Hapja e zyrave konsullore në Bujanoc dhe Shkodër është pjesë e një dakordësie parimore të arritur mes Shqipërisë dhe Serbisë për shtimin e pranisë diplomatike në të dyja vendet. Njoftimi u dha nga ministri i Jashtëm serb, Marko Gjuriç, duke nxitur menjëherë reagime në opinionin publik dhe në politikën shqiptare.
Të lidhura
None found
Gjatë një interviste për Radio Beogradin, Gjuriç deklaroi se kjo mirëkuptim ishte arritur në takimet me ministrin e ri të Jashtëm të Shqipërisë, Ferit Hoxha. Ai u shpreh i kënaqur me bisedimet dhe tha se palët kishin rënë dakord në parim për ngritjen e zyrave konsullore në Shkodër dhe Bujanoc, ndërsa nga Tirana ende nuk ishte bërë publik ndonjë njoftim zyrtar.
Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë dha një version më të rezervuar, duke sqaruar se diskutimet vazhdojnë dhe se ende nuk është arritur marrëveshja përfundimtare. Ferit Hoxha theksoi se procesi po zhvillohet duke u mbështetur në reciprocitet dhe kujtoi se Shqipëria ishte pala që kishte kërkuar fillimisht hapjen e një konsullate të përgjithshme në Luginën e Preshevës.
Në reagimin e tij, Hoxha e përkufizoi reciprocitetin si një parim bazë të raporteve ndërshtetërore dhe si mjet të politikës së jashtme për çuarjen përpara të interesave kombëtare. Sipas tij, ky parim nuk do të thotë domosdoshmërisht që palët të kenë përmbajtje, synime apo interesa të njëjta.
Ministri shqiptar shtoi se procedurat e nevojshme institucionale do të nisin sapo të arrihet mirëkuptimi përfundimtar. Ai vlerësoi gjithashtu se prania konsullore e Shqipërisë në Luginën e Preshevës është vonuar.
Analisti shqiptar nga Presheva, Refik Hasani, e konsideron të dëmshme nismën për hapjen e një konsullate serbe në Shkodër. Sipas tij, një përfaqësi e tillë nuk është e nevojshme, veçanërisht duke pasur parasysh rolin dhe synimet historike të Serbisë për pushtimin e Shkodrës.
Në një prononcim për “Bota sot”, Hasani tha se deklarata e ministrit të Jashtëm serb, Marko Gjuriq, për mundësinë e krijimit të konsullatës në Shkodër lidhet me qëllime, prapavija, predispozita dhe tendenca të njohura. Ai argumentoi se në Shkodër dhe në të gjithë Shqipërinë nuk ekziston fare minoritet serb, madje as në një numër të mjaftueshëm për të përbërë stafin e kësaj konsullate.
Hasani kujtoi se ngritja e një përfaqësie konsullore zakonisht arsyetohet nga prania e një numri të konsiderueshëm shtetasish të vendit dërgues. Sipas tij, nevoja konsullore në Shkodër mungon edhe për faktin se Serbia e ka tashmë ambasadën e saj në Tiranë. Ai vlerësoi se Beogradi vazhdon të shfaqë objektiva të tjera, me natyrë politike, diplomatike dhe qëllime të tjera.
Ndryshe e sheh Hasani mundësinë e hapjes së Konsullatës së Përgjithshme shqiptare në Bujanoc dhe ndikimin që ajo mund të ketë për shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës. Ai e cilëson këtë hap shumë të vonuar, por kërkon që përfaqësia të mos mbetet vetëm simbolike dhe të ndërtohet mbi një qasje strategjike, pasi rëndësia e saj është e jashtëzakonshme.
Sipas analistit, konkretizimi duhet të ndodhë sa më shpejt dhe të mos paraqitet si përfundimi i një procesi, por si nisja e një strategjie të re. Ai theksoi se vetëm prania diplomatike nuk mjafton nëse nuk shoqërohet nga politika të koordinuara, të qarta dhe afatgjata për avancimin dhe mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në Serbia.
Hasani tha se kjo konsullatë do të ofronte ndihmë përballë sfidave të shumta të mbijetesës dhe ruajtjes së substancës, si dhe për mbrojtjen e sakrificës e të kontributit të luftës së armatosur në raport me sfidat e së ardhmes. Sipas tij, çështja duhet të ndërkombëtarizohet në nivelin më të lartë.
Ai vlerësoi se Shqipëria amë ka detyrim moral, kombëtar dhe kushtetues për të ndërtuar një qëndrim të artikuluar, të drejtë, objektiv dhe institucional. Ky pozicion i Republikës së Shqipërisë, sipas Hasanit, duhet të përfshijë Referendumin e 1-2 marsit 1992, kryengritjen e armatosur të UÇPMB-së, e cila mbrojti varret e të parëve, pragun, dinjitetin dhe identitetin e kësaj krahine, si dhe Marrëveshjen e Konçulit.
Nga Shqipëria amë, Hasani pret përkrahje dhe veprime edhe për ngritjen e një zyre ndërlidhëse në Tiranë, të cilën e konsideron më se të domosdoshme. Ai kërkon gjithashtu që Tirana të avokojë dhe të lobojë pranë mekanizmave dhe instancave më të larta të BE-së dhe OKB-së.
Sipas tij, Shqipëria amë mund ta mbrojë më mirë frymën shqiptare pikërisht në këtë krahinë, e cila përbëhet nga një grup etnik autokton. Hasani e sheh këtë angazhim edhe si kontribut për garantimin e një të ardhmeje më të sigurt dhe më të ndritur për shqiptarët kudo.
Analisti deklaroi se institucionet përkatëse të Kosovës mund të reagojnë në përputhje me të drejtën ndërkombëtare, duke u mbështetur te të gjitha aktet, konventat dhe traktatet që shërbejnë si instrumente për rregullimin e këtyre çështjeve.
Ai shtoi se edhe partitë politike të përfaqësuara në Parlament kanë mundësi që, përmes rrugëve institucionale, të paraqesin fakte dhe dëshmi kundër hapjes së konsullatës në Shkodër, në mënyrë që çështja të dërgohet në instancat përkatëse, përfshirë ato ndërkombëtare.
Në përfundim, Hasani kërkoi që Shqipëria të realizojë fillimisht hapjen e Konsullatës së Përgjithshme në Bujanoc. Sipas tij, ky proces nuk duhet në asnjë rrethanë të kushtëzohet me ngritjen e një konsullate serbe në Shkodër.
Ai e mbështeti këtë kërkesë te përbërja e popullsisë së krahinës, duke theksuar se në Preshevë mbi 95% e banorëve janë shqiptarë etnikë dhe autoktonë, ndërsa në Bujanoc kjo përqindje është mbi 62%. Vetëm në Medvegjë, sipas tij, shqiptarët etnikë dhe autoktonë përbëjnë më pak se 50% të popullsisë.
Hasani tha se bëhet fjalë për një krahinë që duhet trajtuar vetëm në këtë mënyrë, pasi rajoni përbën një trup të vetëm, unitar, si shprehje gjeografike e pandashme. Përballë kësaj, ai përsëriti se propozimi për konsullatën serbe në Shkodër, ku nuk ka fare minoritet serb, pasqyron vazhdimin e objektivave të tjera politike, diplomatike dhe të qëllimeve të tjera.
