Benjamin Netanyahu ka kundërshtuar hapur mundësinë që SHBA t’i shesë Turqisë avionë luftarakë F-35, reagim që erdhi vetëm disa orë pasi Donald Trump bëri të ditur se administrata e tij po e shqyrton këtë alternativë.
Të lidhura
None found
Në një intervistë ekskluzive për CNN, kryeministri izraelit tha se një hap i tillë do të sillte pasoja serioze për sigurinë në rajon dhe do të dëmtonte ekuilibrin ushtarak në Lindjen e Mesme.
Sipas Netanyahu-t, “Shitja e avionëve F-35 nuk e bën Turqinë një shtet mik të Shteteve të Bashkuara”, ndërsa shtoi se Turqia qeveriset nga “një regjim i infektuar me Vëllazërinë Myslimane, e cila i urren Shtetet e Bashkuara”.
Duke folur për presidentin turk Recep Tayyip Erdogan, ai tha se nuk është “pikërisht një aleat shembullor i Shteteve të Bashkuara” dhe e akuzoi se përbën një kërcënim të drejtpërdrejtë për Izraelin.
“Ai kërcënon të shkatërrojë vendin tim, shtetin e vetëm hebre”, u shpreh kryeministri izraelit.
Netanyahu argumentoi gjithashtu se Turqia nuk është “një forcë për paqe dhe stabilitet” dhe paralajmëroi: “Kur t’u japësh atyre atë pushtet, do të shohësh agresion pas tij”, duke theksuar se furnizimi i Ankarasë me avionët më modernë amerikanë do ta shtonte rrezikun në rajon.
Ai bëri të ditur se këto shqetësime ia kishte paraqitur personalisht presidentit Trump dhe se i kishte kërkuar të mos e miratonte shitjen e F-35 për Turqinë.
“Një veprim i tillë do të shkatërronte ekuilibrin e fuqisë në Lindjen e Mesme”, deklaroi ai.
Ndërkohë, Trump, që ndodhet në Turqi në kuadër të samitit të NATO-s, ka sinjalizuar se është i gatshëm të rishqyrtojë ndalimin e vendosur gjatë mandatit të tij të parë, kur Turqia u përjashtua nga programi F-35. Presidenti amerikan e cilësoi Turqinë si një aleate “të jashtëzakonshme” të SHBA-së.
Trump dhe Erdogan zhvilluan edhe një takim dypalësh në Kompleksin Presidencial Bestepe në Ankara, ku në fokus ishin marrëdhëniet mes dy vendeve dhe çështjet e sigurisë.
Pavarësisht mosmarrëveshjes për Turqinë, Netanyahu u përpoq të zbusë idenë e një përçarjeje me presidentin amerikan, edhe pas deklaratës së Trump gjatë fundjavës se lideri izraelit “e di kush është shefi”.
“Ai është Presidenti i Shteteve të Bashkuara. Ai bën atë që është më e mira për Shtetet e Bashkuara. Unë jam Kryeministri i Izraelit dhe bëj atë që është më e mira për Izraelin. Shumicën e kohës këto interesa janë identike”, tha Netanyahu.
Vërejtjet e tij vijnë në një kohë kur raportet mes Izraelit dhe Turqisë janë tensionuar ndjeshëm. Javën e kaluar, ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan tha për CNN Turk se Izraeli është “bërë një barrë që njerëzimi nuk mund ta durojë më”, koment që u dënua ashpër nga ministri i Jashtëm izraelit, i cili e quajti atë “nxitje të gjenocidit”.
Gjatë intervistës, Netanyahu u ndal edhe te marrëveshja e fundit e armëpushimit mes SHBA-së dhe Iranit. Ndonëse më parë kishte qenë një kundërshtar i fortë i marrëveshjeve bërthamore me Teheranin, këtë herë ai shmangu kritikat e drejtpërdrejta ndaj administratës Trump.
Kjo marrëveshje i dha fund përplasjes së fundit mes SHBA-së dhe Iranit dhe përfshin rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, si dhe mundësinë për heqje graduale të sanksioneve ndaj Teheranit në rast se arrihet një marrëveshje përfundimtare.
Megjithatë, sipas Netanyahu-t, dokumenti nuk prek çështjet thelbësore që shqetësojnë Izraelin dhe SHBA-në, përfshirë programin bërthamor iranian, raketat balistike, mbështetjen për grupet e armatosura në rajon dhe rezervat e uraniumit të pasuruar.
“Është shumë herët për të thënë se çfarë do të ndodhë. Presidenti beson se mund ta ndalojë programin bërthamor të Iranit përmes negociatave. Unë kam dyshimet e mia, por mendoj se duhet t’i jepet mundësia ta provojë”, deklaroi ai.
Netanyahu shënjestroi edhe disa figura të Partisë Demokratike në SHBA, mes tyre kandidatin për kryetar të Bashkisë së Nju Jorkut, Zohran Mamdani, për qëndrimet e tij ndaj Izraelit.
“Është qesharake dhe absurde. Izraeli është një demokraci e papërsosur, por është njëqind herë më i mirë se diktaturat që mbështesin Mamdani dhe mbështetësit e tij”, tha ai.
Ai kritikoi po ashtu kongresmenen demokrate Haley Stevens, e cila kishte thënë se politikat e qeverisë izraelite i kanë bërë hebrenjtë amerikanë më pak të sigurt.
“Ajo ndihet në siklet sepse nuk mund ta mbrojë të vërtetën. Ndoshta po përpiqet të justifikojë antisemitizmin”, u shpreh Netanyahu.
I pyetur nëse ka ndonjë përgjegjësi për rënien e mbështetjes ndaj Izraelit në opinionin publik amerikan, ai e mohoi këtë, duke thënë se rritja e kundërshtimit ndaj Izraelit është nxitur nga ndikimi i rrjeteve sociale.
Netanyahu foli edhe për shtimin e dhunës së kolonëve izraelitë në Bregun Perëndimor, duke i përshkruar autorët si një grup prej rreth 150 “delinkuentësh të mitur”.
Ai tha se policia dhe ushtria izraelite po veprojnë, por shtoi se gjykatat janë “shumë të buta” me personat e dënuar për akte dhune.
“Qytetarët tanë nuk mund të ushtrojnë dhunë kundër askujt”, deklaroi ai.
Megjithatë, organizatat ndërkombëtare dhe grupet izraelite të të drejtave të njeriut raportojnë se dhuna e kolonëve në Bregun Perëndimor është rritur ndjeshëm muajt e fundit. Sipas organizatës izraelite Yesh Din, vetëm gjatë një periudhe njëmujore u regjistruan 305 incidente, përfshirë sulme ndaj civilëve palestinezë, dëmtime pronash dhe konfiskime tokash.
