Uashingtoni ka intensifikuar presionin ndaj shteteve që vazhdojnë marrëdhëniet tregtare me Iranin, ndërsa zbatimi i kësaj qasjeje të re amerikane pritet të varet ndjeshëm nga reagimi i Kinës.
Të lidhura
None found
Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, bëri të ditur nisjen e fushatës “Operation Economic Outcast”, e cila synon të dëmtojë ekonomikisht vendet që nuk pranojnë të ndërpresin bashkëpunimin tregtar me Teheranin. Në deklaratën e tij, Bessent nuk e përmendi në mënyrë të drejtpërdrejtë Kinën, edhe pse Pekini renditet ndër partnerët kryesorë ekonomikë të Iranit.
Prej vitesh, Kina ka luajtur një rol të rëndësishëm në mbështetjen ekonomike të Teheranit. Ajo blen pjesën më të madhe të eksporteve iraniane të naftës, me një vlerë prej dhjetëra miliarda dollarësh në vit, ndërsa ruan edhe lidhje të tjera tregtare me Iranin.
Pekini i kundërshton në mënyrë të prerë masat ndëshkuese amerikane, të cilat i cilëson si sanksione “të njëanshme”, dhe këmbëngul se ka të drejtë të zhvillojë tregti normale me vende si Irani dhe Rusia.
Pas njoftimit të Bessent, Ministria e Jashtme e Kinës deklaroi se vendi do të përdorë “të gjitha masat e nevojshme” për të mbrojtur të drejtat dhe interesat e tij legjitime.
Zëdhënësi i kësaj ministrie, Lin Jian, tha se “lufta ekonomike dhe presioni maksimal” nuk ofrojnë zgjidhje për konfliktin. Sipas tij, këto politika mund të shtojnë tensionet dhe të dëmtojnë sistemin ekonomik e financiar global.
Një pjesë e konsiderueshme e naftës iraniane transportohet drejt Kinës përmes një strukture informale tregtare, e krijuar për të anashkaluar sistemin financiar amerikan dhe sanksionet.
Rafineritë e vogla private kineze, të njohura si “teapot refineries”, përpunojnë naftë iraniane të sanksionuar nga SHBA-ja. Për këtë qëllim përdoret një rrjet portesh, kompanish financiare dhe anijesh me ekspozim të kufizuar ndaj sistemit ndërkombëtar.
Megjithatë, sipas analistëve, Uashingtoni disponon ende instrumente për të ushtruar presion. Një mundësi do të ishte sanksionimi i kompanive kineze që kanë lidhje me ndërmarrje shtetërore, duke krijuar presion indirekt mbi to.
Bessent ka thënë më herët se SHBA-ja ka paralajmëruar dy banka kineze për përfshirjen e tyre në transaksione të lidhura me Iranin. Ai ka nënvizuar gjithashtu se “askush nuk është mbi” sanksionet amerikane.
Kjo përplasje po zhvillohet në një periudhë të ndjeshme për raportet mes SHBA-së dhe Kinës. Presidenti kinez Xi Jinping pritet të udhëtojë në SHBA muajin e ardhshëm, ku do të takohet me presidentin Donald Trump. Takimi mund të ketë rëndësi të madhe për të ardhmen e armëpushimit tregtar mes dy vendeve.
Ekspertët paralajmërojnë se masa të gjera kundër bankave të mëdha kineze mund të shkaktojnë një kundërpërgjigje të fortë nga Pekini dhe të përkeqësojnë ndjeshëm klimën politike përpara samitit.
Sipas analistëve, një përshkallëzim i tillë do ta ndryshonte natyrën e takimit Trump–Xi: nga një përpjekje për stabilizim, ai mund të shndërrohej në një bisedë të përqendruar te kufizimi i dëmeve dhe pasojave të përplasjes ekonomike.
Edhe pse Kina e kundërshton politikën amerikane të sanksioneve, Pekini mund të ndërmarrë masa të kujdesshme për të zbutur tensionet. Ndër opsionet e mundshme janë ulja e blerjeve të naftës iraniane dhe shtimi i presionit diplomatik ndaj Teheranit për të treguar përmbajtje.
Blerjet kineze të naftës nga Irani kanë shënuar tashmë një rënie të ndjeshme në krahasim me vitin e kaluar, ndërsa bllokada amerikane ka kufizuar eksportet e Teheranit.
Pekini ka kërkuar gjithashtu rikthimin e qarkullimit normal në Ngushticën e Hormuzit, e cila përbën një korridor jetik për tregtinë globale të energjisë.
Megjithatë, Kina nuk duket e gatshme të marrë rolin e ndërmjetësit të drejtpërdrejtë në këtë konflikt. Synimi i saj është të mbrojë interesat ekonomike, ndërsa ruan njëkohësisht imazhin e një fuqie që mbështet stabilitetin dhe paqen në rajon.
Mesazhi i Pekinit për Uashingtonin mbetet i qartë: Kina mund të ndihmojë në përfundimin e krizës, por nuk pranon të bëhet pjesë e strategjisë amerikane të “presionit maksimal” kundër Iranit.
