Operacioni i ndërmarrë nga autoritetet kosovare për shkatërrimin e 11 banesave të ngritura pa autorizim pranë Liqenit të Ujmanit mbetet në epiqendër të diskutimeve, duke provokuar reagime të ndryshme brenda vendit dhe nga bashkësia ndërkombëtare.
Të lidhura
None found
Të martën, mjetet e rënda, të shoqëruara nga forcat e rendit, filluan prishjen e strukturave që sipas zyrtarëve ishin ndërtuar mbi tokën shtetërore të Ndërmarrjes Publike Hidroekonomike “Ibër-Lepenc”.
Faruk Mujka, drejtori i përgjithshëm i kësaj ndërmarrjeje, deklaroi për “Bota sot” se tokat e prekura i përkasin entit që prej vitit 1973, periudhë kur u krye procedura e shpronësimit për krijimin e rezervuarit të Ujmanit. Mujka theksoi se operacionet për çlirimin e pasurive shtetërore do të vijojnë në çdo rast të zaptimeve dhe ndërtimeve ilegale, pavarësisht origjinës etnike të individëve të implikuar.
Megjithatë, situata ka tërhequr vëmendjen e faktorit ndërkombëtar. Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë shfaqi shqetësimin e saj lidhur me vendimin e ekzekutivit kosovar dhe u kërkoi organeve shtetërore të pezullojnë prishjet, duke shprehur keqardhje për aksionin e kryer. Një pozicion të ngjashëm mbajtën edhe përfaqësitë diplomatike të Gjermanisë dhe të Mbretërisë së Bashkuar në Prishtinë, duke ngritur pikëpyetje mbi respektimin e procedurave të plota ligjore në këtë rast dhe në situata analoge në sektorin verior.
Eksperti i sigurisë, Adem Lushaj, në një intervistë për të përditshmen “Bota sot”, argumenton se operacioni duhet interpretuar si zbatim i normave ligjore dhe si mbrojtje e pasurisë shtetërore. Sipas tij, në rast se autoritetet kanë respektuar rrugën formale ligjore, atëherë kemi të bëjmë me përmbushje të detyrimeve kushtetuese dhe jo me një problem që duhet analizuar përmes thjerrëzave etnike apo gjeopolitike.
Duke u ndalur te shqetësimet e partnerëve ndërkombëtarë, Lushaj e konsideron të natyrshme ndjeshmërinë për ruajtjen e stabilitetit, por insiston se paqja e qëndrueshme ndërtohet vetëm duke mos toleruar cenimin e rregullave. Ai shton se kjo ngjarje duhet të kthehet në një pikë referimi për organet kompetente, në mënyrë që i njëjti standard të zbatohet edhe në zonat e tjera të vendit, veçanërisht në parqet kombëtare si Alpet Shqiptare dhe Mali Sharr, ku ndërhyrjet pa kriter dhe ndërtimet e jashtëligjshme kanë dëmtuar për vite me radhë mjedisin dhe pronën publike. Mbrojtja e natyrës dhe e pronës publike nuk duhet të jetë selektive, por një standard unik për të gjithë. Vetëm në këtë formë forcohet besimi i qytetarëve tek organet e shtetit dhe ngrihet një shtet ligjor ku norma respektohet pa përjashtime, ka përfunduar ai.
Analisti politik, Zejnullah Jakupi, në anën tjetër, e sheh si të justifikuar shkatërrimin e objekteve pa leje, me kushtin që gjithçka të jetë mbështetur në ligj, por thekson se pushteti vendor duhet të sigurojë paanshmëri, trajtim të njëtrajtshëm dhe të eliminojë çdo hije dyshimi për zbatim të njëanshëm të ligjit.
Sipas tij, veprimi i policisë mund të konsiderohet në shërbim të respektimit të rregullave dhe mbrojtjes së pasurisë publike, nëse organet shtetërore janë mbështetur në procedura formale dhe vendime të organeve kompetente. Çdo ndërtim pa kriter mbi tokën publike krijon një shembull negativ, pasi gërryen autoritetin e ligjit dhe penalizon interesin e përbashkët. Ai paralajmëron megjithatë se në zona me kontekst delikat, si veriu i Kosovës, transparenca dhe komunikimi institucional janë thelbësore për të evituar keqkuptimet.
Duke komentuar reagimin e Brukselit, Jakupi e cilëson atë si një apel për kujdes e transparencë në vend të një kundërshtimi ndaj sundimit të ligjit. Ai shton se thirrja për ndaljen e aksionit nuk duhet lexuar si një refuzim i parimeve ligjore, por më shumë si një kërkesë për një zbatim të koordinuar e të qartë, pa shkaktuar tensione të reja. Ky rast përcjell një sinjal të fuqishëm se sundimi i ligjit duhet të jetë universal dhe prona shtetërore duhet të mbrohet nga çdo lloj cenimi apo përdorimi i kundërligjshëm.
Në mbyllje të analizës së tij, Jakupi thekson rëndësinë e balancës mes të drejtave të individit dhe interesit kolektiv. E drejta mbi pronën private mbetet një e drejtë themelore, por ajo nuk mund të ushtrohet në dëm të hapësirave apo rregullave të përbashkëta. Nëse një ndërtesë është ngritur pa leje ose mbi pronën shtetërore, institucionet kanë detyrimin të aplikojnë ligjin, pavarësisht kundërshtive që mund të hasin. Në një demokraci funksionale, vendimi nuk duhet të diktohet nga trysnia e çastit, por nga procedurat, transparenca dhe mundësia e ankimit. Ky rast provon se rregullat duhet të vlejnë njëlloj për të gjithë qytetarët. Mbrojtja e pronës publike dhe zbatimi i normave nuk bien ndesh me të drejtat individuale, por përfaqësojnë garancinë që të drejtat e secilit të mbrohen në mënyrë të barabartë. Bashkimi Evropian luan një rol jetik në monitorimin e proceseve të tilla, sidomos në zona delikate, për t’u siguruar që zbatimi i ligjit të mos cenojë të drejtat themelore të askujt, duke përfshirë këtu edhe komunitetin serb. Në fund të fundit, çdo gjykim mbi këtë veprim duhet të rrënjoset në prova konkrete, dokumentacion dhe procedura formale, jo vetëm në perceptime politike. Për rrjedhojë, qëndrimi më frytdhënës i BE-së do të ishte jo kërkesa për pezullimin e një aksioni, por mbikëqyrja e procesit, verifikimi i fakteve dhe sigurimi që ligji të zbatohet pa dallime etnie apo përkatësie.
