Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, kritikoi politikat ekonomike të qeverisë gjatë diskutimit për paketën fiskale dhe buxhetin. Sipas saj, mbështetja gjithnjë e më e madhe te ndërtimi e bën të pasigurt qëndrueshmërinë e rritjes ekonomike në Shqipëri, ndërsa bujqësia dhe prodhimi po humbasin peshë.
Tabaku kërkoi shpjegime për ndryshimet e propozuara në TVSH, për uljen e pragut të biznesit të vogël dhe për rritjen e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%. Ajo ngriti gjithashtu shqetësime për pastrimin e parave përmes ndërtimit, informalitetin dhe rënien e eksporteve në bujqësi e prodhim.
Të lidhura
None found
Duke falënderuar kryetaren dhe zonjën Ahmeti për sqarimet, deputetja tha se kolegët në të dyja anët e tryezës ndajnë shqetësime të ngjashme, pavarësisht çështjeve ku përqendrohen. Pyetja e saj e parë kishte të bënte me burimet e rritjes ekonomike dhe mënyrën se si shpërndahen përfitimet e saj.
Sipas Tabakut, gjatë viteve të fundit rritja ka ardhur vetëm nga dy sektorë, kontributi i të cilëve mund të shterojë në afatmesëm dhe afatgjatë. Ajo vuri në dukje se bujqësia ka ndryshuar si në vlerë, ashtu edhe në peshën e saj në Prodhimin e Brendshëm Bruto, pa u zëvendësuar nga një sektor me ndikim të krahasueshëm për numrin e madh të qytetarëve që jetojnë prej saj. Të njëjtin shqetësim shprehu edhe për prodhimin dhe sektorin fason.
Deputetja pyeti si vlerësohet ngushtimi i bazës së rritjes ekonomike dhe përqendrimi i saj te ndërtimi. Ajo kujtoi një komunikim të mëparshëm të gjatë mbi financimin e këtij sektori dhe tha se shqetësimi nuk kufizohet më brenda Shqipërisë, por lidhet edhe me pastrimin e parave. Për këtë arsye, kërkoi nga Banka e Shqipërisë një përgjigje që të trajtojë si shqetësimet e sektorit bankar, ashtu edhe ato të qytetarëve për paratë që pastrohen përmes ndërtimit.
Duke kaluar te paketa fiskale, Tabaku iu referua relacioneve, sipas të cilave parashikohen 50 miliardë lekë rritje të të ardhurave dhe 26 miliardë lekë lehtësime. Ajo kërkoi një vlerësim për këtë rishpërndarje, veçanërisht për ndryshimet që prekin TVSH-në dhe biznesin e vogël.
Për TVSH-në, e cila ndikon drejtpërdrejt te konsumi, ajo theksoi se qeveria propozon për herë të parë ndryshime të kësaj përmase: rritjen me një pikë përqindjeje të normës së përgjithshme, në 21%, dhe uljen në 6% për 54 produkte. Tabaku pyeti çfarë ndikimi do të kenë këto masa te informaliteti.
Sipas saj, buxheti i shtetit dhe qeveria i paraqesin efektet e dy ndryshimeve si pothuajse të barabarta me njëra-tjetrën. Për këtë arsye, ajo tha se nuk rezulton një lehtësim i faturës dhe kërkoi të dijë nëse masat do ta formalizojnë apo do ta shtojnë informalitetin në ekonomi.
Tabaku iu referua edhe llogaritjeve të qeverisë për normën 21% të TVSH-së. Sipas saj, të ardhurat e pritshme prej saj janë sa ato të vitit 2004, kur TVSH-ja e brendshme arriti të paktën 0,2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, siç thuhet në relacionin qeveritar. Ajo u shpreh se këto parashikime nënkuptojnë një nivel të lartë informaliteti.
Sa i përket biznesit të vogël, deputetja tha se këtë vit pragu po ulet nga 10 milionë në 5 milionë lekë. Ajo kujtoi se qeveria shqiptare e ka ndryshuar me VKM pragun e përfshirjes në skemën e TVSH-së.
Sipas Tabakut, qeveria ka gabuar duke mos hartuar një ligj kuadër për biznesin e vogël, që të përcaktonte trajtimin e tij edhe në marrëdhënie me Bashkinë e Tiranës dhe pushtetin lokal. Ajo vuri në dukje se për taksat vendore përdoret një kategorizim tjetër, gjë që, sipas saj, pasqyron një politikë të çorientuar.
Duke iu drejtuar zonjës Ameti, Tabaku kujtoi opinionin e Bankës së Shqipërisë për buxhetin e vitit 2018, në të cilin ndryshimi i pragut për biznesin e vogël vlerësohej si politikë e përshtatshme. Ajo solli në vëmendje dy periudha: uljen e pragut në 2 milionë lekë dhe rritjen e tij më pas, gjatë pandemisë.
Për periudhën e parë, deputetja iu referua raportit të Bankës së Shqipërisë, sipas të cilit masa ndihmonte formalizimin, ndonëse duheshin shqyrtuar edhe kostot afatshkurtra për biznesin. Ajo tha se, kur politika ndryshoi në nëntor të vitit 2020, Banka e cilësoi masën tatimore të nevojshme për zhvillimin e ekonomisë. Në transkript, referencat për uljen dhe rritjen e pragut të TVSH-së ngatërrohen.
Tabaku kërkoi qëndrimin e Bankës për propozimin e tanishëm për ta ulur sërish pragun e TVSH-së në 5 milionë lekë. Ajo akuzoi qeverinë se po ndryshon atë që u kishte thënë qytetarëve në vitin 2019, kur deklaronte se pragu nuk do të ulej, dhe e akuzoi Edi Ramën se gënjen për gjithçka. Sipas deputetes, çështja duhet parë nga këndvështrimi i formalizimit të ekonomisë, që lidhet me detyrën e Bankës, edhe pse kjo e fundit nuk ka për detyrë të gjykojë në tërësi politikat fiskale dhe masat qeveritare. Pyetjen e saj ajo e lidhi edhe me dy qëndrimet e shprehura nga Banka në periudha të ndryshme.
Për tatimin mbi dividendin, Tabaku kujtoi se qeveria shqiptare e uli normën në 8% në vitin 2018, ndërsa tani propozon ta çojë nga 8% në 15%. Norma që zbatohej para vitit 2018 nuk dëgjohet qartë në transkript. Deputetja e cilësoi ndryshimin e propozuar si tatim të dyfishtë për bizneset, që, sipas saj, do të penalizojë prodhuesit dhe shpërndarjen e dividendit.
Ajo iu kthye vlerësimit të atëhershëm të Bankës së Shqipërisë, sipas të cilit ulja e tatimit do të zvogëlonte koston e financimit të kapitalit dhe do të nxiste investimet. Tabaku kërkoi të dinte si e gjykon Banka tani ndryshimin e politikës së dividendit në drejtim të kundërt.
Çështja e tretë që ngriti deputetja ishte ajo e eksporteve. Ajo tha se, që nga fillimi i këtij viti, eksportet e prodhimit dhe të bujqësisë kanë rënë, ndërsa në një moment të caktuar rënie ka pasur edhe energjia, në varësi të zhvillimeve në tregun e jashtëm. Për janarin, duke zgjedhur të mos u referohej tremujorëve, Tabaku përmendi një rënie prej 6,1%.
Në përfundim, ajo pyeti për mungesën e politikave qeveritare që do të nxisnin këta sektorë, nëse ekonomia shqiptare mund t’i zëvendësojë humbjet dhe nëse po merren masa për investime në sektorë të tjerë që të balancojnë rënien e eksporteve bujqësore dhe të prodhimit fason. Sipas Tabakut, bujqësia dhe prodhimi janë ndikuar rëndë nga paraja e pistë dhe informaliteti, të cilat kanë sjellë zhvlerësimin e euros.
