Shpesh shtrohet pyetja se përse brezat e mëparshëm nuk flisnin për shëndetin mendor dhe dukej sikur ia dilnin pa terapi e pa përdorur terma si ankthi, sulmi i panikut, rraskapitja emocionale apo mirëqenia psikologjike.
Të lidhura
None found
Mungesa e këtyre fjalëve në bisedat e tyre, megjithatë, nuk provon se ankthi mungonte. Shumë njerëz mund ta përjetonin në mënyra të tjera, ta përshkruanin ndryshe ose ta mbanin për vete, transmeton Klankosova.tv.
Heshtja për vuajtjen
Për shumë persona të brezave të kaluar, të shprehnin frikën, pasigurinë apo vështirësitë emocionale nuk ishte e zakonshme. Problemet psikologjike mund të konsideroheshin shenjë dobësie ose mungesë karakteri, ndaj pritej që njeriu t’i përballonte pa folur.
Kjo ndikonte edhe te kërkimi i ndihmës. Hulumtimet me të rritur dhe të moshuar rendisin stigmën, qëndrimet negative ndaj shërbimeve të shëndetit mendor dhe koston si pengesa të raportuara. Prandaj, të mos thuash “kam ankth” nuk do të thotë se nuk po përjeton shqetësim.
Dikush mund ta shprehte gjendjen me fjalë si “kam shumë halle”, “jam i lodhur”, “jam me nerva”, “nuk po fle mirë”, “më rreh zemra”, “kam një lëmsh në stomak” ose “duhet ta kaloj”. Sot, këto përvoja mund të përshkruhen edhe me një fjalor më të pasur psikologjik.
Ankthi nuk nisi me termat modernë
Ankthi është pjesë e përvojës njerëzore prej shumë kohësh dhe nuk është krijuar nga psikologjia moderne. Organizata Botërore e Shëndetësisë vëren se ankthi dhe depresioni janë ndër problemet më të zakonshme të shëndetit mendor te të moshuarit, ndërsa vështirësitë e kësaj natyre në këtë grup shpesh nuk zbulohen ose nuk marrin trajtim.
Edhe një studim i vitit 2024 thekson se simptomat e ankthit hasen shpesh te të moshuarit, por gjendja mund të mos identifikohet mjaftueshëm dhe trajtimi mbetet i kufizuar.
Rrethanat dhe përvojat ndryshojnë
Nuk është e saktë të përgjithësohet se të gjithë prindërit tanë kishin ankth pa e kuptuar. Gjendja emocionale ndryshon mes individëve dhe brezave: disa njerëz ndiheshin mirë, ndërsa të tjerë përballeshin me stres të rëndë, depresion, ankth, trauma apo probleme të tjera psikologjike. Një pjesë nuk i lidhte përjetimet e veta me këto emërtime.
Jeta, marrëdhëniet familjare, puna, gjendja ekonomike dhe pritshmëritë shoqërore kanë qenë gjithashtu të ndryshme. Sot, informacioni më i gjerë u ndihmon njerëzve të kuptojnë sulmet e panikut, ankthin kronik dhe shfaqjet e stresit, si dhe të dallojnë kur mund të nevojitet ndihmë.
Kështu, ajo që dikur quhej thjesht “stres” ose “nerva”, sot mund të njihet si një përvojë me emër më të përcaktuar. /Klankosova.tv
