Në Rusi, një parashikim që bie ndesh me qëndrimin zyrtar mund të ketë një çmim të lartë.
Të lidhura
None found
Andrei Klepach, 67 vjeç, ka dhënë dorëheqjen nga Vnesheconombank (VEB), një prej bankave kryesore shtetërore ruse, ku mbante postin e shefit dhe ekonomistit. Largimi i tij pasoi paralajmërimet publike për pasojat e rënda të një përplasjeje ekonomike dhe teknologjike me Perëndimin.
Çështja doli në publik pasi The Moscow Times raportoi për një deklaratë që Klepach kishte bërë në maj.
Një mik i ekonomistit i tha projektit të pavarur The Bell se drejtori ekzekutiv i VEB-së, Igor Shuvalov, e kishte larguar Klepach “me urdhër të autoriteteve”. Edhe një burim tjetër e lidhi drejtpërdrejt dorëheqjen me komentet që ai kishte bërë publikisht.
Nga ana tjetër, një përfaqësues i VEB-së, i cituar nga Vedomosti, tha vetëm se Klepach kishte paraqitur dorëheqjen, pa dhënë hollësi të tjera për arsyet.
Deklaratat që kanë nxitur debat u bënë gjatë një aktiviteti të organizuar nga Bursa e Moskës. Në atë takim, Klepach ngriti pikëpyetje mbi mundësinë e Rusisë për të përballuar për një periudhë të gjatë konfrontimin me Ukrainën, e cila mbështetet nga Perëndimi.
“Ne nuk do ta fitojmë garën në këtë luftë rraskapitëse”, deklaroi ai, ndërsa theksoi se ekonomia e Ukrainës, pavarësisht konfliktit, “po mbijeton”.
Sipas ekonomistit, Moska kishte ushqyer iluzionin se pesha e luftës do ta çonte ekonominë ukrainase drejt kolapsit.
“Ajo nuk është shembur dhe nuk do të shembet. Kostot tona po rriten”, u shpreh Klepach.
Një gjykim i tillë ishte veçanërisht i fortë për dikë që kishte shërbyer për dymbëdhjetë vjet si kryeekonomist i bankës kryesore shtetërore të Rusisë. VEB-ja ka statusin e një “kompanie shtetërore zhvillimi” dhe është përgjegjëse për financimin e projekteve strategjike të Kremlinit.
Klepach nuk u ndal vetëm te përballueshmëria financiare e konfliktit. Sipas tij, Rusia po mbetej prapa edhe në konkurrencën globale teknologjike dhe ekonomike, jo vetëm kundrejt Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, por “në një farë kuptimi” edhe përballë Ukrainës.
Këto deklarata marrin rëndësi të veçantë në kushtet kur ekonomia ruse po bëhet gjithnjë e më e varur nga shpenzimet shtetërore dhe industria e mbrojtjes.
Alexandra Prokopenko, bashkëpunëtore e lartë në Qendrën Carnegie, theksoi se Klepach ka qenë gjithmonë i gatshëm t’i mbrojë pikëpamjet e veta.
Ajo vlerësoi se largimi i ekonomistit nuk i zgjidh problemet strukturore që ai kishte evidentuar: një rritje që mezi qëndron mbi zero, një industri gjithnjë e më të përçarë mes sektorëve të favorizuar nga lufta dhe atyre që po përballen me vështirësi, tkurrje të investimeve dhe shtim të shpenzimeve ushtarake.
Klepach konsiderohet një prej makroekonomistëve më të njohur në Rusi. Para se të kalonte në VEB, ai punoi për rreth dhjetë vjet në Ministrinë e Zhvillimit Ekonomik, ku pati edhe përplasje me ministrin e atëhershëm Alexei Ulyukayev.
Dalja e tij nga banka shtetërore shërben gjithashtu si tregues i tolerancës së autoriteteve ruse ndaj analizave ekonomike që ngrenë dyshime mbi jetëgjatësinë e modelit të diktuar nga lufta.
Sinjale të tjera për vështirësitë vijnë nga sistemi bankar. Bankat në Rusi po mbyllin me ritëm më të shpejtë degët fizike, si pasojë e zgjerimit të shërbimeve online dhe nevojës për të reduktuar shpenzimet. Ky proces po zhvillohet mes normave të larta të interesit, inflacionit, mungesës së punonjësve dhe dobësimit të kërkesës për kredi.
Të dhënat e Bankës Qendrore të Rusisë, të publikuara nga Izvestia, tregojnë se nga janari deri në gusht u mbyllën afërsisht 1,370 degë. Ky është niveli më i lartë i regjistruar gjatë tetë muajve të parë të vitit në shtatë vjet.
Ritmi mesatar arrin në afërsisht 196 mbyllje çdo muaj, pothuajse dy herë më shumë se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Nëse prirja vazhdon, numri i degëve të mbyllura mund të tejkalojë 2,100 deri në fund të vitit 2026, duke shënuar një rekord të ri.
Sberbank kryeson tkurrjen e rrjetit fizik. Ajo përbën afërsisht 40% të të gjitha mbylljeve, me gati 540 degë të mbyllura që prej fillimit të vitit.
Një pjesë e madhe e këtij ndryshimi lidhet me transformimin dixhital. Aplikacionet për telefonat celularë dhe sistemet e pagesave të shpejta po zhvendosin gjithnjë e më shumë veprime bankare jashtë sporteleve, duke ulur njëkohësisht kostot e funksionimit.
Megjithatë, kalimi te teknologjia nuk është faktori i vetëm. Interesat e larta dhe rënia e kërkesës për hua po bëjnë që disa degë të mos jenë më fitimprurëse, ndërsa institucionet bankare përballen edhe me shpenzimet për personelin dhe me probleme likuiditeti.
Jo të gjitha bankat, sidoqoftë, kanë zgjedhur të njëjtën rrugë. Alfa Bank synon të çelë 28 degë të reja deri në fund të vitit, kurse VTB dhe Dom.rf Bank planifikojnë ta zgjerojnë praninë e tyre fizike.
Nga këndvështrime të ndryshme, dorëheqja e ekonomistit që vuri në dyshim qëndrueshmërinë e luftës dhe “racionalizimi” i rrjetit të degëve bankare japin të njëjtën tablo: një ekonomi që po përballet me presion gjithnjë e më të madh.
Vetë mbyllja e degëve nuk dëshmon domosdoshmërisht ekzistencën e një krize, pasi zhvendosja drejt shërbimeve dixhitale është një prirje globale. Në rastin e Rusisë, megjithatë, procesi po ndodh në një mjedis të karakterizuar nga norma të larta interesi, probleme në tregun e punës dhe përqendrim në rritje të burimeve te ekonomia e luftës.
Në këtë sfond, komentet e Klepach marrin njëkohësisht peshë ekonomike dhe politike. Analiza e tij nuk ngre vetëm pyetjen se sa para mund të përdorë Rusia për ta zgjatur konfliktin, por edhe se për sa kohë mund ta përballojë një garë që prek paralelisht industrinë, teknologjinë, investimet dhe financat.
Largimi i Klepach vetëm disa muaj pasi ai i shprehu publikisht këto shqetësime mund ta bëjë paralajmërimin e tij edhe më domethënës. Ai nuk ishte zëri i një disidenti, por i një ekonomisti brenda sistemit, i cili përshkroi kostot e një lufte që pritet të shndërrohet gjithnjë e më shumë në një provë të qëndrueshmërisë ekonomike.
