Një akt i jashtëzakonshëm guximi ka dalë në dritë nga tragjedia që ka kapluar Nepalin. Një arsimtar arriti të nxjerrë të sigurt 1,643 studentë, teksa një vërshim i fuqishëm përfshiu luginën e lumit Trishuli.
Të lidhura
None found
Mëngjesi i së mërkurës po rrjedhte normalisht në shkollën e mesme Tribhuvan Trishuli. Brenda godinës trekatëshe ndodheshin rreth 900 fëmijë, ndërsa qindra të tjerë ishin ende rrugës, të sjellë nga autobusët ose në këmbë. Ishte ora 09:20.
Papritur, drejtori i shkollës mori një njoftim tronditës nga një i njohur në Betrawati, një vendbanim tetë kilometra më lart në luginë.
“Fshati u përmbyt. Largohuni menjëherë.”
Rajendra Dawadi, 47 vjeç, mësues i anglishtes, fillimisht e shqyrtoi rrezikun me kujdes. Shkolla prej betoni ishte ndërtuar gati 60 metra mbi shtratin e lumit, një lartësi që dukej e mjaftueshme.
Por pak minuta më vonë, një prind erdhi me një sinjal edhe më serioz: uji po vërshonte me shpejtësi marramendëse. Dawadi nuk ngurroi më. Ai i ra ziles së shkollës, por kësaj here ajo nuk shënonte fillimin e mësimit, por nisjen e evakuimit emergjent.
Stafi pedagogjik reagoi pa humbur kohë, duke i nxjerrë fëmijët nga mjediset dhe duke i orientuar drejt terreneve më të larta. Njëkohësisht, Dawadi-s iu kujtuan tre mjetet e transportit që ende sillnin grupe nxënësish, secili me rreth 80 fëmijë në bord. Ai telefonoi shoferët një nga një. Arriti t’i lajmëronte të gjithë, me përjashtim të njërit.
Udhëzimi ishte i prerë: kthehuni mbrapsht menjëherë. Pikërisht në ato çaste, ai dalloi autobusin me të cilin nuk kishte folur dot, duke kaluar urën.
Ujërat e turbullta kishin mbërritur në oborrin e shkollës. Dawadi i bëri shenja të ethshme shoferit që të tërhiqej pa vonesë. Mjeti arriti të kalonte në bregun e sigurt. Pak sekonda më vonë, struktura e urës u shemb nën forcën e rrëkeve.
Arratisja për në kodra
Kur nxënësit filluan të kuptonin përmasat e kërcënimit, ankthi shpërtheu i pakontrolluar. Një vajzë pësoi krizë paniku dhe u desh të transportohej me motor drejt një vendi të lartë. Pjesa tjetër e fëmijëve vazhdoi rrugën në këmbë, me Dawadi-n që ecte i fundit për t’u siguruar që askush nuk ngelte pas.
Më në fund, grupi u strehua në një pikë të sigurt, pranë një peme bodhi. Poshtë tyre, forca shkatërruese e ujit po gëlltiste godinën shkollore dhe po transformonte peizazhin brenda çasteve. Të 1,643 nxënësit e regjistruar ishin shpëtuar. Fatkeqësisht, jo të gjithë arritën t’i mbijetonin fatkeqësisë.
Santos Pariyar, 32 vjeç, që jepte mësim histori sociale, u mor nga rryma pasi ishte rikthyer në dhomën e tij me qira buzë lumit. Po ashtu raportohet se humbi jetën edhe punonjësi i mirëmbajtjes, Sultan Lama, i cili u kthye për të mbyllur dyert e shkollës.
Kur më pas banorët e zonës e quajtën Dawadi-n hero, përgjigjja e tij ishte tejet modeste:
“Çfarë mund të bëja tjetër?”
Shkaku i kësaj katastrofe me përmasa kaq të mëdha lidhet, sipas analizave shkencore paraprake, me shembjen e një mase gjigante akulli dhe shkëmbi nga rajoni i Langtang Lirung në Himalaje, pranë zonës kufitare mes Nepalit dhe Tibetit. Kjo masë ra rreth 1,200 metra drejt kanionit të thellë të lumit Lhende Khola.
Goditja u kthye në një masë të stërmadhe uji, balte, shkëmbinjsh dhe mbeturinash, e cila lëvizi me shpejtësi të frikshme drejt luginave më poshtë.
Pamjet satelitore të studiuara më pas zbuluan se nuk ishte vetëm akulli që kishte rënë, por edhe një pjesë e bazamentit të ngurtë shkëmbor poshtë akullnajës.
Vërshimi shkatërroi tërësisht vendbanime, ura, rrugë dhe infrastrukturë energjetike, duke ndryshuar për dhjetëra kilometra edhe rrjedhën e lumenjve.
Tragjedia preku të dy anët e kufirit Nepal-Tibet, duke lënë pas qindra jetë të humbura dhe mijëra të zhdukur. Përpjekjet për kërkim dhe shpëtim vazhdojnë edhe tani.
Faktori i ndryshimeve klimatike
Ekspertët janë të matur kur bëhet fjalë për të lidhur një ngjarje të vetme gjeologjike drejtpërdrejt me krizën klimatike. Megjithatë, ngrohja e përshpejtuar në Himalaje po gjeneron kushte gjithnjë e më të paqëndrueshme.
Shkrirja e akullnajave dhe e shtresës së ngrirë të tokës mund të dëmtojë qëndrueshmërinë e shpateve të maleve, duke shtuar mundësitë për rrëshqitje të dheut, shembje akullnajore dhe përmbytje të fuqishme të befasishme.
Në të gjithë rajonin e Hindu Kush-Himalajeve, shpejtësia e tkurrjes së akullnajave është rritur ndjeshëm që nga fillimi i këtij shekulli.
Kështu, tragjedia në Trishuli merr një kuptim më të thellë. Ajo nuk përbën thjesht një fatkeqësi në një luginë të izoluar të Nepalit, por qëndron si një sinjal i fortë paralajmërues për transformimet e vrullshme që po ndodhin në ekosistemet e Himalajeve dhe rreziqet e paparashikueshme për komunitetet që jetojnë në rrëzë të akullnajave.
