Megjithëse SHBA-ja dhe Izraeli treguan koordinim të ngushtë gjatë operacioneve ushtarake kundër Iranit, tani po shfaqen dallime të theksuara mbi qëllimet përfundimtare të fushatës dhe kushtet për t’i dhënë fund konfliktit. Kjo ndodh në një kohë kur Donald Trump dhe Benjamin Netanyahu po përballen me presione të ndryshme nga bazat e tyre elektorale.
Trump po kërkon një marrëveshje diplomatike që do të garantonte hapjen e Ngushticës së Hormuzit, largimin e uraniumit të pasuruar të Iranit dhe mbylljen e një konflikti që ka rritur çmimet e energjisë dhe ka shkaktuar përçarje në bazën e tij politike.
Të lidhura
None found
Nga ana tjetër, sipas raportimit të Wall Street Journal, Netanyahu po përballet me presione të forta në Izrael për të zgjeruar operacionet ushtarake kundër Hezbollahut, organizatë që SHBA-ja e konsideron terroriste dhe që është aleati kryesor rajonal i Iranit.
Mosmarrëveshjet dolën në sipërfaqe javën e kaluar për shkak të situatës në Liban. Teherani ka vendosur si kusht për bisedime më të gjera me Uashingtonin ndalimin e përplasjeve mes Izraelit dhe Hezbollahut.
Pas një serie negociatash intensive, u arrit një marrëveshje e brishtë sipas së cilës Hezbollahu do të ndalonte sulmet ndaj Izraelit, ndërsa Izraeli nuk do të godiste Bejrutin. Megjithatë, përplasjet vazhduan në zona të tjera.
Telefonata të tensionuara
Të premten, Trump mblodhi ekipin e tij në Shtëpinë e Bardhë dhe deklaroi se dëshironte një propozim më të mirë paqeje nga Irani, me garanci se nuk do të kërkonte armë bërthamore dhe me një plan të qartë për menaxhimin e uraniumit të pasuruar.
Ndërkohë, Netanyahu po përgatitej për një operacion të madh ushtarak kundër Hezbollahut në Liban, pas një serie sulmesh vdekjeprurëse me dronë.
Zyrtarët amerikanë paralajmëruan Trumpin se një përshkallëzim i tillë mund të sabotonte bisedimet e paqes me Iranin.
Sipas burimeve të informuara, Trump dhe Netanyahu zhvilluan dy telefonata shumë të tensionuara të hënën. Trump kërkoi që Izraeli të ndalonte goditjet ndaj Bejrutit, gjë që shkaktoi debate të ashpra.
Telefonata e dytë u bë edhe më konfliktuale, pasi Netanyahu këmbëngulte për të goditur Hezbollahun. Burimet pretendojnë se një Trump i irrituar ngriti tonin dhe i tha Netanyahut se duhej të bindej, sepse pa mbështetjen e Shtëpisë së Bardhë “do të ishte në burg”. Kjo lidhet me faktin se Netanyahu po përballet me një proces gjyqësor për korrupsion në Izrael.
Presione politike në drejtime të kundërta
Trump po përballet me presion për t’i dhënë fund luftës, e cila ka rritur çmimet e energjisë dhe ka nxjerrë në pah përçarje brenda lëvizjes MAGA. Figura me ndikim, si Tucker Carlson, kanë vënë në dyshim mbështetjen amerikane për Izraelin.
Në të njëjtën kohë, Netanyahu përballet me votues që kërkojnë një qëndrim më të ashpër kundër Hezbollahut, sulmet e të cilit kanë shkaktuar humbje në ushtrinë izraelite dhe kanë detyruar banorët e veriut të Izraelit të strehohen vazhdimisht në bunkerë.
Irani u përpoq të shfrytëzonte përçarjen mes Uashingtonit dhe Tel Avivit, duke kërcënuar se do të largohej nga negociatat me SHBA-në nëse Izraeli zgjeronte sulmet ndaj bastioneve të Hezbollahut në periferitë jugore të Bejrutit.
Rubio: Heqje sanksionesh nëse Irani heq dorë nga programi bërthamor
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se SHBA po përpiqet të mbajë të ndara negociatat Izrael–Liban nga ato me Iranin.
Ai akuzoi Teheranin se po përpiqet të pengojë çdo përpjekje bashkëpunimi mes Izraelit dhe Libanit dhe të zgjasë konfliktin për të përfituar politikisht.
Rubio përsëriti se çdo lehtësim ekonomik për Iranin do të varet drejtpërdrejt nga angazhimet e tij për programin bërthamor.
“Nëse Irani pranon të heqë dorë nga aktivitetet e tij bërthamore, atëherë do të ketë heqje sanksionesh të lidhura me respektimin e këtyre marrëveshjeve”, deklaroi ai.
Një mosmarrëveshje më e thellë
Sipas establishmentit ushtarak izraelit, udhëheqja iraniane përbën një kërcënim ekzistencial dhe ekziston frika se Trump mund të zbusë presionin ndaj Teheranit përpara se të sigurojë lëshime të rëndësishme lidhur me programin bërthamor.
Trump, megjithëse kërkon kushte më të ashpra nga Irani, po kërkon gjithashtu një rrugë diplomatike për të dalë nga konflikti.
Kjo ka shkaktuar kritika në Izrael. Lideri i opozitës, Yair Lapid, deklaroi se situata e bën Izraelin të duket si “një protektorat plotësisht i varur”.
Megjithatë, tensioni është veçanërisht i rëndësishëm sepse Trump dhe Netanyahu hynë në luftën kundër Iranit me një nivel të pazakontë koordinimi. SHBA-ja mbështeti operacionet izraelite me avionë furnizimi në ajër dhe bashkëpunim të ngushtë ushtarak.
Por kur Irani filloi të krijonte probleme në lundrimin përmes Ngushticës së Hormuzit dhe çmimet e energjisë nisën të rriteshin, prioritetet e Uashingtonit filluan të zhvendoseshin drejt një zgjidhjeje diplomatike.
Pas një tjetër bisede të vështirë në fund të majit, Trump e vlerësoi publikisht Netanyahun si një lider lufte, por shtoi:
“Ai do të bëjë gjithçka që unë i them të bëjë.”
Analisti izraelit Danny Citrinovich e përmblodhi situatën me fjalët:
“Kjo është shfaqja e Trumpit. Nuk është shfaqja e Netanyahut.”
