Kërkimet e deritanishme konfirmojnë se kafeina mbetet substanca stimuluese dhe psikoaktive më e konsumuar në rang global, ndërsa kafeja përfaqëson rrugën kryesore përmes së cilës njerëzit e marrin atë.
Të lidhura
None found
Të dhënat më të reja shkencore përforcojnë idenë se për shumicën e personave madhorë, një konsum ditor deri në 400 miligramë kafeinë është i sigurt. Madje, kjo sasi duket se shoqërohet me një probabilitet më të vogël për t’u prekur nga sëmundje kardiovaskulare te disa grupe njerëzish.
Megjithatë, një deklaratë e freskët shkencore e Shoqatës Amerikane të Zemrës, e titulluar “Kafeina dhe sëmundjet kardiovaskulare” dhe e botuar në revistën e saj të njohur Circulation, paralajmëron se sasitë e larta të kafeinës, si ato të pranishme në pijet energjike dhe në format e tyre të koncentruara “energy shots”, mund të jenë të dëmshme për zemrën.
“Për miliona vetë, kafeina që vjen nga kafeja është pjesë thelbësore e rutinës së përditshme. Sipas rishikimit tonë të literaturës më të fundit, për shumicën e të rriturve, marrja e deri në 400 mg kafeinë në ditë – e barabartë me rreth pesë filxhanë kafe pa sheqer apo shtesa të tjera – është e sigurt dhe nuk shton rrezikun kardiovaskular”, u shpreh Gregory M. Marcus, drejtuesi i grupit vullnetar që hartoi dokumentin. Ai është profesor mjekësie në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Kalifornisë, San Francisko dhe zëvendësshef i Kardiologjisë për Kërkime në UC San Francisko Health. Marcus shtoi se sasitë e mëdha të kafeinës, tipike për pijet energjike dhe “energy shots”, mund të kenë pasoja negative në zemër dhe prandaj duhen evituar.
Autorët e deklaratës pranojnë se hetimi i ndikimit të kafeinës në aparatin kardiovaskular paraqet vështirësi të shumta. Duke qenë se kafeja është burimi dominant i kafeinës në shumicën e hulumtimeve, efektet e vëzhguara mund t’i atribuohen edhe komponimeve të tjera që ajo përmban. Për ilustrim, studimet eksperimentale sugjerojnë që disa përbërës bioaktivë në kafe zotërojnë cilësi antioksiduese dhe anti-inflamatore, çka mund të shpjegojë një pjesë të benefiteve shëndetësore. Veç kësaj, është e ndërlikuar të veçohen efektet e kafeinës nga ato të aditivëve që shpesh i shtohen kafes, të tillë si qumështi, kremi, shurupet e aromatizuara apo sheqeri. Për më tepër, pjesa dërrmuese e studimeve janë observuese, pra nuk mund të vendosin një marrëdhënie të drejtpërdrejtë shkak-pasojë.
Përveç kafes, e cila mbetet burimi primar për shumicën e popullatës, edhe çaji, çokollata, pijet e gazuara, ato energjike, si dhe disa preparate me recetë apo pa të, kontribuojnë në totalin e kafeinës së konsumuar. Nevojiten kërkime të mëtejshme për produktet e tjera me përmbajtje kafeine, në mënyrë që të kuptohet më qartë sasia e saj dhe pasojat në shëndetin e zemrës dhe enëve të gjakut.
Dokumenti i ri shkencor përmbledh gjetjet më të fundit, kryesisht mbi kafenë me kafeinë, duke analizuar lidhjen e saj të mundshme me hipertensionin, kolesterolin, diabetin e tipit 2, sëmundjen koronare të zemrës, goditjen cerebrale, dështimin kardiak, fibrilacionin atrial, si dhe aritmi dhe çrregullime të tjera kardiovaskulare.
Mbështetur në rezultatet e studimeve të shqyrtuara, një marrje ditore deri në 400 mg kafeinë, ose e shprehur ndryshe, jo më tepër se tre deri në pesë filxhanë kafe të zezë të thjeshtë (pa sheqer, ëmbëltues, aromatizues apo shtesa të tjera), vlerësohet e sigurt për pjesën më të madhe të të rriturve. Një kafe e zakonshme e zier, jo e llojit special, përmban mesatarisht 9.4 deri në 20.6 mg kafeinë.
Konsumimi i kafesë me kafeinë pa ëmbëlsues, krem apo shurupe është shoqëruar me rrezik më të vogël për diabetin e tipit 2, patologjitë kardiake, iktusin, insuficiencën e zemrës dhe disa çrregullime të ritmit kardiak. Studimet më rigoroze tregojnë se marrja e kafeinës nga kafeja lidhet me një probabilitet më të ulët të fibrilacionit atrial, por njëkohësisht edhe me një rrezik më të lartë për tkurrje të parakohshme ventrikulare. Shtimi i sheqerit, qumështit apo aromatizuesve ka të ngjarë të reduktojë përfitimet e mundshme shëndetësore, ndonëse duhen më shumë të dhëna për të sqaruar këtë ndikim.
Në anën tjetër, marrja e sasive të larta të kafeinës, si ato që gjenden në pijet energjike dhe “energy shots”, është e lidhur me dëme kardiovaskulare, duke përfshirë rritjen e gjasave për hipertension dhe çrregullime të ritmit të zemrës. Pijet e përqendruara energjike mund të përmbajnë 40 deri në 69 mg kafeinë, pra një sasi tre deri në katër herë më e madhe se ajo e një kafeje standarde me kafeinë.
Kafeina e pirë nëpërmjet kafesë përpunohet nga mëlçia dhe zakonisht arrin kulmin e përqendrimit në organizëm brenda një ore për shumicën e individëve. Mënyra se si trupi e metabolizon atë ndryshon dhe varet nga faktorë si trashëgimia gjenetike, shpejtësia e metabolizmit, mosha dhe ekspozimi i mëparshëm ndaj kafeinës. Disa njerëz mund të krijojnë tolerancë ndaj dozave më të mëdha kur e konsumojnë rregullisht, ndërsa të tjerë mund të përjetojnë efekte më të fuqishme nga e njëjta sasi. Pasojat afatshkurtra mund të jenë rritje kalimtare e tensionit arterial, e rrahjeve të zemrës, e sheqerit në gjak dhe e nivelit të vigjilencës.
Hulumtimet tregojnë se ndikimi i kafesë me kafeinë në tensionin e gjakut ndryshon sipas sasisë së pirë. Për personat me tension optimal, një deri në tre filxhanë në ditë janë shoqëruar me rritje të rrezikut për hipertension, kurse më shumë se tre filxhanë janë lidhur me një rrezik më të vogël. Dozat e larta, si ato të pijeve energjike, mund të shtojnë ndjeshëm tensionin, sidomos te ata që vuajnë tashmë nga hipertensioni.
Për sa i përket kolesterolit, të dhënat nga provat klinike të rastësishme tregojnë se kafestoli, një substancë e pranishme si në kafenë me kafeinë ashtu edhe në atë pa të, lidhet me nivele më të larta të lipoproteinës me densitet të ulët, e njohur si kolesteroli i keq. Kafestoli gjendet në kafenë e pafiltruar, si ajo ekspres, e përgatitur me shtypës francez, kafeja turke apo ajo e zier, por mungon në kafen e filtruar me letër dhe në atë të çastit. Kërkime të mëtejshme janë të domosdoshme për të përcaktuar se cilat produkte kanë përqendrime më të larta dhe mekanizmin e veprimit në trup.
Sa i takon ritmit të zemrës, analizat e fundit të të dhënave shëndetësore të vetëraportuara nuk gjejnë lidhje mes pirjes së një deri në tre filxhanëve kafe me kafeinë në ditë dhe rritjes së rrezikut për fibrilacion atrial. Megjithatë, e njëjta sasi mund të shoqërohet me një shtim të rrahjeve të parakohshme nga barkushet e zemrës. Dozat jashtëzakonisht të larta, karakteristike për pijet energjike, janë të lidhura me ritme anormale kardiake edhe te persona me rrezik të ulët për sëmundje kardiovaskulare, si të rriturit e shëndetshëm nën moshën 30 vjeç.
Në fund, konsumi i dy deri në katër filxhanëve kafe me kafeinë në ditë është shoqëruar me një rrezik më të vogël për sëmundje të zemrës, dështim kardiak dhe goditje në tru.
