Rrjetet sociale u mbushën me fotografi të qiellit pas eklipsit diellor të së mërkurës, por krahas tyre u shfaqën edhe dëshmi më të pazakonta. Disa përdorues thanë se gjatë ditëve pranë kësaj ngjarjeje kishin bërë gjumë më të keq, ishin zgjuar natën, kishin parë ëndrra të çuditshme ose ishin ndier të rraskapitur pa ndonjë shpjegim.
Të lidhura
None found
“As unë nuk munda të flija mbrëmë”, shkroi shkurt një përdorues në Instagram, poshtë një postimi për eklipsin.
Raportime të këtij lloji u publikuan në Threads që përpara se eklipsi të ndodhte. Një përdoruese tregoi se kishte qëndruar “zgjuar deri në orën 5:30 gjithë javën”, kurse një tjetër u shpreh: “Gjumi im është ndërprerë gjithë javën dhe kam ëndrra të çuditshme.”
Fakti që disa persona i kishin përmendur shqetësimet me gjumin përpara eklipsit është domethënës. Përjetimet e tyre mund të jenë reale, por këto deklarata, të marra veçmas, nuk dëshmojnë se shkaku ishte eklipsi, shkruan Index.hr, transmeton Klankosova.tv.
Rrëfime të tilla përsëriten thuajse pas çdo eklipsi
Raportime të ngjashme janë shfaqur edhe më herët. Pas eklipsit total diellor të vitit 2024, një përdorues në Reddit deklaroi se nuk arrinte të flinte dhe se pas ngjarjes ishte bërë jashtëzakonisht i menduar dhe emocional. Të tjerë treguan se ndiheshin të lodhur ose se u duhej të flinin për periudha të gjata.
Në diskutime të tjera u përmendën ëndrra tepër të gjalla, ndjenja shqetësimi dhe mbingarkesë emocionale. Këto përvoja mund të jenë plotësisht të vërteta për individët që i raportojnë, por mbetet pyetja nëse ekziston ndonjë mekanizëm biologjik përmes të cilit eklipsi mund t’i shkaktojë drejtpërdrejt këto simptoma.
A mjaftojnë pak minuta errësirë për të çrregulluar orën biologjike?
Kalimi ndërmjet dritës dhe errësirës ka rol të rëndësishëm në ritmin cirkadian, pra në orën tonë të brendshme biologjike që kontrollon gjumin dhe zgjimin. Sasia e dritës që perceptohet nga sytë përbën një prej sinjaleve kryesore me të cilat truri përcakton kohën kur duhet të qëndrojmë zgjuar dhe momentin kur organizmi duhet të përgatitet për gjumë. Studimet vërtetojnë se ekspozimi ndaj dritës, sidomos gjatë mbrëmjes dhe natës, mund të ndikojë në prodhimin e melatoninës dhe të ndryshojë ritmin cirkadian.
Megjithatë, nga kjo nuk mund të nxirret përfundimi se errësira prej disa minutash ose më pak gjatë një eklipsi është në gjendje të trazojë gjumin e natës.
Reagimet e kafshëve ndaj pakësimit të menjëhershëm të dritës gjatë një eklipsi total janë dokumentuar gjerësisht në literaturën shkencore. Studimet kanë treguar, për shembull, se zogjtë mund të shfaqin për pak kohë sjellje karakteristike të muzgut ose të agimit. Një ndikim i tillë te gjumi i njerëzve nuk është vërtetuar përfundimisht.
Kërkimet që kanë synuar të gjejnë një lidhje ndërmjet ngjarjeve diellore apo hënore dhe sjelljes njerëzore nuk kanë zbuluar ndonjë raport të fuqishëm e të qëndrueshëm. Për shembull, një studim i kryer me pacientë psikiatrikë nuk evidentoi lidhje domethënëse mes eklipseve dhe ndryshimeve në sjellje.
Disa kërkime sugjerojnë se gjumi mund të pësojë ndryshime të vogla në faza të ndryshme të hënës. Në një studim të gjerë suedez me 852 persona u konstatuan dallime në efikasitetin dhe kohëzgjatjen e gjumit gjatë fazave të rritjes dhe zvogëlimit të hënës. Megjithatë, autorët nënvizuan se modeli i studimit nuk lejon të arrihet në përfundimin se këto ndryshime shkaktohen nga vetë hëna. Për më tepër, ky fenomen nuk është i njëjtë me eklipsin diellor.
Atëherë, përse disa persona bëjnë realisht gjumë më të keq?
Për këtë mund të ketë disa shpjegime shumë më të thjeshta.
Duke qenë një ngjarje e rrallë dhe e shumëpritur, eklipsi tërheq vëmendje që disa ditë më parë. Njerëzit lexojnë vazhdimisht rreth tij, ndjekin parashikimet e motit, organizojnë udhëtime, qëndrojnë jashtë më gjatë se zakonisht ose kalojnë orë të tëra pas ngjarjes duke parë fotografi dhe video.
Studimet për pagjumësinë tregojnë se pritshmëritë mund të ndikojnë te mënyra se si njerëzit e perceptojnë dhe e përjetojnë gjumin e tyre.
