Kancelari gjerman Friedrich Merz dhe kryeministri i Kosovës Albin Kurti rikthyen në vëmendje zotimet e Samitit të Londrës të vitit 2018 gjatë takimit të liderëve të Procesit të Berlinit, që po zhvillohet në Miloçer, pranë Budvës. Merz kërkoi përgjegjësi dhe progres të menjëhershëm në dialogun Kosovë–Serbi, ndërsa Kurti kërkoi drejtësi për krimet e luftës dhe zbardhjen e fatit të mbi 1.500 personave të pagjetur.
Kurti përmendi gjithashtu 23 trupat e shqiptarëve që janë zhvarrosur së fundmi në Zubin Potok. Samiti, i cili mbahet sot, shënon përmbylljen e kryesimit malazez të Procesit të Berlinit dhe mbledh liderët e gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor, së bashku me zyrtarë të lartë evropianë.
Të lidhura
None found
Merz u bëri thirrje Prishtinës dhe Beogradit të shmangin përshkallëzimin dhe retorikën që nxit konfliktin. Duke iu referuar marrëveshjeve të Londrës të vitit 2018, ai kujtoi se vendet pjesëmarrëse kishin kundërshtuar gjuhën e urrejtjes dhe glorifikimin e kriminelëve të luftës.
“Nëse duam të krijojmë një të ardhme më të mirë për fëmijët tanë, nuk duhet t’i hedhim benzinë zjarrit”, deklaroi kancelari gjerman. Sipas tij, kjo qasje duhet të vlejë edhe për dialogun që synon normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, pasi gjendja aktuale po pengon të gjitha palët. Merz kërkoi që të dyja vendet të tregojnë përgjegjësi dhe të shënojnë përparim.
Kancelari gjerman e cilësoi krijimin e një Ballkani Perëndimor të qëndrueshëm, paqësor dhe me ekonomi dinamike si një interes të rëndësishëm për të ardhmen e Bashkimit Evropian. Ai tha se anëtarësimi në BE mbetet një objektiv realist për shtetet që zbatojnë reformat, por theksoi se procesi duhet të vijojë mbi bazën e meritave.
Duke folur për protestat në rajon dhe në disa vende të BE-së, Merz deklaroi se dhuna nuk mund të jetë alternativë për asnjërën palë. Ai paralajmëroi gjithashtu ndaj polarizimit dhe gjuhës përçarëse.
Merz vlerësoi rezultatet e arritura gjatë 12 vjetëve të Procesit të Berlinit, duke përmendur lëvizjen e lirë të punëtorëve, investimet, turizmin, agjendën e gjelbër dhe shërbimet digjitale. Ai veçoi Malin e Zi si vendin që ndodhet më pranë përmbylljes së procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, tha para nisjes së samitit se rajoni po përballet me një periudhë përcaktuese për të ardhmen e tij evropiane. “Kemi përpara javë dhe muaj me momente vendimtare”, u shpreh ajo.
Sipas Kos, Mali i Zi duhet të përfundojë negociatat e anëtarësimit, ndërsa për Serbinë zgjedhjet parlamentare të së dielës përbëjnë momentin kyç. Shqipëria, sipas saj, duhet të ruajë ritmin e integrimit evropian. Për Kosovën, komisionerja nënvizoi nevojën për të vijuar në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe sundimin e ligjit.
Gjatë deklaratave për mediat në Miloçer, Albin Kurti kërkoi që Kosovës t’i jepet statusi i vendit kandidat dhe të hapen negociatat për anëtarësim në BE. Ai argumentoi se vendi ka funksionalitet demokratik, stabilitet institucional dhe rritje ekonomike.
“Tani është koha që vendi ynë të marrë statusin e vendit kandidat dhe të hapë negociatat për anëtarësim në BE”, tha Kurti. Ai bëri të ditur se do t’u kërkojë liderëve të Bashkimit Evropian që t’i drejtohen Komisionit Evropian për një opinion lidhur me këtë çështje.
Një ditë më herët, në Shën Stefan, kryeministri Kurti u takua me komisioneren Marta Kos. Pas bisedës, ai deklaroi se Kosova, tashmë me institucione plotësisht funksionale, do të përshpejtojë reformat. Si shembull ai përmendi ligjin e fundit për integrimin në zonën SEPA, për të cilin tha se do t’u kursejë qytetarëve, bizneseve dhe diasporës rreth 58 milionë euro në vit.
Kurti njoftoi gjithashtu se së shpejti do të nisin negociatat për “Roam like at Home” dhe kërkoi nga Komisioni Evropian mbështetje proaktive për marrjen e statusit të kandidatit.
Kosova e dorëzoi kërkesën për anëtarësim në Bashkimin Evropian në dhjetor të vitit 2022, por ende nuk e ka fituar statusin e vendit kandidat. Ecuria e saj drejt BE-së lidhet edhe me normalizimin e raporteve me Serbinë përmes dialogut të ndërmjetësuar nga Brukseli.
Kurti kërkoi që të gjitha vendet të zbatojnë marrëveshjet e arritura në kuadër të Procesit të Berlinit, duke e vënë theksin te Serbia. Sipas tij, Kosova i ka ratifikuar të gjitha marrëveshjet, përfshirë atë për njohjen e diplomave.
Marrëveshja për njohjen e kualifikimeve të arsimit të lartë u nënshkrua në Berlin më 3 nëntor 2022. Në të njëjtën kohë u firmosën edhe marrëveshjet për lëvizjen e lirë me letërnjoftim dhe për njohjen e kualifikimeve profesionale të mjekëve, dentistëve dhe arkitektëve.
Kuvendi i Kosovës i ratifikoi të tria marrëveshjet në shkurt 2023, ndërsa Kuvendi i Serbisë i miratoi më 28 prill 2023. Për këtë arsye, kërkesa e Kurtit lidhet me zbatimin konkret të tyre.
Samiti mblodhi të gjithë liderët e rajonit: Albin Kurtin, Edi Ramën, Milojko Spajiqin, kryeministrin e Serbisë Gjuro Macut, kryeministrin e Maqedonisë së Veriut Hristijan Mickoski dhe kryetaren e Këshillit të Ministrave të Bosnjë e Hercegovinës, Borjana Krishto.
Në takim morën pjesë gjithashtu kancelari Friedrich Merz, kryeministri kroat Andrej Plenkoviq, kancelari austriak Christian Stocker dhe ministri francez për Evropën, Benjamin Haddad. Italinë e përfaqësoi ministri i Jashtëm Antonio Tajani, në emër të kryeministres Giorgia Meloni. Të pranishëm ishin edhe përfaqësues të Bankës Botërore, Bankës Evropiane të Investimeve dhe BERZH-it.
Kryeministri shqiptar Edi Rama e përshkroi samitin si “një ritual të përvitshëm” me rëndësi për rajonin. Në fillim të deklaratës së tij, ai bëri një shaka për masat e sigurisë në Mal të Zi, duke thënë se në këtë vend ka gjithmonë helikopterë mbi kokë.
Mali i Zi vijon të konsiderohet shteti më i avancuar i rajonit në rrugën drejt Bashkimit Evropian. Deri tani, ai ka mbyllur përkohësisht 21 nga 33 kapitujt e negociatave.
Megjithatë, përparimi i Podgoricës po ngadalësohet nga Kroacia fqinje për shkak të disa çështjeve dypalëshe të pazgjidhura. Në këtë listë përfshihen krimet e luftës, personat e zhdukur, prona shtetërore, kufiri detar dhe anija me vela “Jadran”.
Gjatë kryesimit malazez të Procesit të Berlinit u zhvilluan 26 aktivitete, prej të cilave 14 në nivel ministror. Ky është numri më i madh i ngjarjeve të organizuara në kuadër të kësaj nisme.
Procesi i Berlinit u themelua nga Gjermania në vitin 2014. Nisma synon të forcojë bashkëpunimin politik dhe ekonomik mes Kosovës, Shqipërisë, Serbisë, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Bosnjë e Hercegovinës, si dhe të përshpejtojë afrimin e tyre me Bashkimin Evropian.
