Zhvillimi i pakontrolluar i inteligjencës artificiale mund të shndërrohet në një kërcënim të madh për të ardhmen e njerëzimit. Alex Turner, ish-studiues i Google DeepMind, vlerëson se ekziston një mundësi prej një në tre që kjo teknologji të shkaktojë zhdukjen e njerëzimit gjatë dhjetë viteve të ardhshme. Ai sqaron se bëhet fjalë për një vlerësim personal dhe jo për një përfundim shkencor të provuar, ndërsa thekson se zhvillimet e ardhshme do të varen nga vendimet që merren sot për sigurinë dhe kontrollin e AI-së.
Ritmi i përparimit të inteligjencës artificiale ka ngritur shqetësime te disa ekspertë, të cilët paralajmërojnë se zhvillimi i saj mund të tejkalojë aftësinë e njerëzve për ta kuptuar dhe mbikëqyrur plotësisht.
Të lidhura
None found
Turner, i cili më parë ka punuar si studiues në Google DeepMind, është një nga zërat që kanë shprehur shqetësim për pasojat e krijimit të sistemeve gjithnjë e më të fuqishme.
Gjatë një fjalimi të mbajtur të premten në konferencën NDTV World Summit, ai deklaroi se njerëzimi po hyn në një fazë vendimtare që mund të ndikojë në të ardhmen e tij.
Sipas tij, vijimi i praktikave aktuale nga kompanitë teknologjike mund të rrisë rrezikun që sistemet e inteligjencës artificiale të dalin jashtë kontrollit njerëzor.
Megjithatë, Turner nënvizoi se ky rezultat nuk është i paracaktuar dhe se ekziston ende mundësia për të ndryshuar drejtimin.
“Gjithçka varet nga ajo që do të bëjmë më pas. Jam këtu për t’ju treguar se çfarë mund të ndodhë nëse vazhdojmë ta krijojmë inteligjencën artificiale në mënyrën si po veprojmë tani”, deklaroi Turner.
Vlerësimi prej 33 për qind
Turner e vendos në rreth 33 për qind mundësinë që inteligjenca artificiale të shkaktojë një katastrofë me pasoja deri në zhdukjen e njerëzimit brenda dhjetë vjetëve të ardhshëm.
Kjo shifër nuk përfaqëson një probabilitet të konfirmuar nga kërkimi shkencor dhe as një qëndrim të përbashkët të studiuesve. Ajo është një parashikim personal i ekspertit.
Një prej skenarëve që ai e konsideron më shqetësues është mundësia që sistemet e avancuara të ndërmarrin veprime të dëmshme pa marrë udhëzime të drejtpërdrejta nga njerëzit.
Me rritjen e aftësive të këtyre sistemeve, bëhet edhe më e vështirë të parashikohet mënyra se si do të sillen, argumenton Turner.
Ai paralajmëron se gara mes kompanive private për krijimin e modeleve më të fuqishme mund të përparojë më shpejt se sa zhvillimi i mjeteve për kontrollin dhe garantimin e sigurisë së tyre.
Pse funksionimi i AI-së mbetet i vështirë për t’u shpjeguar
Shqetësimet e ish-studiuesit lidhen edhe me mënyrën se si ndërtohen modelet moderne të inteligjencës artificiale.
Në teknologjitë tradicionale, inxhinierët zakonisht mund të analizojnë secilin komponent mbi bazën e parimeve të përcaktuara. Ndërsa modelet e avancuara të AI-së zhvillojnë sjelljet e tyre përmes proceseve komplekse të trajnimit.
Për këtë arsye, krijuesit e tyre nuk mund të shpjegojnë gjithmonë me saktësi pse një model jep një përgjigje të caktuar ose merr një vendim të veçantë.
Sipas Turner, kjo pasiguri bëhet edhe më problematike kur sistemeve u ngarkohen detyra të ndërlikuara.
Edhe në rastet kur një model programohet për të ndjekur udhëzimet e njerëzve, nuk ka garanci se ai do ta përmbushë detyrën saktësisht në përputhje me qëllimin e përdoruesit.
“Ne nuk e kemi ndërtuar inteligjencën artificiale në të njëjtën mënyrë si sistemet tradicionale inxhinierike”, shpjegoi Turner.
Ai vlerëson se mungesa e qartësisë mbi proceset e brendshme të modeleve e vështirëson zbulimin e sjelljeve të padëshiruara.
Mundësia që AI të sillet ndryshe gjatë monitorimit
Një tjetër rrezik i përmendur prej tij është që sistemet e fuqishme të japin sjellje të ndryshme në varësi të situatës në të cilën ndodhen.
Turner tha se një sistem mund të reagojë në një mënyrë kur vëzhgohet nga studiuesit dhe në një mënyrë tjetër kur vepron më i pavarur.
Nëse një sjellje e tillë do të ndodhte, testet tradicionale mund të mos mjaftonin për të evidentuar çdo problem që lidhet me sigurinë.
Kjo çështje lidhet me kërkimet për kontrollueshmërinë dhe interpretueshmërinë e inteligjencës artificiale. Këto fusha synojnë të zbardhin proceset e brendshme të modeleve dhe të garantojnë që ato të veprojnë në përputhje me objektivat njerëzore.
Megjithatë, mundësia që një sistem të ndryshojë sjellje në varësi të monitorimit nuk dëshmon se modelet aktuale kanë vetëdije apo objektiva të pavarura të ngjashme me ato njerëzore.
Rreziku i “shpërthimit të inteligjencës”
Turner ka ngritur edhe hipotezën e një procesi që ai e quan “shpërthim i inteligjencës”.
Ky skenar parashikon që sistemet e AI-së të ndihmojnë në përmirësimin e teknologjive të ardhshme, duke e përshpejtuar vazhdimisht zhvillimin e tyre.
Nëse një proces i tillë do të bëhej gjithnjë e më autonom, njerëzit mund të mos ishin më në gjendje ta ndiqnin apo ta kontrollonin ritmin e përparimit.
Ish-studiuesi pretendon se disa shenja të këtij fenomeni mund të jenë shfaqur tashmë.
Ai tregoi për një bisedë me një studiues të një laboratori tjetër të inteligjencës artificiale, i cili i kishte thënë se puna e krijuar nga një model po verifikohej nga një tjetër sistem AI.
“Studiuesi më tha se njerëzit nuk po e kontrollonin më vetë punën e gjeneruar nga inteligjenca artificiale. Në vend të kësaj, po krijonin një sistem tjetër për të monitoruar të parin”, rrëfeu Turner.
Megjithatë, fakti që një model përdoret për të kontrolluar rezultatet e një modeli tjetër nuk mjafton për të provuar se AI-ja është bërë autonome ose se mund të përmirësohet pa mbikëqyrje njerëzore.
Kritikat ndaj industrisë së AI-së
Turner ka vënë në pikëpyetje edhe mënyrën se si disa kompani teknologjike i trajtojnë paralajmërimet që lidhen me sigurinë.
Ai i krahasoi këto qëndrime me praktikat e industrive të tjera, të cilat në të kaluarën janë akuzuar se kanë zvogëluar rreziqet që lidhen me produktet e tyre.
“Industria e madhe e duhanit gënjeu për kancerin e mushkërive. Industria e naftës gënjeu për ndryshimet klimatike. Tani një pjesë e industrisë së madhe të inteligjencës artificiale thotë se këto rreziqe janë të pavërteta”, deklaroi ai.
Sipas artikullit, Turner u largua nga Google në korrik, pas marrëveshjes së kompanisë me Pentagonin për përdorimin e teknologjive të inteligjencës artificiale në projekte të klasifikuara.
Vërejtjet e tij janë bërë në një kohë kur debati për përdorimin ushtarak të AI-së, mbikëqyrjen njerëzore dhe përgjegjësinë e kompanive që ndërtojnë modele të avancuara po zgjerohet.
Bill Gates dhe paralajmërimet për pasoja katastrofike
Edhe bashkëthemeluesi i Microsoftit, Bill Gates, ka folur për rreziqet që mund të sjellë inteligjenca artificiale.
Muajin e kaluar, Gates paralajmëroi se përdorimi i teknologjisë së avancuar nga persona me qëllime të këqija mund të prodhojë katastrofa me pasoja jashtëzakonisht të rënda.
Ai tha se AI-ja mund të përdoret në mënyra që do të rrezikonin jetën e një numri shumë të madh njerëzish.
“Inteligjenca artificiale është padyshim mjaftueshëm e fuqishme për të nxitur ngjarje që mund të shkaktojnë një miliard vdekje”, deklaroi Gates.
Sipas tij, rreziku bëhet veçanërisht serioz kur mjetet e avancuara teknologjike bien në duart e individëve ose grupeve me synime të dëmshme.
Gates nuk tha se një katastrofë e tillë do të ndodhë patjetër. Deklarata e tij ishte një paralajmërim për mundësinë e keqpërdorimit të kësaj teknologjie.
AI-ja dhe kërcënimet biologjike
Një prej skenarëve të veçantë që ai përmendi lidhet me përdorimin e inteligjencës artificiale në kërkimet biologjike.
E njëjta teknologji që mund t’u ndihmojë shkencëtarëve të zbulojnë barna të reja, sipas Gates, mund të përdoret keqdashësisht për krijimin e kërcënimeve biologjike.
Ai vuri në dukje se jo gjithmonë është e lehtë të përcaktohet kufiri mes përdorimit të ligjshëm shkencor dhe qëllimeve të rrezikshme.
“Do të doja të ishte më e lehtë të dallohej qëllimi i mirë, si dëshira për të zhvilluar një ilaç të ri, nga qëllimi negativ për të krijuar mjete të bioterrorizmit”, deklaroi Gates.
Për këtë arsye, ai kërkoi që modelet e avancuara t’i nënshtrohen një mbikëqyrjeje më të rreptë.
Sipas bashkëthemeluesit të Microsoftit, duhet të krijohen mekanizma për të kontrolluar mënyrën se si përdoren sistemet më të fuqishme dhe për të dokumentuar aktivitetet e realizuara përmes tyre.
Gates kërkoi gjithashtu që Shtetet e Bashkuara të marrin një rol drejtues në hartimin e standardeve të sigurisë.
Qëndrimi më optimist i Donald Trump
Donald Trump ka paraqitur një këndvështrim më optimist, ndryshe nga paralajmërimet e Turner dhe Gates.
Sipas deklaratave të cituara në artikull, presidenti amerikan tha se Shtetet e Bashkuara kanë epërsi ndaj Kinës në fushën e inteligjencës artificiale dhe se synimi i tij është ruajtja e këtij avantazhi.
“Ne jemi përpara Kinës në inteligjencën artificiale. Jemi vendi më i avancuar në botë dhe dua ta ruajmë këtë pozitë, sepse kush fiton garën e inteligjencës artificiale, fiton”, deklaroi ai.
Trump i hodhi poshtë parashikimet se teknologjia mund të çojë në zhdukjen e njerëzimit dhe tha se një skenar i tillë nuk do të ndodhë.
Këto deklarata tregojnë dallimet mes mënyrës se si politikanë dhe figura të teknologjisë e shohin raportin ndërmjet përfitimeve ekonomike, konkurrencës ndërkombëtare dhe rreziqeve të AI-së.
Jacob Coxon: Nuk dimë ende ta kontrollojmë inteligjencën artificiale
Debatit për sigurinë e inteligjencës artificiale i është bashkuar edhe Jacob Coxon, ish-punonjës i kompanisë Anthropic.
Në shtator, Coxon e cilësoi AI-në si një teknologji potencialisht të rrezikshme dhe tha se, sipas vlerësimit të tij, ajo mund të përbëjë kërcënim për ekzistencën njerëzore.
Ai e krahasoi këtë teknologji me armët bërthamore.
“Për fat të mirë, ne dimë pak a shumë si t’i kontrollojmë armët bërthamore. Por ende nuk dimë si ta kontrollojmë inteligjencën artificiale”, deklaroi Coxon.
Sipas tij, kjo mungesë sigurie e bën të domosdoshëm ndërtimin e masave mbrojtëse përpara se sistemet të fitojnë aftësi edhe më të mëdha.
Sa të besueshme janë parashikimet për zhdukjen e njerëzimit?
Paralajmërimet e Alex Turner dhe ekspertëve të tjerë kanë nxitur një diskutim të rëndësishëm mbi drejtimin që mund të marrë inteligjenca artificiale.
Megjithatë, duhet bërë dallimi ndërmjet rreziqeve tashmë të dokumentuara, skenarëve hipotetikë dhe vlerësimeve individuale.
AI-ja po krijon sfida konkrete në sigurinë kibernetike, përhapjen e dezinformimit, mbrojtjen e privatësisë, vendimmarrjen automatike dhe përdorimin e teknologjive të avancuara për qëllime të dëmshme.
Ndërkohë, hipotezat për humbjen e plotë të kontrollit njerëzor ose zhdukjen e njerëzimit vijojnë të jenë pjesë e studimeve dhe debatit mes ekspertëve.
Nuk ka një metodë të pranuar gjerësisht që të mund të përcaktojë me saktësi mundësinë e një katastrofe të tillë gjatë dhjetë viteve të ardhshme.
Prandaj, shifra një në tre e përmendur nga Turner duhet lexuar si një parashikim personal dhe jo si një fakt i vërtetuar.
Vendimet e sotme mund të përcaktojnë të ardhmen
Pavarësisht dallimeve në vlerësime, siguria e inteligjencës artificiale po kthehet në një çështje gjithnjë e më të rëndësishme.
Ndërsa kompanitë përpiqen të ndërtojnë modele më të fuqishme, studiuesit dhe autoritetet duhet të përcaktojnë rregulla që garantojnë përdorimin e përgjegjshëm të teknologjisë.
Mes masave të diskutuara për kufizimin e rreziqeve janë transparenca, testet e sigurisë, mbikëqyrja njerëzore dhe bashkëpunimi ndërkombëtar.
Për Turner, pyetja vendimtare nuk lidhet vetëm me nivelin e fuqisë që mund të arrijë AI-ja, por edhe me aftësinë e njerëzimit për ta mbajtur atë nën kontroll.
Vlerësimi i tij për një rrezik prej 33 për qind të zhdukjes së njerëzimit brenda dekadës së ardhshme mbetet i debatueshëm, por ai rikthen në vëmendje nevojën që masat e sigurisë të ecin në të njëjtin ritëm me përparimin teknologjik. Sipas Turner, zgjedhjet e bëra sot mund të përcaktojnë nëse inteligjenca artificiale do të vazhdojë të jetë një mjet në shërbim të njerëzimit apo do të sjellë rreziqe gjithnjë e më të vështira për t’u menaxhuar. /GazetaExpress/
