Një vend i ri, ku dyshohet se ndodhen mbetje mortore, është identifikuar në Zubin Potok, njoftuan të dielën autoritetet ligjzbatuese të Kosovës.
Të lidhura
None found
Përmes një njoftimi të përbashkët, Policia e Kosovës dhe Prokuroria Speciale bënë të ditur se lokacioni gjendet në fshatin Jabukë dhe u zbulua në kuadër të hetimeve për rastin në Zubin Potok.
Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, tha se në vendin ku dyshohet se është një varrezë masive janë zbuluar deri tani të paktën katër trupa.
Duke folur para mediave pasi vizitoi lokacionin, Sveçla deklaroi se të paktën katër trupat e gjetur deri në këtë fazë ishin hedhur në një gropë qereçi pas ekzekutimit.
Juristi dhe profesori Muhamet Kelmendi vlerëson se gjetja e varrezave masive ka rëndësi të veçantë për ndriçimin e krimeve dhe se për këtë arsye nevojiten hetime tërësore. Ai i konsideron shqetësuese deklaratat që arsyetojnë dëbimin e civilëve, ndërsa thekson se përcaktimi i përgjegjësisë ligjore është kompetencë e institucioneve të drejtësisë.
Sipas Kelmendit, krimet e luftës bëjnë pjesë ndër shkeljet më të rënda të së drejtës penale ndërkombëtare dhe, bazuar në parimet themelore të së drejtës ndërkombëtare, nuk i nënshtrohen parashkrimit. Kur dalin prova dhe dëshmi të mjaftueshme, autoritetet përkatëse janë të detyruara të hetojnë, të arrestojnë të dyshuarit dhe të nisin procedura penale kundër personave përgjegjës. Ai sqaron se përgjegjësia penale është individuale, kurse ajo e shteteve mund të shqyrtohet nga mekanizmat përkatës ndërkombëtarë, në përputhje me juridiksionin dhe procedurat e përcaktuara.
Kelmendi nënvizon se gjenocidi cilësohet si krimi më i rëndë kundër njerëzimit. Ndalimi i tij parashikohet nga Konventa për Parandalimin dhe Dënimin e Krimit të Gjenocidit e vitit 1948, si edhe nga instrumente të tjera ndërkombëtare, mes tyre Katër Konventat e Gjenevës të vitit 1949 dhe Statuti i Romës i Gjykatës Penale Ndërkombëtare. Pikërisht për shkak se këto vepra nuk parashkruhen, autorët mund të ndiqen penalisht edhe shumë vite pasi krimet janë kryer.
Ai thotë se zbulimi i varrezave masive në territorin e Serbisë, duke përfshirë ato në zonën e Zubin Potokut dhe vende të tjera ku janë gjetur mbetje mortore të viktimave të luftës në Kosovë, përbën një element me peshë për hetimet. Sipas tij, këto raste duhet të trajtohen përmes hetimeve të plota, profesionale dhe të pavarura, në mënyrë që të përcaktohen përgjegjësit individualë. Gjetjet dëshmojnë gjithashtu domosdoshmërinë që krimet e luftës të dokumentohen dhe të ndiqen pa humbur kohë.
Një tjetër çështje që Kelmendi e sheh me shqetësim lidhet me deklaratat publike, të cilat mund të kuptohen si nxitje apo arsyetim për dëbimin e popullsisë civile.
Në mbrojtje të një ministreje të Partisë Socialiste të Serbisë, ish-ministri i Jashtëm serb, Ivica Daçiq, kishte shprehur keqardhje që ajo po akuzohej vetëm sepse kishte thënë se gjatë luftës shqiptarët duhej të shkonin në Shqipëri nëse nuk e pranonin shtetin serb.
Kelmendi vëren se shumë analistë dhe organizata për të drejtat e njeriut i kanë cilësuar qëndrime të tilla si problematike, pasi ato mund të shihen si normalizim ose justifikim i dëbimit të civilëve. Megjithatë, sipas tij, vetëm organet hetimore dhe gjyqësore mund të përcaktojnë, duke u mbështetur në prova, nëse një deklaratë dëshmon ekzistencën e një politike shtetërore apo të një krimi ndërkombëtar.
Pasojat e luftës në Kosovë vazhdojnë të jenë të pranishme për shkak të viktimave dhe personave që ende rezultojnë të zhdukur, thekson Kelmendi.
Ai kujton se lufta në Kosovë la mijëra viktima. Të dhënat e dokumentuara nga institucionet vendore dhe ndërkombëtare tregojnë se u vranë mbi 13.000 persona, rreth 800.000 shqiptarë u dëbuan me forcë nga shtëpitë e tyre dhe mijëra të tjerë u zhdukën. Kërkimet për qindra persona të zhdukur vazhdojnë edhe sot, ndërsa familjarët e tyre presin ende të mësojnë fatin e njerëzve të dashur.
Për këtë arsye, vijimi i hetimeve për krimet e luftës përbën një detyrim njëkohësisht ligjor dhe moral, thotë ai. Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka kryer një numër të konsiderueshëm hetimesh dhe procedurash penale që lidhen me krimet e luftës. Sipas Kelmendit, bashkëpunimi mes institucioneve të Kosovës dhe Shqipërisë, si dhe me partnerët ndërkombëtarë, do të ndihmonte në sigurimin e provave, zbulimin e autorëve dhe vënien në vend të drejtësisë.
Në të njëjtën kohë, ai kërkon që institucionet shtetërore dhe mekanizmat ndërkombëtarë të drejtësisë të vazhdojnë mbështetjen për dokumentimin e krimeve, identifikimin e varrezave masive dhe ndjekjen penale të përgjegjësve. Kelmendi vlerëson se një paqe e qëndrueshme dhe parandalimi i përsëritjes së krimeve të tilla mund të arrihen vetëm duke zbatuar ligjin, duke respektuar të vërtetën dhe duke ndëshkuar autorët.
Sipas tij, sigurimi i drejtësisë për viktimat nuk është vetëm kërkesë juridike, por edhe përgjegjësi morale ndaj historisë, familjeve që vazhdojnë të kërkojnë të afërmit dhe brezave që meritojnë të jetojnë në një rajon ku krimet nuk mohohen, por hetohen e dënohen sipas ligjeve të vendit dhe konventave ndërkombëtare.
Në përfundim të deklaratës së tij për “Bota sot”, Kelmendi rithekson se vepra të tilla nuk vjetrohen.
