Futbollistët profesionistë mund të arkëtojnë shifra që për familjet e zakonshme duken të paimagjinueshme, por shumë prej tyre i marrin këto të ardhura brenda një karriere relativisht të shkurtër dhe përballen me trysni të mëdha për të harxhuar, duke ua besuar vendimet kyçe këshilltarëve, njerëzve të afërt ose ortakëve të biznesit. Një fitim i lartë nuk përkthehet domosdoshmërisht në pasuri të qëndrueshme.
Të lidhura
None found
Futbolli ka avancuar në strukturat mbështetëse, por çështja thelbësore mbetet. Lojtarët mësohen si të arrijnë nivelin më të lartë të performancës, por jo automatikisht si të ndërtojnë një jetë pas kontratës së fundit.
Zgjidhja më e qëndrueshme nuk qëndron te një ligjëratë për kursimin. Qëndron te një sistem që e trajton edukimin financiar si pjesë të formimit të lojtarëve që nga akademia e deri në fund të karrierës.
Shumë yje të mëdhenj të futbollit botëror kanë fituar shuma të mëdha gjatë karrierës, por janë ndeshur me vështirësi serioze në administrimin e tyre, duke humbur një pjesë të madhe të pasurisë pas pensionimit.
Roberto Carlos
Roberto Carlos nuk ia vuri fajin një blerjeje të nxituar apo një investimi të dështuar në restorant. Ai përshkroi një dështim më shqetësues të mbikëqyrjes. Gjatë fjalës së tij në Samitin e Futbollit të Portugalisë, ai tregoi se një konflikt i thellë me ish-agjentin dhe një çështje tjetër familjare sollën dokumente që ai nuk e kishte ditur kurrë se ekzistonin. Sipas tij, atëherë e kuptoi se pasuria e grumbulluar ishte zhdukur praktikisht.
Është joshëse të thuash se një futbollist i paguar në atë nivel duhej thjesht të kontrollonte çdo llogari. Por kjo është pikërisht pika e dobët: sportistët elitarë janë stërvitur ta përqendrojnë vëmendjen te performanca, udhëtimet, rikuperimi, gara dhe jeta familjare. Administrimi i parave shpesh u lihet njerëzve që u besohet pikërisht sepse janë të afërt.
Ish-ylli i Real Madridit dhe Brazilit e ka paraqitur rastin e tij si një paralajmërim për brezat e rinj të lojtarëve. Mesazhi nuk është se një lojtar duhet të mos i besojë askujt përreth. Është se besimi duhet shoqëruar me mbikëqyrje të pavarur, pronësi të qartë të pasurive dhe aftësi për të ditur se ku mbahen paratë.
Shifra e lidhur me të ardhurat e tij gjatë karrierës, më shumë se 160 milionë euro, duhet marrë me rezervë, pasi vlerësimet historike të pagave rrallë janë përfundimtare. Megjithatë, thelbi mbetet i qartë: Carlos thotë se pasuria e fituar gjatë një karriere të jashtëzakonshme u shpërbë kryesisht përmes marrëveshjeve që ai nuk i kuptonte ose nuk i kontrollonte siç duhej.
David James
David James fitoi rreth 20 milionë funte gjatë një karriere të gjatë në nivelin më të lartë me ekipe si Liverpooli, Aston Villa, Manchester City, Portsmouth dhe me Anglinë. Ai kishte gjithashtu një kontratë modelimi, interesa në prona dhe një profil publik që linte të kuptohej për siguri financiare.
Sidoqoftë, në maj të vitit 2014, James u shpall i falimentuar. Pasuritë e tij, përfshirë suvenire futbolli, automjete, pajisje DJ dhe disqe, u nxorën në ankand si pjesë e procesit të falimentimit.
Historia e James shpesh thjeshtëzohet në një imazh makinash luksoze dhe hobish të kushtueshme. E vërteta ishte më e ndërlikuar: një divorc, angazhime në prona dhe kostot e mbajtjes së një stili jetese pas futbollit u bashkuan për të krijuar një gjendje financiare që të ardhurat e tij të mëparshme nuk mund ta përballonin.
Mësimi kryesor nuk është se një lojtar nuk duhet të zotërojë kurrë sende të shtrenjta. Është se pasuritë mund të kenë kosto mirëmbajtjeje, borxhet mund të shumohen dhe rrjedha e parave mund të bjerë me shpejtësi kur mbaron paga e lojtarit. Vlera neto nuk është e njëjtë me paratë e gatshme.
Trevor Sinclair
Trevor Sinclair luajti për Queens Park Rangers, West Ham, Manchester City dhe Anglinë, duke zhvilluar 12 ndeshje me ekipin e parë dhe duke marrë pjesë në Kupën e Botës 2002. Në vitin 2023, ai u shpall i falimentuar pasi nuk arriti të paguante një detyrim tatimor që raportohej rreth 36,000 funte.
Shifra bie në sy pikërisht sepse ishte modeste në krahasim me pagat e një futbollisti të afirmuar të Ligës Premier dhe lojtari ndërkombëtar. Rënia financiare nuk shkaktohet gjithmonë nga një mashtrim me shtatë shifra apo një investim ekstravagant. Ndonjëherë fillon sepse detyrimet tatimore anashkalohen, shtyhen ose trajtohen si një çështje për një ditë tjetër.
Taksat janë ndër pjesët më pak tërheqëse të financave në futboll, por njëkohësisht edhe më të rrezikshmet. Lojtarët mund të sigurojnë të ardhura nga pagat, të drejtat e imazhit, shpërblimet, sponsorizimet, kontratat jashtë vendit dhe nismat e biznesit. Nëse struktura menaxhohet keq, një faturë tatimore mund të shfaqet vite më vonë, me interesa, gjoba dhe shpenzime ligjore të shtuara.
Rregulli bazë është i thjeshtë: paratë e taksave nuk janë para rezervë. Nëse ato harxhohen, lojtari mund të detyrohet të shesë pasuri ose të marrë hua vetëm për të përmbushur një detyrim që ishte i parashikueshëm që në fillim.
Lee Hendrie
Lee Hendrie fitonte më shumë se 30,000 funte në javë në kulmin e karrierës me Aston Villan dhe zhvilloi një paraqitje me kombëtaren e Anglisë. Megjithatë, ai u shpall i falimentuar në janar 2012, pasi borxhet dhe sekuestrimet u rritën në mënyrë të ndjeshme.
Më vonë, Hendrie foli hapur për problemet e rënda të shëndetit mendor gjatë asaj periudhe, përfshirë tentativat për vetëvrasje. Përvoja e tij është domethënëse sepse vështirësitë financiare rrallë shfaqen si një problem thjesht kontabël. Ato mund të ndërthuren me depresionin, stresin familjar, turpin dhe izolimin.
Publiku shpesh e sheh kolapsin financiar si dëshmi të papërgjegjshmërisë. Në realitet, ai shpesh është një cikël: ankthi nxit vendime të gabuara, borxhet shtojnë presionin dhe frika për të pranuar vështirësinë e vonon ndërhyrjen derisa situata të përkeqësohet shumë.
Për futbollistët, rreziku zmadhohet nga identiteti. Një lojtar i mësuar të admirohet, të paguhet mirë dhe të ketë kontroll në fushë mund ta ketë veçanërisht të vështirë të pranojë se paratë kanë mbaruar.
Keith Gillespie
Keith Gillespie luajti më shumë se 80 herë për Irlandën e Veriut dhe pati një karrierë të gjatë në futbollin anglez me Manchester United, Newcastle United, Blackburn Rovers dhe Sheffield United. Më vonë ai llogariti se kishte humbur 7,215,875 funte gjatë karrierës profesionale, pjesën më të madhe përmes bixhozit.
Gillespie u shpall i falimentuar në vitin 2010, në moshën 35 vjeçare. Rasti i tij tregon se si bixhozi mund ta shkatërrojë pasurinë në një shkallë që buxhetimi i zakonshëm nuk e zgjidh dot. Problemi nuk është thjesht shuma e humbur në një bast individual; është nevoja për të ndjekur humbjet, për të fshehur dëmin dhe për të vazhduar lojën me shpresën e një fitoreje që do ta ndreqte gjithçka.
Lidhja e futbollit me bastet krijon një tension shtesë. Lojtarët jetojnë në një sport të mbushur me reklama të lojërave të fatit, koeficiente, sponsorizime dhe kulturë bastesh të përditshme, ndërsa pasojat financiare dhe psikologjike mund të jenë shkatërruese për njerëzit e prekshëm nga varësia.
Pika thelbësore është se fitimet e larta mund ta bëjnë dëmin nga bixhozi më pak të dukshëm në fillim. Një lojtar mund të përballojë humbjet për vite me radhë përpara se sjellja themelore të bëhet e pamundur për t’u fshehur.
Eric Djemba-Djemba
Eric Djemba-Djemba u quajt te Manchester United ‘Keane i ri’, por karriera e tij në futboll nuk i përmbushi këto pritshmëri. Më vonë ai kaloi nëpër disa klube, përfshirë Aston Villan dhe Burnleyn, dhe u shpall i falimentuar në vitin 2007, vetëm katër vjet pas transferimit te United.
Rasti i tij është një kujtesë se të ardhurat më të larta të një karriere në Ligën Premier mund të jenë jetëshkurtra. Një pagë e madhe për dy ose tre vjet mund të duket transformuese, por ajo duhet të mbështesë një jetë të tërë pas daljes në pension.
Futbollistët gjithashtu priren të fitojnë herët. Një 22-vjeçar me pagë në Ligën Premier mund të ketë më shumë të ardhura se çdo herë tjetër në jetë, por mund t’i mungojë përvoja financiare, pjekuria ose mbështetja profesionale që kërkon një përgjegjësi e tillë.
Kjo mospërputhje krijon rrezik. Një periudhë e shkurtër pasurie mund të krijojë angazhime të përjetshme, shtëpi, makina, staf, mbështetje për të afërmit, arsim privat dhe investime në biznes, bazuar në të ardhura që nuk kanë qenë kurrë të përhershme.
