Për një çift, një melodi mund të jetë e pandashme nga puthja e parë ose nga pushimet gjatë të cilave e këndonin vazhdimisht. Edhe pse “kënga jonë” lidhet me një histori të veçantë, një studim i ri sugjeron se kujtimet që ajo sjell mund të kenë ngjashmëri me përvojat e njerëzve të tjerë.
Studiuesit vunë re se pjesëmarrësit i konsideronin kujtimet e tyre thellësisht vetjake, por përshkrimet përputheshin shpesh për nga temat, vendet dhe etapat e jetës. Sipas gjetjeve, këngët e një zhanri ose periudhe të përbashkët mund të nxisin kujtime të ngjashme pa ia pakësuar secilës përvojë rëndësinë personale.
Të lidhura
None found
Në studimin e Universitetit Princeton morën pjesë më shumë se 200 studentë, të moshës 18–23 vjeç. Ata dëgjuan fragmente prej 30 sekondash nga 32 këngë të njohura hip-hop, country dhe pop. Pas secilit fragment, përshkruan një ngjarje ose përvojë që muzika ua rikthente në mendje.
Me mjete të përpunimit të gjuhës natyrore, ekipi shqyrtoi më shumë se 1.000 përshkrime kujtimesh. Rezultatet, të botuara në revistën shkencore PNAS, treguan se këngë të së njëjtës periudhë ose të të njëjtit zhanër prireshin të sillnin ndër mend tema të afërta te dëgjues të ndryshëm.
Te muzika country shfaqeshin më shpesh kujtime nga vitet e universitetit, të lidhura me familjen, udhëtimet me makinë, verën dhe partnerët romantikë. Pjesëmarrësit përmendnin shpesh edhe raste kur dëgjonin muzikën që kishte zgjedhur dikush tjetër.
Hip-hopi shoqërohej më tepër me miqtë, shokët e klasës, kolegët dhe bashkëlojtarët, si edhe me kërcimin ose shkollën. Këngët pop, ndërkaq, rikthenin më shpesh vitet shkollore përpara gjimnazit, dëgjimin e muzikës në shtëpi ose në vetmi dhe këndimin bashkë me të.
Kjo nuk do të thotë se dëgjues të ndryshëm kujtonin të njëjtën ngjarje. Ngjashmëritë gjendeshin te elementet e përvojave të tyre.
Për të shqyrtuar rolin e teksteve të këngëve, studiuesit kryen edhe dy eksperimente. Njërit grup iu dhanë fjalë të veçuara që pasqyronin përmbajtjen e këngëve; grupi tjetër lexoi përmbledhje të historive që ato rrëfenin. Kujtimet e nxitura nga fjalët ose përmbledhjet nuk u grupuan si kujtimet që nxiti dëgjimi i muzikës.
Pra, vetëm teksti nuk duket se e shpjegon këtë efekt. Mund të luajnë rol edhe tingulli, zhanri dhe rrethanat në të cilat njerëzit janë mësuar ta dëgjojnë një muzikë të caktuar.
Sipas studiuesve, gjetjet qëndrojnë diku mes kujtesës individuale dhe asaj kolektive. Edhe përvoja që i ndiejmë si krejt private marrin formë brenda modeleve kulturore që ndajmë, përfshirë pritshmëritë për ngjarjet në situata të caktuara dhe muzikën që i shoqëron ato.
Një udhëtim veror me makinë, një dasmë familjare apo një festë me shokët i përket historisë së secilit, por ndodh në rrethana të njohura për shumë njerëz. Modele të tilla mund të ndikojnë si kur krijohet një kujtim, ashtu edhe kur ai rikthehet; edhe një këngë më pak e njohur mund të sjellë ndër mend një situatë të njohur përmes zhanrit të saj.
Megjithatë, pjesëmarrësit ishin të rinj, i përkisnin një grupmoshe të ngushtë dhe kishin përvoja pjesërisht të ngjashme. Për këtë arsye, përfundimet nuk mund të shtrihen automatikisht te të gjitha brezat ose kulturat. “Kënga juaj” vazhdon të mbajë historinë tuaj, edhe nëse mënyra se si e rikthen atë mbështetet pjesërisht në përvoja dhe zakone të përbashkëta me të tjerët.





