Kospi i Koresë së Jugut avancoi me 0.78%. Në të njëjtën linjë, edhe indeksi MSCI Azi-Paqësor shënoi rritje, duke iu afruar niveleve rekord. E njëjta klimë u pa edhe në Wall Street, ku Dow Jones u ngjit me 0.14%, S&P 500 me 1.08% dhe Nasdaq me 1.91%.
Në anën tjetër, tregu i energjisë vazhdoi prirjen rënëse të çmimeve të naftës. Brent u stabilizua në 79.63 dollarë për fuçi, ndërsa WTI amerikane zbriti në 76.05 dollarë. Sipas analistëve, çmimet po shkojnë drejt humbjeve javore rreth 9%, pasi rifillimi i lundrimit në Ngushticën e Hormuzit ka zbutur ndjeshëm shqetësimet për ndërprerje të furnizimeve globale.
Rëndësia e rihapjes së këtij kalimi detar shihet si vendimtare për tregjet ndërkombëtare, pasi përmes tij kalon rreth 20% e konsumit global të naftës, si edhe një pjesë e konsiderueshme e eksporteve të gazit natyror të lëngshëm.
Ndonëse tregjet mbeten optimiste, vëmendja e investitorëve dhe e diplomacisë ndërkombëtare është përqendruar te raundi i ardhshëm i negociatave teknike. Aty pritet të trajtohen çështje kyçe, si heqja e sanksioneve ndaj Iranit, programi bërthamor i Teheranit dhe funksionimi afatgjatë i Ngushticës së Hormuzit.
