nga Albeu.com
Prandaj titulli i kësaj historie është i thjeshtë: Jo sepse një roje private ka fuqinë të dëmtojë një kryeministër, por sepse ai bëri të dukshme atë që propaganda përpiqej ta fshihte. Ai ia dha trupin mendësisë së pushtetit. Ai e ktheu në pamje atë që qytetarët e ndienin prej kohësh: se Shqipëria po qeveriset me arrogancë, me përbuzje dhe me idenë se qytetari duhet të heshtë përballë çdo gardhi që ngrihet në emër të “zhvillimit”, qoftë edhe brenda detit.
Të lidhura
None found
***
Zakonisht një regjim nuk rrëzohet nga një fjalim opozitar, as nga një debat televiziv, as nga një raport ndërkombëtar. Ndonjëherë ai zbulohet lakuriq në një pamje disa-sekondëshe, ku një qytetar goditet dhe tërhiqet zvarrë pa të drejtë, në sytë e policisë, nga njerëz që sillen sikur mbi ta nuk ka ligj dhe nuk ka shtet.
Zvërneci nuk është më thjesht një debat për një projekt ndërtimi. Nuk është më vetëm çështje prone, zone të mbrojtur, resorti, investitori apo lejeje. Zvërneci është kthyer në pasqyrën më të ashpër të arrogancës së pushtetit. Dhe ajo pasqyrë nuk tregoi vetëm fytyrën e një truproje. Tregoi fytyrën e vërtetë të një pushteti që prej vitesh është mësuar t’i shohë qytetarët si pengesë, pronën publike si plaçkë, institucionet si shërbëtorë dhe policinë si dekor.
Ai bodyguard nuk ishte thjesht një njeri që humbi kontrollin. Ai ishte produkti politik i një kulture sundimi. Në trupin e tij, në mënyrën se si tërhoqi zvarrë një protestues, në guximin për t’a bërë këtë në sy të policisë, u përqendrua gjithë mendësia e pushtetit: “ne mundemi, ne vendosim, ne marrim, ne rrethojmë, ne shtyjmë, ne heshtim, ne justifikojmë”.
Kjo është arsyeja pse ajo pamje ndezi revoltën qytetare. Në ato pamje disa sekondëshe, qytetarët nuk panë vetëm dhunën ndaj një njeriu. Panë veten. Panë se çfarë mund t’i ndodhë kujtdo që ngre zërin. Panë se si një gardh me tela, një kantier privat dhe disa njerëz të paautorizuar mund të dalin mbi qytetarin, mbi ligjin dhe mbi shtetin. Panë se si policia, në vend që të jetë garanci e lirisë së tubimit dhe e sigurisë publike, mbetet e ngrirë përballë arrogancës private që sillet si pushtet publik.
Nëse protesta sot është në ditën e katërt, kjo nuk ndodhi sepse qytetarët u zgjuan papritur me dëshirë për përplasje politike. Ndodhi sepse një akt brutal e çau perden e propagandës. Ndodhi sepse për shumë njerëz, ajo tërheqje zvarrë ishte pika ku durimi u kthye në zemërim. Ishte momenti kur arroganca e grumbulluar për vite u materializua në një gjest të vetëm poshtërues.
Rama mund të përpiqet ta izolojë ngjarjen si “akt të neveritshëm” të disa rojeve private, pa thënë se kush ua dha rojeve atë pushtet mbi policinë. Mund të distancohet me fjalë, mund të ftojë në dialog, mund të flasë për investime miliardëshe, për zhvillim, për turizëm luksoz dhe për të ardhmen. Por problemi i tij është se ajo pamje nuk mund të shpërlahet me konferenca shtypi. Qytetarët e kuptojnë se një bodyguard nuk bëhet arrogant kot. Ai bëhet arrogant kur e ndien se dikush nga sipër ia lejon. Kur sheh se pushteti i madh flet me përbuzje, edhe pushteti i vogël godet me dorë. Kur lart qytetari trajtohet si pengesë, poshtë ai tërhiqet zvarrë.
Ky është thelbi politik i Zvërnecit: dhuna nuk ishte aksident, por simptomë. Simptomë e një pushteti që ka humbur ndjeshmërinë ndaj qytetarit. Simptomë e një qeverisjeje që e ka ngatërruar zhvillimin me grabitjen, investimin me imponimin, ligjin me lejen e fortit, dhe policinë me rojen e kantierit.
Në një vend normal, pamjet e Zvërnecit do të kishin sjellë menjëherë përgjegjësi të plotë institucionale, hetim të pavarur, transparencë totale për projektin, për statusin e tokës, për rolin e kompanive të sigurisë, për zinxhirin e urdhrave dhe për mosveprimin e policisë. Në Shqipërinë e sotme, fillimisht u tentua relativizimi. U tentua që qytetari të paraqitej si fajtor. Vetëm pas revoltës publike erdhën ndjesat, pezullimet dhe fjalët e buta.
Por qytetarët nuk po kërkojnë më vetëm ndjesë. Ata po kërkojnë llogari.
Dhe me të drejtë. Sepse nuk mjafton të dënohet truproja, nëse nuk dënohet kultura që e prodhoi atë. Nuk mjafton të pezullohet një drejtor policie, nëse nuk sqarohet pse policia qëndroi spektatore. Nuk mjafton të thuhet se dhuna ishte e papranueshme, nëse projekti që ndezi konfliktin vazhdon të trajtohet si çështje e mbyllur mbi kokat e qytetarëve.
Zvërneci është më shumë se një protestë lokale. Është revoltë kundër një mënyre qeverisjeje. Kundër arrogancës së zyrave që vendosin pa pyetur. Kundër betonit që shitet si zhvillim. Kundër “investitorit strategjik” që bëhet më i rëndësishëm se qytetari. Kundër policisë që harron se uniformën nuk e mban për të ruajtur pushtetin, por për të mbrojtur njerëzit.
Prandaj titulli i kësaj historie është i thjeshtë: arroganca e një bodyguardi po merr në qafë Ramën. Jo sepse një roje private është më i fortë se një kryeministër, por sepse ai bëri të dukshme atë që propaganda përpiqej ta fshihte. Ai ia dha trupin mendësisë së pushtetit. Ai e ktheu në pamje atë që qytetarët e ndienin prej kohësh: se Shqipëria po qeveriset me arrogancë, me përbuzje dhe me idenë se qytetari duhet të heshtë përballë çdo gardhi që ngrihet në emër të “zhvillimit”, qoftë edhe brenda detit.
Por qytetari nuk heshti. Dhe kjo është shenja më e rëndësishme e këtyre ditëve.
Në Zvërnec, një njeri u tërhoq zvarrë. Në Tiranë, një qytet u ngrit në këmbë. Dhe kjo është përgjigjja më e fortë ndaj çdo pushteti që mendon se mund ta sundojë këtë vend me gardhe, bodyguardë dhe propagandë.
Sepse kur arroganca bëhet truprojë, protesta bëhet detyrë qytetare.
