Milaim Zeka në aktakuzën e Shehollit: Rruga e materialeve nga BIA serbe te “Pa Rrotulla” dhe përgjegjësia e mediave

Aktakuza e ngritur ndaj Fatmir Shehollit ka rikthyer në qendër të vëmendjes emrin e gazetarit Milaim Zeka, në një dosje ku përmenden BIA serbe, materiale komprometuese, pagesa për publikim dhe përpjekje të dyshuara për ndikim në opinionin publik para zgjedhjeve. Zeka nuk është i akuzuar në këtë rast, por përfshirja e emrit të tij në aktakuzë ngre pikëpyetje mbi rolin e tij dhe mbi përgjegjësinë e mediave që prej vitesh i kanë dhënë hapësirë për akuza ndaj personave të tjerë.

Prokuroria Speciale e akuzon Fatmir Shehollin për spiunazh dhe shantazh. Sipas materialeve të bëra publike, veprimet dhe komunikimet e përshkruara në dosje lidhen me interesat e BIA-s serbe.

Në këtë dokument përmendet edhe Milaim Zeka. Mediat kanë raportuar se, sipas Prokurorisë, Sheholli i kishte siguruar materialet në koordinim me zyrtarin e BIA-s, Bojan Dimiq, ndërsa më pas ato i kishin kaluar Zekës për t’u publikuar në emisionin “Pa Rrotulla”.

Deri në këtë fazë, nuk rezulton se Prokuroria e akuzon Zekën se e dinte që materialet buronin nga BIA. Megjithatë, përmbajtja e aktakuzës paraqet elemente që kërkojnë një shqyrtim të veçantë.

Rruga e materialeve deri te emisioni

Sipas aktakuzës, materialet kishin si synim komprometimin e ministrit Nenad Rashiq dhe bashkëpunëtorëve të tij përpara zgjedhjeve lokale të vitit 2025.

Prokuroria pretendon se Sheholli vepronte në bashkëpunim me Bojan Dimiqin, zyrtarin e BIA-s, dhe se më pas materialet iu dorëzuan Milaim Zekës. Në fund të shtatorit 2025, emisioni “Pa Rrotulla” kishte paralajmëruar publikimin e tyre.

Sipas këtij versioni, zinxhiri i veprimeve paraqitet kështu:

BIA – Sheholli – materiale – Milaim Zeka – publikim.

Nëse kjo rrjedhë konfirmohet nga gjykata, atëherë çështja nuk kufizohet vetëm te marrëdhënia mes Shehollit dhe Zekës. Në thelb do të bëhej fjalë për depërtimin e materialeve të prodhuara, të orientuara ose të shpërndara nga një shërbim inteligjent i një shteti që vazhdon ta konsiderojë Kosovën armike në hapësirën mediatike kosovare dhe shqiptare.

Debati për 2 mijë eurot

Një nga pikat më të ndjeshme të dosjes është ajo që lidhet me pagesën e pretenduar.

Sipas aktakuzës së cituar nga mediat, gjatë hetimeve Milaim Zeka ka deklaruar se Fatmir Sheholli i kishte thënë që “GIZ-i gjerman” kishte ndarë 2 mijë euro për publikimin e materialeve. Në bazë të kësaj deklarate, Zeka kishte marrë 1 mijë euro, ndërsa pjesën e mbetur do ta merrte pas publikimit.

Pas publikimit të aktakuzës, Zeka dha një tjetër shpjegim. Ai deklaroi se 1 mijë eurot ishin paguar për përkthimin e materialeve nga serbishtja dhe se më vonë ia kishte kthyer Shehollit.

Kjo sjell një mospërputhje të qartë:

A ishin paratë të destinuara për publikimin apo për përkthimin?

Nëse qëndron versioni i parë, atëherë pagesa lidhet drejtpërdrejt me publikimin e materialeve. Nëse është i saktë shpjegimi i dytë, mbetet për t’u kuptuar pse në deklaratën e përfshirë në aktakuzë përmendet shprehimisht “publikimi”.

Kjo nuk është thjesht çështje interpretimi politik, por një mospërputhje që del nga deklarimet e bëra publike.

Çfarë lidhjeje kishte GIZ-i me materialet?

Një tjetër aspekt që kërkon sqarim është mënyra se si materialet iu paraqitën Zekës. Sipas të dhënave të publikuara, Sheholli i kishte thënë se ato vinin nga një burim i lidhur me GIZ-in gjerman.

Nëse Zeka e kishte pranuar këtë version, lindin disa pyetje profesionale: A u kontrollua ndonjëherë origjina e materialeve? A u kontaktua GIZ-i? A u verifikua nëse kjo organizatë kishte lidhje me materialet ose me shumën e pretenduar prej 2 mijë eurosh?

Në gazetari, verifikimi i burimit është po aq i rëndësishëm sa përmbajtja e informacionit, veçanërisht kur bëhet fjalë për materiale komprometuese. Në rastet kur publikimi ndodh në prag të zgjedhjeve, kërkesat për kontroll dhe konfirmim duhet të jenë edhe më të rrepta.

Kush kërkonte që materialet të dilnin më shpejt?

Në aktakuzë përmendet edhe një komunikim përmes të cilit Sheholli i përcillte Zekës kërkesën e një personi tjetër që publikimi të bëhej sa më shpejt. Prokuroria pretendon se ky person ishte Bojan Dimiq.

Komunikimet e bëra publike nuk tregojnë se Zeka e dinte domosdoshmërisht se personi në fjalë ishte zyrtar i BIA-s. Megjithatë, ato sugjerojnë se ekzistonte një palë e tretë e interesuar për kohën e transmetimit.

Prandaj mbetet e hapur pyetja se kush mendonte Zeka se ishte “ai shoku” që kërkonte përshpejtimin e publikimit. Edhe kjo pjesë e historisë kërkon sqarim.

Episodi i “Znaçkës”

Emri i Milaim Zekës është përfshirë edhe më herët në polemika publike që lidhen me Serbinë. Në vitin 2017, Kadri Veseli, në atë kohë kryetar i Kuvendit dhe ish-drejtues i SHIK-ut, iu drejtua atij nga foltorja me fjalët:

“Milaim, ku e ki znaçkën?”

Domethënia e kësaj fjale nuk u sqarua kurrë plotësisht. Nuk ekziston bazë që ajo të paraqitet si provë për një pseudonim agjenturor apo si dëshmi bashkëpunimi me ndonjë shërbim.

Megjithatë, episodi u bë edhe më i paqartë kur Zeka, vite më pas, deklaroi se “e di kush është Znaçka” dhe ia la shpjegimin Kadri Veselit.

Nëse “Znaçka” ishte vetëm një stemë ose shenjë patriotike, siç ishte thënë fillimisht, deklarata e mëvonshme e Zekës nuk e mbyll çështjen, por e bën atë edhe më të paqartë.

Tani, kur emri i tij shfaqet në një dosje ku Prokuroria pretendon se materiale të lidhura me një zyrtar të BIA-s iu dërguan për publikim në emisionin e tij, episodi i vjetër rikthehet në vëmendje. Jo si provë, por si një pyetje që ende nuk ka marrë përgjigje.

Kush i jep hapësirë?

Megjithatë, debati nuk duhet të ndalet vetëm te Milaim Zeka. Përgjegjësia shtrihet edhe te mediat që e kanë ftuar vazhdimisht.

Për vite me radhë, Zeka ka qenë i pranishëm në studio të mëdha televizive në Kosovë dhe Shqipëri, ku ka bërë shpesh akuza të rënda ndaj figurave politike, intelektuale, publike dhe kombëtare shqiptare.

Gjuha e përdorur në këto dalje ka qenë shpesh e ashpër, ndërsa persona të njohur janë cilësuar si “bashkëpunëtorë të Serbisë”, “spiunë”, “tradhtarë” ose me etiketime të tjera që mund t’u dëmtojnë rëndë reputacionin.

Kjo ngre një çështje të rëndësishme për standardet editoriale: me çfarë kriteresh i jepet një personi hapësirë për të bërë akuza të tilla?

Kur një profesor, shkrimtar, gazetar, politikan ose figurë kombëtare akuzohet publikisht si bashkëpunëtor i Serbisë, a kërkohen prova dhe dokumente? A përballet folësi me personin që akuzon? A i garantohet të akuzuarit e drejta e përgjigjes? Apo akuza shndërrohet në spektakël televiziv për shkak të konfliktit, klikimeve dhe audiencës?

Kjo pyetje bëhet edhe më e rëndësishme tani, pasi emri i Zekës shfaqet në një dosje ku Prokuroria përshkruan një rrjedhë materialesh që nis te një zyrtar i BIA-s dhe përfundon në emisionin e tij.

Kjo nuk e bën automatikisht Zekën bashkëpunëtor të BIA-s. Por krijon një paradoks që nuk mund të anashkalohet: si mund të ftohet vazhdimisht një person për t’i cilësuar të tjerët “bashkëpunëtorë të Serbisë”, ndërkohë që emri i tij shfaqet në një dosje ku përshkruhen materiale të lidhura me BIA-n serbe, të cilat përfundojnë në programin e tij?

Media nuk është vetëm një mikrofon

Mediat kanë të drejtë të ftojnë edhe figura kontroverse, pasi kjo lidhet me pluralizmin. Por pluralizmi nuk nënkupton heqjen dorë nga standardet profesionale.

Televizioni nuk është një hapësirë ku secili mund të thotë çfarë të dëshirojë pa u pyetur. Redaksia vendos kë fton, sa kohë i jep, çfarë pyetjesh i drejton dhe nëse një akuzë e rëndë do të trajtohet si fakt, si opinion apo si pretendim që duhet provuar.

Kjo përgjegjësi rritet kur bëhet fjalë për televizione të mëdha kombëtare në Kosovë ose Shqipëri. Autoriteti i një figure publike nuk ndërtohet vetëm nga ai që flet, por edhe nga ekranet që e ftojnë, moderatorët që e prezantojnë, panelet që e trajtojnë si burim autoritativ dhe prania e përsëritur në media.

Prandaj pyetja mbetet e drejtpërdrejtë: kush ia hap dyert?

Një person mund të kërkojë çdo ditë të dalë në televizion, por pa vendimin e redaksisë, producentit, moderatorit dhe drejtuesit të mediumit, ai nuk mund ta marrë mikrofonin.

Autoriteti dhe përgjegjësia e mediave

Çështja shkon përtej figurës së Milaim Zekës. Në mediat shqiptare është shfaqur shpesh një model ku personat që prodhojnë konflikt, akuza dhe spektakël marrin më shumë hapësirë sesa ata që sjellin argumente, dokumente dhe ekspertizë.

Një deklaratë skandaloze sjell tituj, një akuzë e rëndë gjeneron klikime dhe një përplasje rrit audiencën. Por, pas disa vitesh, çdo medium duhet të shqyrtojë edhe llojin e autoritetit publik që ka ndihmuar të krijohet.

Kur dikush shfaqet vazhdimisht në ekran, publiku nis ta shohë jo vetëm si të ftuar, por si një person që “di”. Në këtë mënyrë ndërtohet autoriteti. Nëse ai autoritet përdoret më pas për të dëmtuar reputacionin e të tjerëve pa prova, përgjegjësia nuk mund t’i mbetet vetëm folësit.

A mund të shfrytëzohet një medium pa dijeninë e tij?

Rasti Sheholli hap edhe një dilemë tjetër. Një operacion ndikimi nuk kërkon patjetër që gazetari ose mediumi të jetë bashkëpunëtor i shërbimit që e ka prodhuar informacionin. Një gazetar mund të përdoret edhe pa e kuptuar, nëse burimi i vërtetë mbahet i fshehur.

Mjafton që materiali të paraqitet si “ekskluziv”, të shoqërohet me një narrativë të gatshme dhe të përkojë interesi i palës që e ka prodhuar me interesin e mediumit për audiencë dhe sensacion.

Pikërisht në këtë pikë nis përgjegjësia editoriale. Kur një material komprometues vjen nga një burim i paqartë dhe publikohet në prag të zgjedhjeve, media duhet të përcaktojë kush e ka prodhuar, pse është prodhuar, përse po publikohet në atë moment dhe kush përfiton prej tij.

Një çështje që prek më shumë se një person

Rasti Sheholli nuk duhet reduktuar në emrin e Milaim Zekës. Nëse pretendimet e Prokurorisë vërtetohen në gjykatë, Kosova do të përballet me një problem shumë më të gjerë: depërtimin e interesave të BIA-s në hapësirën informative, politike dhe mediatike të vendit.

Në një operacion të tillë, role të ndryshme mund të kenë edhe dijeni të ndryshme. Dikush mund të jetë i informuar, dikush mund të mos e dijë, dikush mund të veprojë për para, dikush për ndikim dhe dikush për audiencë.

Për publikun, megjithatë, pasoja mund të jetë e njëjtë: një narrativë e prodhuar jashtë vendit hyn në debatin e brendshëm dhe nis të trajtohet si informacion vendas. Për këtë arsye, çdo hallkë e zinxhirit duhet të shqyrtohet.

Çështjet që kërkojnë përgjigje

Aktakuza ndaj Fatmir Shehollit nuk e akuzon Milaim Zekën për spiunazh dhe kjo duhet theksuar qartë. Por po aq e pamohueshme është se emri i tij gjendet në një pjesë të rëndësishme të dosjes.

Për këtë arsye, mbeten disa pyetje konkrete: Pse në deklaratën e cituar në aktakuzë flitet për 2 mijë euro “për publikim”, ndërsa më vonë 1 mijë eurot u shpjeguan si pagesë për përkthim?

A u kontrollua ndonjëherë pretendimi se materialet kishin lidhje me GIZ-in? Kush ishte, sipas asaj që dinte Zeka, “ai shoku” që kërkonte publikimin e shpejtë? Si përfunduan në një emision televiziv në Kosovë materiale që Prokuroria i lidh me një zyrtar të BIA-s?

Përtej këtyre pyetjeve, ekziston edhe një çështje më e gjerë: pse personat që bëjnë akuza të rënda pa prova marrin kaq shumë hapësirë në televizionet më të mëdha shqiptare? Kush ua ndërton autoritetin dhe kush ua hap dyert?

Liria e shprehjes mbetet një bazë e gazetarisë, por ajo nuk e heq përgjegjësinë editoriale. Kur në një rast përfshihen BIA, materiale komprometuese, para, zgjedhje dhe reputacioni i njerëzve, mikrofoni nuk mund të trajtohet si një mjet pa përgjegjësi.