Izraeli dhe Libani, pas afro tetë dekadash përplasjeje dhe mosmarrëveshjesh, kanë ndërmarrë një hap që mund të hapë rrugën drejt përfundimit të konfliktit më të gjatë të pazgjidhur mes tyre.
Përmes një marrëveshjeje trepalëshe të arritur me ndërmjetësimin e Shteteve të Bashkuara, të dy vendet kanë shprehur për herë të parë vullnetin e përbashkët për t’i dhënë fund zyrtarisht gjendjes së luftës që vazhdon që nga viti 1948.
Të lidhura
None found
Ndonëse për dekada me radhë nuk ka pasur luftime aktive falë armëpushimeve, në aspektin juridik Izraeli dhe Libani kanë mbetur në gjendje lufte që prej shpalljes së pavarësisë së Izraelit më 14 maj 1948 dhe hyrjes së Libanit në ndërhyrjen ushtarake bashkë me shtetet e tjera arabe.
Armëpushimi i vitit 1949 i ndali përleshjet, por nuk prodhoi paqe, pasi mes dy vendeve nuk u nënshkrua asnjëherë një traktat përfundimtar. Edhe një tentativë e ngjashme në vitin 1983 nuk pati sukses, për shkak të presionit sirian, zhvillimeve të brendshme politike në Liban dhe rritjes së ndikimit të Hezbollahut.
Dokumenti i ri, i firmosur të premten nga Izraeli, Libani dhe SHBA-ja, përcakton se të dyja palët njohin të drejtën e njëra-tjetrës për të jetuar në paqe dhe siguri si shtete sovrane, si edhe deklarojnë synimin për t’i dhënë fund konfliktit dhe gjendjes së luftës.
Megjithatë, zbatimi i kësaj marrëveshjeje varet nga disa kushte, mes tyre çarmatimi i Hezbollahut, vendosja e kontrollit nga ushtria libaneze në jug të vendit dhe respektimi i angazhimeve nga të dy qeveritë.
Hezbollahu e ka kundërshtuar dokumentin, duke e quajtur atë një “turp”, ndërsa analistët nënvizojnë se ndikimi i Iranit në Liban vazhdon të jetë një nga pengesat kryesore për vënien e saj në zbatim.
Në të njëjtën kohë, mediat izraelite kanë bërë publike hollësi nga aneksi sekret i sigurisë së marrëveshjes, i cili deri më tani ishte mbajtur i klasifikuar me kërkesë të qeverisë libaneze.
Sipas atij dokumenti, Izraeli nuk ka detyrim të tërhiqet nga territoret që kontrollon brenda një afati të përcaktuar. Çdo lëvizje e tillë do të varet nga situata në terren dhe nga mënyra se si vlerësohet zbatimi i marrëveshjes.
Marrëveshja parashikon gjithashtu se nuk do të ketë zgjerim të zonave pilot pa miratimin e Izraelit, ndërsa ushtrisë izraelite i njihet liria për të kryer operacione kundër kërcënimeve të menjëhershme përgjatë të ashtuquajturës “Vija e Verdhë”, pa u konsideruar kjo shkelje e marrëveshjes.
Në Izrael ekziston frika se Irani mund të ushtrojë presion mbi Shtetet e Bashkuara që çdo marrëveshje më e gjerë mes Uashingtonit dhe Teheranit të kushtëzohet me tërheqjen e plotë të forcave izraelite nga territoret libaneze.
Pavarësisht dyshimeve dhe vështirësive të shumta, ky dokument shihet si nisma më serioze në më shumë se katër dekada për t’i dhënë fund zyrtarisht konfliktit mes Izraelit dhe Libanit, duke krijuar një mundësi të re për normalizimin e marrëdhënieve pas 77 vitesh armiqësi.
