Të mërkurën, më 12 gusht, disa pjesë të Evropës dhe të hemisferës veriore do të kenë mundësinë të dëshmojnë një eklips total diellor, një prej ngjarjeve astronomike më mbresëlënëse të viteve të fundit.
Të lidhura
None found
Përgjatë disa minutave, Hëna do të pozicionohet saktësisht ndërmjet Tokës dhe Diellit. Për vëzhguesit brenda korridorit të ngushtë ku shtrihet hija e saj, disku diellor do të mbulohet tërësisht.
Kjo ngjarje merr një domethënie të veçantë në kontinent, sepse është eklipsi i parë total i Diellit që mund të shihet nga Evropa kontinentale që prej vitit 1999. Mijëra turistë dhe të apasionuar pas astronomisë pritet të drejtohen për këtë arsye në zonat e përfshira në të ashtuquajturën “rrugë e totalitetit”.
Eklipsi diellor krijohet kur Hëna vendoset mes Tokës dhe Diellit, duke projektuar hijen e vet mbi një pjesë të sipërfaqes së planetit.
Në fazën totale, për personat që gjenden në vendndodhjen e duhur, Hëna e fsheh plotësisht pjesën e ndritshme të Diellit. Ndriçimi i ditës dobësohet në mënyrë të menjëhershme, qielli ngjan me muzgun dhe përreth diskut të errët hënor shfaqet kurora e Diellit.
Mundësia që ky fenomen të ndodhë lidhet me një përkim të veçantë mes përmasave dhe largësive. Diametri i Diellit është afërsisht 400 herë më i madh se ai i Hënës, por ylli ndodhet njëkohësisht rreth 400 herë më larg Tokës. Si pasojë, kur shihen nga planeti ynë, të dy disqet paraqiten pothuajse me të njëjtën madhësi.
Trajektorja e eklipsit total të 12 gushtit do të nisë përmes Rusisë veriore, Groenlandës dhe Islandës, më pas do të kalojë Atlantikun dhe do të arrijë në Gadishullin Iberik.
Spanja do të jetë ndër vendet evropiane me kushtet më të favorshme për vëzhgimin e kësaj ngjarjeje. Brenda brezit të totalitetit do të përfshihet gjithashtu një zonë e vogël në verilindje të Portugalisë.
Në territorin spanjoll, korridori i eklipsit do të shtrihet në pjesën dërrmuese të veriut dhe lindjes së vendit, duke mbërritur deri te Ishujt Balearik.
Shtrirja ku fenomeni do të shihet si eklips i pjesshëm do të jetë ndjeshëm më e madhe. Ajo do të mbulojë pjesën më të madhe të Evropës, Kanadanë, disa rajone veriore të Shteteve të Bashkuara, si edhe zona të Afrikës veriperëndimore.
Faza totale në Spanjë do të ketë një kohëzgjatje relativisht të kufizuar, për shkak se eklipsi do të zhvillohet pranë horizontit dhe pak përpara perëndimit të diellit.
Në rajonin e Burgos, për shembull, mbulimi i plotë do të vazhdojë për rreth 1 minutë e 44 sekonda. I gjithë fenomeni, duke llogaritur periudhën nga nisja deri në mbylljen e fazave të pjesshme, do të zgjasë afërsisht 1 orë e 47 minuta.
Në të gjithë trajektoren e eklipsit, kohëzgjatja më e madhe e totalitetit do të arrijë në rreth 2 minuta e 18 sekonda.
Përse eklipset totale janë kaq të rralla?
Në nivel global, eklipset e Diellit nuk konsiderohen veçanërisht të pazakonta. Rrallësia qëndron te fakti që një pikë e caktuar duhet të gjendet pikërisht brenda korridorit të ngushtë ku ndodh mbulimi i plotë.
Duke qenë se hija hënore përfshin vetëm një sipërfaqe të kufizuar të Tokës, një qyteti ose rajoni mund t’i duhet të presë shumë vite përpara se të përjetojë përsëri një eklips total diellor.
Megjithatë, Spanja do të kalojë një periudhë jo të zakonshme astronomike. Një tjetër eklips total i Diellit, më 2 gusht 2027, do të përshkojë jugun e Spanjës, Afrikën veriore dhe Gadishullin Arabik.
Krahas interesit që ngjall spektakli, specialistët tërheqin vëmendjen për mundësinë e dëmtimit të syve. Vështrimi i drejtpërdrejtë drejt Diellit pa pajisje mbrojtëse mund të shkaktojë pasoja serioze për shikimin.
Gjatë fazave të pjesshme është e domosdoshme të përdoren syze të posaçme, të certifikuara për eklipse, ose filtra diellorë të sigurt. Syzet e zakonshme të diellit nuk sigurojnë mbrojtjen e nevojshme, pavarësisht se sa të errëta mund të jenë.
Syzet mbrojtëse mund të hiqen përkohësisht vetëm nga personat që ndodhen brenda brezit të totalitetit dhe vetëm gjatë intervalit kur Hëna e ka mbuluar tërësisht diskun e ndritshëm diellor. Në çastin kur rishfaqet edhe pjesa më e vogël e Diellit, mbrojtja duhet vendosur pa vonesë.
Masa të shtuara sigurie duhen marrë edhe kur përdoren teleskopë, dylbi ose kamera, pasi këto pajisje kërkojnë filtra diellorë të projektuar posaçërisht.
