Mbyllja e numërimit të plotë të votave për zgjedhjet parlamentare në Kosovë, përfshirë edhe ato të diasporës, e ka rikonfirmuar sërish epërsinë e Lëvizjes Vetëvendosje në skenën politike të vendit.
Sipas të dhënave paraprake të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, LVV renditet e para me 47.13 për qind të votave dhe 53 ulëse në Kuvend. Pas saj vijnë Partia Demokratike e Kosovës me 22 mandate dhe Lidhja Demokratike e Kosovës me 18 mandate.
Të lidhura
None found
Ky rezultat ka rikthyer diskutimin nëse vendi kishte nevojë të shkonte përsëri në zgjedhje, duke qenë se votimi i 7 qershorit prodhoi pothuajse të njëjtën panoramë si ai i 28 dhjetorit të vitit të kaluar. Vetëvendosje mbeti forca dominuese, ndërsa opozita nuk arriti të ndryshojë në mënyrë të ndjeshme raportin e forcave në Kuvend.
Pikërisht kjo ka hapur debatet se partitë opozitare, në vend të një procesi të ri zgjedhor me kosto politike dhe institucionale, mund të kishin kërkuar forma bashkëpunimi për zhbllokimin e institucioneve dhe shtyrjen përpara të proceseve shtetërore.
Në këtë sfond shtrohet dilema nëse zgjedhjet ishin një nevojë demokratike apo një proces që në fund dha pothuajse të njëjtin rezultat politik, pa prodhuar ndryshimin që prisnin shumë qytetarë.
Vuniqi: Zgjedhjet e reja nuk prodhuan një zhvendosje të rëndësishme të ekuilibrit politik në Kosovë
Për këtë çështje, opinionisti Agim Vuniqi tha për “Bota sot” se zgjedhjet e 7 qershorit nuk sollën lëvizje në skenën politike, ndaj sipas tij me të drejtë shtrohet pyetja pse vendi përfundoi në zgjedhje të jashtëzakonshme.
Sipas Vuniqit, zgjedhjet janë instrument demokratik, por mesazhi i dhënë nga qytetarët duhet lexuar si kërkesë për stabilitet dhe vazhdimësi.
“Për nga rezultati i deritanishëm, duket se zgjedhjet e reja nuk prodhuan një zhvendosje të rëndësishme të ekuilibrit politik në Kosovë. Nëse Lëvizja Vetëvendosje ka arritur të ruajë pothuajse të njëjtën mbështetje elektorale si në ciklin e kaluar, ndërsa partitë opozitare nuk kanë arritur të krijojnë një shumicë alternative, atëherë pyetja që shtrohet me të drejtë është nëse vendi fitoi diçka substanciale nga rikthimi në zgjedhje apo nëse u konsumua kohë e çmuar institucionale pa prodhuar ndryshim politik.
Në demokraci, zgjedhjet janë mjeti më legjitim për të matur vullnetin e qytetarëve, por ato nuk janë qëllim në vetvete. Nëse elektorati e ripohon në mënyrë të përafërt të njëjtën shpërndarje të besimit politik, atëherë mesazhi i qytetarëve mund të interpretohet si kërkesë për stabilitet dhe vazhdimësi, jo për përmbysje të raporteve ekzistuese”, deklaroi ai.
Vuniqi u ndal edhe te qëndrueshmëria elektorale e LVV-së në raport me partitë e tjera, duke vlerësuar se kjo lidhet me faktin se partia fituese ka ndërtuar një identitet të qartë politik.
Ai përmendi gjithashtu si element me peshë figurën e liderit Albin Kurti dhe mënyrën e tij të komunikimit politik.
“Një faktor tjetër i rëndësishëm është profili personal i liderit të saj, Albin Kurti. Pavarësisht kundërshtimeve politike ndaj tij, nuk mund të mohohet se ai ka zhvilluar një mënyrë komunikimi që në shumë raste rezulton më bindëse dhe më e strukturuar sesa ajo e kundërshtarëve të tij. Gjuha e tij politike, e mbështetur shpesh në argumentim dhe referenca intelektuale, i ka mundësuar të krijojë një raport të drejtpërdrejtë me shtresa të ndryshme të shoqërisë”.
Sa i përket opozitës, opinionisti vlerësoi se ajo nuk ka arritur të ofrojë një alternativë të qartë programore.
Sipas tij, mënyra si u paraqitën partitë opozitare i bëri ato të duken më shumë si rikthim te praktikat e së kaluarës sesa si një ofertë e re politike.
“Nga ana tjetër, opozita nuk duket se ka arritur të prodhojë një alternativë të qartë programore. Në vend të një debati të fokusuar mbi ekonominë, arsimin, shëndetësinë dhe reformat institucionale, shpesh është vërejtur mbizotërimi i retorikës emocionale, i sulmeve personale dhe i një patriotizmi që shumë qytetarë mund ta perceptojnë si më tepër reaktiv sesa vizionar. Kjo ka bërë që kundërshtarët e qeverisë të mos paraqiten si një ofertë e re politike, por më tepër si një rikthim tek praktikat e së kaluarës”, shtjelloi ai.
Më tej, Vuniqi tha se rezultati i këtyre zgjedhjeve hap pyetjen nëse krizat politike dhe bllokadat institucionale që çojnë në zgjedhje të shpeshta i shërbejnë interesit publik. Ai kërkoi që spektri politik të respektojë vullnetin e qytetarëve dhe ta përkthejë atë në stabilitet institucional.
“Në këtë kontekst, mund të argumentohet se zgjedhjet e fundit nuk sollën ndryshim real në skenën politike, por konfirmuan raportin ekzistues të forcave. Kjo nuk i bën ato të panevojshme, sepse në demokraci legjitimiteti rinovohet përmes votës. Megjithatë, rezultati ngre pyetjen nëse krizat politike dhe bllokadat institucionale që çojnë në zgjedhje të shpeshta i shërbejnë interesit publik, kur qytetarët në fund japin pothuajse të njëjtin verdikt.
Në një demokraci funksionale, kur zgjedhjet nuk ndryshojnë në mënyrë domethënëse vullnetin e sovranit, përgjegjësia bie mbi klasën politike që të lexojë mesazhin e qytetarëve dhe të mos e mbajë vendin peng të krizave të pafundme. Mandati i dhënë nga votuesit nuk është vetëm e drejtë për të qeverisur, por edhe detyrim për të ndërtuar institucione funksionale dhe për të siguruar vazhdimësinë e shtetit.
Prandaj, pyetja thelbësore nuk është nëse zgjedhjet ishin formale apo jo, por nëse spektri politik është i gatshëm ta pranojë verdiktin e qytetarëve dhe ta shndërrojë atë në stabilitet institucional. Nëse vullneti popullor ka mbetur pothuajse i pandryshuar, atëherë energjia politike do të duhej të zhvendosej nga përplasjet e pafundme drejt qeverisjes, reformave dhe interesit të përgjithshëm të Republikës së Kosovës”, përfundoi Agim Vuniqi për “Bota sot”.
Jakupi: Elektorati zgjodhi vazhdimësinë në vend të ndryshimit.
Në anën tjetër, analisti Zejnullah Jakupi deklaroi se zgjedhjet e 7 qershorit nuk sollën ndonjë ndryshim të madh në skenën politike, pasi rezultati i tyre doli i ngjashëm me atë të 28 dhjetorit të vitit të kaluar.
“Nëse një parti si Lëvizja Vetëvendosje arrin përsëri një rezultat shumë të ngjashëm me zgjedhjet e mëparshme dhe mbetet forca dominuese, mund të argumentohet se zgjedhjet nuk prodhuan një ndryshim të madh në raportet e forcave politike. Në këtë kuptim, opozita nuk arriti të bindë mjaftueshëm elektoratin se ofronte një alternativë që do të ndryshonte drejtimin politik të vendit. Kjo mund të interpretohet si një lloj konfirmimi i preferencës së votuesve për balancën ekzistuese”.
Megjithatë, në prononcimin e tij për “Bota sot”, Jakupi theksoi se zgjedhjet mbeten një proces demokratik dhe, edhe pse nuk ndryshuan pushtetin, ato e rikonfirmuan atë.
Ai foli edhe për mundësinë që partitë politike të shmangnin procesin zgjedhor të 7 qershorit, duke nënvizuar se edhe kur rezultati duket i parashikueshëm, zgjedhjet shërbejnë për të testuar mbështetjen publike.
“Megjithatë, nuk do të thosha se zgjedhjet ishin thjesht një proces formal. Në demokraci, edhe kur rezultati mbetet i ngjashëm, zgjedhjet kanë funksionin e ripërtëritjes së legjitimitetit politik. Votuesit nuk votojnë vetëm për të ndryshuar pushtetin; ata mund të votojnë edhe për ta konfirmuar atë. Nëse qytetarët patën mundësinë të zgjedhin dhe shumica përsëri mbështeti afërsisht të njëjtin konfigurim politik, kjo vetë është një zgjedhje politike me rëndësi.
Sa i përket pyetjes nëse zgjedhjet duhej të ishin shmangur për t’u fokusuar te puna institucionale, në një sistem demokratik zgjedhjet zakonisht mbahen kur e kërkojnë kushtetuta, ligji ose dinamika parlamentare. Argumenti për shmangien e zgjedhjeve mund të ketë logjikë nga këndvështrimi i efikasitetit administrativ dhe stabilitetit institucional, por ai përplaset me parimin që legjitimiteti i qeverisjes duhet të verifikohet periodikisht nga qytetarët. Edhe kur rezultati duket i parashikueshëm, procesi zgjedhor shërben për të testuar nëse mbështetja publike vazhdon të ekzistojë”.
Jakupi theksoi më tej se, edhe pse këto zgjedhje nuk prodhuan ndryshim, elektorati dha sinjal se preferon vazhdimësinë në vend të ndryshimit.
“Prandaj, mund të thuhet se: Zgjedhjet mund të mos kenë sjellë një ndryshim të madh në ekuilibrin politik. Opozita mund të mos ketë arritur të krijojë një alternativë mjaftueshëm bindëse për shumicën e votuesve. Por vetë fakti që rezultati mbeti i ngjashëm nuk i bën zgjedhjet të panevojshme ose thjesht formale; ai mund të tregojë se elektorati zgjodhi vazhdimësinë në vend të ndryshimit.
Vlerësimi varet nga këndvështrimi: mbështetësit e qeverisë do ta shohin rezultatin si konfirmim të kursit aktual, ndërsa kritikët mund ta interpretojnë si shenjë të mungesës së alternativave të forta politike”, shpjegoi ai.
Në fund, Jakupi komentoi edhe çfarë tregon për skenën politike fakti që vendi po shkon në zgjedhje të njëpasnjëshme brenda një kohe të shkurtër.
Sipas tij, zgjedhjet e përsëritura mund të shihen jo si zgjidhje e krizës politike, por si pasojë e paaftësisë së forcave politike për të ndërtuar një konsensus minimal.
“Fakti që vendi u detyrua të shkojë në zgjedhje nacionale disa herë brenda një periudhe relativisht të shkurtër (rreth një viti e gjysmë) ngre gjithashtu pyetje për funksionimin e klasës politike në tërësi. Nëse rezultati elektoral mbetet afërsisht i njëjtë dhe forca kryesore politike, Lëvizja Vetëvendosje së bashku me partnerët e saj të koalicionit, kishte marrë rreth shumicën e votave, atëherë mund të argumentohet se problemi nuk qëndronte vetëm te preferenca e elektoratit, por edhe te mungesa e kulturës së kompromisit ndërmjet aktorëve politikë. Në demokracitë parlamentare, kompromisi është shpesh i domosdoshëm për të siguruar funksionimin e institucioneve. Kur vendi shkon vazhdimisht në zgjedhje pa prodhuar ndryshime thelbësore në raportet politike, kjo mund të shihet si tregues se elita politike nuk po arrin të gjejë zgjidhje institucionale brenda mandatit që i kanë dhënë qytetarët. Nga ky këndvështrim, zgjedhjet e përsëritura mund të perceptohen jo si zgjidhje e krizës politike, por si pasojë e pamundësisë së forcave politike për të ndërtuar konsensus minimal për funksionimin e institucioneve.
Megjithatë, për hir të balancës, duhet theksuar se kundërshtarët e këtij argumenti do të thoshin se përgjegjësia nuk qëndron domosdoshmërisht te mungesa e kompromisit, por te dallimet programore dhe politike që mund ta bëjnë të vështirë ose të papranueshëm formimin e marrëveshjeve të caktuara. Në këtë lexim, zgjedhjet e reja shihen si mekanizëm demokratik për të kërkuar një mandat më të qartë nga qytetarët, edhe kur rezultati përfundimtar nuk ndryshon ndjeshëm”, përmbylli analisti për “Bota sot”.
