Ndonëse shpesh shihet thjesht si një bezdi shtëpiake, rrëmuja ka pasoja që prekin shumë më tepër sesa pamjen e hapësirës. Në këndvështrimin e psikiatrisë dhe psikologjisë, ajo përbën një burim të vazhdueshëm stimujsh që i kërkojnë trurit vëmendje pa ndërprerje, duke ndikuar te përqendrimi, emocionet dhe mënyra si funksionojmë mendërisht.
Për Newsweek, Clint Salo, MD, psikiatër dhe drejtor mjekësor në The Grove Recovery Community, tha se rrëmuja vepron si një stimul i pandërprerë vizual që hyn në garë me gjithçka tjetër për vëmendjen tonë. Sipas tij, kjo e detyron trurin të shpenzojë më shumë energji për të përjashtuar informacionin e parëndësishëm, gjë që mund të sjellë lodhje mendore dhe vështirësi në përqendrim, organizim dhe përfundimin e detyrave.
Të lidhura
None found
Me kalimin e kohës, kjo ngarkesë mendore shtohet. Sa më i mbushur të jetë ambienti me sende, aq më shumë informacion duhet të përpunojë truri, duke konsumuar burime të vlefshme njohëse.
Michelle Drapkin, psikologe dhe themeluese e Qendrës CBT, e krahason këtë ndikim me mbingarkesën teknologjike. Ajo tha se çdo objekt që ndodhet në fushën e shikimit mund të bëhet një burim shpërqendrimi dhe truri e regjistron atë, pavarësisht nëse jemi të vetëdijshëm apo jo. Sipas saj, kjo i ngjan gjerësisë së brezit të një rrjeti Wi-Fi: sa më shumë pajisje të jenë aktive në sfond, aq më i ngadalshëm bëhet funksionimi.
Lidhet me stresin dhe ankthin
Për pasojë, rrëmuja nuk krijon vetëm ndjesinë e kaosit, por edhe një stres të matshëm. Drapkin tha se kërkimet e kanë lidhur një mjedis të çrregullt me nivele të larta të kortizolit, hormonit të stresit. Sipas saj, një ambient i paorganizuar i dërgon trurit sinjalin se ka ende punë të pambyllura, çështje të lëna pezull dhe detyra që presin zgjidhje. Kjo ndjesi e fshehtë e paplotësisë krijon një lloj stresi në sfond, që mund të shpërfillet lehtë, por nga i cili është e vështirë të shpëtosh, tha ajo për Newsweek.
Në të njëjtën linjë u shpreh edhe Salo, i cili vuri në dukje se rrëmuja funksionon si një kujtesë e përhershme për të gjitha gjërat që ende mbeten për t’u bërë. Për shumë njerëz, një hapësirë e tillë krijon ndjesinë e një pune që nuk mbaron kurrë, çka mund të nxisë ankth dhe lodhje mendore, tha ai, transmeton Klankosova.tv.
Ndikimi në kujtesë dhe produktivitet
Efektet e saj nuk mbarojnë këtu. Rrëmuja mund të pengojë funksione thelbësore të trurit, si vendimmarrja, kujtesa dhe produktiviteti. Kur ambienti është i çorganizuar, vëmendja largohet vazhdimisht nga detyra kryesore dhe shpërndahet te elementët përreth.
Drapkin shpjegoi se, nga pikëpamja njohëse, synimi është të reduktohet ajo që quhet “paragjykim i vëmendjes”, pra prirja e trurit për t’u fokusuar te stimujt e rinj ose të pazakontë. Sipas saj, sa më pak zhurmë vizuale të ketë, aq më shumë hapësirë mendore mbetet për punën reale.
Kush është më i ndjeshëm ndaj rrëmujës
Megjithatë, jo të gjithë reagojnë njësoj ndaj rrëmujës. Të dhënat psikologjike të disponueshme tregojnë se ndjeshmëria ndaj saj ndikohet nga niveli i stresit, tiparet e personalitetit dhe gjendja e shëndetit mendor. Salo tha se personat që tashmë ndihen të mbingarkuar ose po përballen me gjendje si ankthi, depresioni apo ADHD mund të jenë veçanërisht të ndjeshëm ndaj kaosit në ambientin e tyre.
Drapkin shtoi se edhe mënyra si jemi rritur luan rol. Njerëzit priren të ndihen më afër me llojin e hapësirës me të cilën janë mësuar, qoftë ajo shumë e organizuar apo më kaotike.
Si të përballeni me rrëmujën
Sipas psikologëve, vendosja e rregullit nuk duhet parë si një mision i rëndë apo frikësues. Përkundrazi, veprimet e vogla japin shpesh rezultatet më të mira. Drapkin këshillon që fillimi të bëhet me diçka fare të vogël, si një cep tavoline, një raft apo një qese me sende për t’u dhuruar. Ajo sugjeron vendosjen e një kohëmatësi për 10 minuta, punën deri kur të bjerë zilja dhe më pas ndalimin, duke e paraqitur këtë si një strategji praktike me seanca të kufizuara në kohë.
Kayleen Kelly, themeluese e Kayleen Kelly Home Organizing & Redesign, i tha Newsweek se është me rëndësi që detyrat të ndahen në pjesë më të vogla dhe më të menaxhueshme, ndërsa presioni i vendimmarrjes të ulet. Ajo shpjegoi se largimi i sendeve është shterues mendërisht, fizikisht dhe emocionalisht, ndaj ndarja e procesit në hapa më të vegjël e bën atë shumë më të përballueshëm.
Ajo rekomandon gjithashtu përdorimin e “rregullit të saj të tre sekondave” kur vendoset se çfarë duhet mbajtur dhe çfarë duhet hequr. Sipas saj, pasi sendet të jenë kategorizuar, për secilin duhet marrë një vendim: “Po” do të thotë ta mbani, ndërsa “Jo” do të thotë ta hiqni qafe. Këshilla e saj është që ky vendim të merret brenda tre sekondave. Nëse ka hezitim ose pamundësi për të vendosur, atëherë sendi duhet mbajtur dhe procesi të vazhdojë më tej.
Sipas Kelly, kjo mënyrë pune krijon vrull, ul gjasat për pendesë pas vendimit dhe e bën pastrimin emocionalisht dhe psikologjikisht më të sigurt. Ajo shton se frika nga marrja e vendimit të gabuar është ndër arsyet kryesore pse shumë njerëz e shmangin vendosjen e rregullit që në fillim, ndaj heqja e këtij presioni i ndihmon të mbeten të përqendruar, të ndihen të suksesshëm dhe të forcojnë me kalimin e kohës aftësitë e tyre vendimmarrëse.
Në fund, synimi nuk është arritja e përsosmërisë, por krijimi i një ambienti që ju shërben. Salo përfundon se qëllimi është të ndërtohet një hapësirë e përballueshme, që ul stresin dhe mbështet mirëqenien e përgjithshme mendore. Ndërsa Drapkin e përmbledh kështu: qëllimi nuk është përsosmëria, por të siguroheni që mjedisi juaj punon për ju dhe jo kundër jush.
