Një video e publikuar së fundmi në Telegram nga Milosh Medenica ka rikthyer në qendër të debatit një nga ngjarjet më të errëta dhe të pazgjidhura të luftës në Kosovë. Medenica përmend emrin e Boban Baçoviqit si një prej të dyshuarve për ekzekutimin e gjashtë të rinjve serbë në lokalin “Panda” në Pejë, më 14 dhjetor 1998.
Të lidhura
None found
Baçoviqi, i lindur në Nikshiq të Malit të Zi, është cilësuar në disa raportime si një individ me lidhje të dikurshme me Shërbimin e Sigurimit Shtetëror të Serbisë (RDB). Kohët e fundit, emri i tij është lidhur edhe me grupin e dyshuar kriminal “Shkaljari”.
Sipas pretendimeve të shprehura në atë video, Baçoviqi dyshohet se ka qenë i përfshirë në një operacion të strukturave të sigurisë së Serbisë gjatë vitit 1998. Qëllimi i këtij operacioni, sipas Medenica-s, ishte të krijonte një justifikim për një ofensivë ushtarake dhe policore në Kosovë, teksa konflikti atje po acarohej.
“Boban Baçeviq njihet që nga vitet ’90 si bashkëpunëtor i ish-Shërbimit të Sigurimit Shtetëror. Në mënyrë specifike, në vitin 1998, kur përshkallëzimi i konfliktit në Kosovë ishte në kulm, RDB-ja projektoi një sulm ndaj civilëve serbë për të legjitimuar një ndërhyrje të armatosur. Ky mision, sipas këtij pretendimi, iu besua Boban Baçeviqit, i cili më 14 dhjetor 1998, së bashku me një person tjetër, kreu një vrasje brutale me armë automatike ndaj gjashtë të rinjve serbë në lokalin ‘Panda’, pesë prej të cilëve ishin të mitur dhe një i rritur,” pohoi Medenica në regjistrim.
Megjithatë, këto deklarata nuk janë konfirmuar nga organet e drejtësisë. Deri më tani, nuk ka asnjë aktakuzë zyrtare apo vendim gjyqësor që ta implikojë Baçoviqin në këtë ngjarje. Për pasojë, pohimet e shpërndara duhen konsideruar si të paverifikuara.
Masakra në kafenenë “Panda” ndodhi në mbrëmjen e 14 dhjetorit 1998, kur persona të armatosur qëlluan brenda lokalit në Pejë, duke vrarë gjashtë serbë të rinj dhe duke plagosur 15 të tjerë.
Menjëherë pas krimit, regjimi i Sllobodan Millosheviqit e shfrytëzoi ngjarjen për të hedhur fajin mbi shqiptarët dhe Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës. Ky krim u bë pjesë e propagandës së Beogradit për t’i portretizuar shqiptarët si agresorë ndaj civilëve serbë dhe për të justifikuar shtimin e operacioneve të forcave serbe në terren.
Me kalimin e kohës, ky version zyrtar filloi të vihej në dyshim. Një moment kyç ishte viti 2013, kur Aleksandar Vuçiq, në atë kohë zv.kryeministër i Serbisë, deklaroi publikisht se nuk kishte asnjë provë që autorët e vrasjeve të ishin shqiptarë. Ai parashikoi gjithashtu se kur e vërteta për rastin “Panda” të dilte në dritë, opinioni publik serb do të ishte i befasuar.
Pas kësaj deklarate, Prokuroria për Krimin e Organizuar në Serbi hapi një hetim për zbardhjen e rastit. Megjithatë, edhe pse kanë kaluar vite, ky proces nuk ka çuar në asnjë padi penale dhe askush nuk është mbajtur përgjegjës për vrasjen e gjashtë të rinjve.
Pikërisht mungesa e një epilogu gjyqësor ka ushqyer për një kohë të gjatë dyshimet se atentati mund të ketë qenë një vepër e organizuar nga struktura të caktuara brenda shtetit serb, me synim për të ndikuar në ecurinë politike dhe ushtarake gjatë konfliktit në Kosovë.
Në analiza të ndryshme, hulumtime gazetareske dhe raportime mediatike janë përmendur edhe emra të tjerë ish-zyrtarësh të lartë të sistemeve të sigurisë së Serbisë, si Jovica Stanishiq, Franko Simatoviq (i njohur si “Frenki”), Radomir Markoviq dhe Milorad Ulemek (i njohur si “Legija”).
Gjithsesi, këta emra figurojnë vetëm në spekulime dhe analiza mbi një rol të mundshëm të shërbimeve në organizimin ose mbulimin e krimit. Asnjë prej tyre nuk është përballur me akuza formale apo dënime për masakrën në “Panda”.
Shumë studiues dhe analistë e konsiderojnë këtë rast si një shembull shumë të diskutueshëm të mënyrës se si, gjatë luftës në Kosovë, mund të jenë përdorur operacione të fshehta dhe mekanizma sigurie për qëllime politike dhe propagande.
Logjika pas këtyre analizave sugjeron se një sulm kundër serbëve, i paraqitur si vepër e shqiptarëve, do të forconte perceptimin e një popullate serbe të rrezikuar në Kosovë dhe do të siguronte mbështetje për veprimet e ashpra të regjimit të Beogradit.
Megjithatë, këto mbeten interpretime dhe nuk janë vërtetuar përmes një procesi të plotë gjyqësor apo një vendimi përfundimtar.
Gjatë viteve, vëzhgues të ndryshëm kanë tërhequr paralele edhe me krime të tjera të rënda në rajon, ku dyshohet për një gërshetim mes strukturave paralele, shërbimeve sekrete dhe rrjeteve kriminale me interesa politike.
Në këtë kuadër janë përmendur raste si vrasja e politikanit serb të Kosovës, Oliver Ivanoviq, apo sulmi i armatosur në Banjskë të Zveçanit, duke ngritur pyetje mbi funksionin e këtyre grupeve në arritjen e objektivave politike. Megjithatë, çdo rast ka hetimet dhe rrethanat e veta të veçanta, dhe lidhja e drejtpërdrejtë me rastin “Panda” mbetet në sferën e analizave, jo e fakteve të konfirmuara ligjërisht.
Për sa kohë që drejtësia nuk ka dhënë një vendim që identifikon fajtorët, masakra në kafenenë “Panda” mbetet një plagë e pashëruar e luftës në Kosovë.
Deklaratat e fundit të Milosh Medenica-s e kanë vënë sërish theksin mbi domosdoshmërinë e zbardhjes së plotë të kësaj ngjarjeje, gjetjes së autorëve dhe përcaktimit të përgjegjësive institucionale.
Pothuajse tre dekada pas vrasjes së të rinjve serbë në Pejë, familjarët e viktimave presin ende një përgjigje nga drejtësia se kush e kreu këtë krim.
Mungesa e një aktakuze dhe e një dënimi ka bërë që rasti “Panda” të vazhdojë të jetë subjekt i hetimeve të pambarim, analizave dhe postulateve të ndryshme, ndërkohë që përgjegjësit e vërtetë ende nuk janë vënë para drejtësisë.
