Një incident serioz i sigurisë kibernetike ka sjellë mbylljen e përkohshme të faqeve të internetit dhe shërbimeve digjitale në disa shtete. Dy cenueshmëri kritike të zbuluara në PHP kanë bërë që institucione publike, spitale dhe organizata të tjera të kufizojnë hyrjen në sistemet e tyre, me qëllim parandalimin e sulmeve të mundshme nga hakerët.
Faqe qeveritare, platforma spitalore dhe sisteme shkollore në disa vende të Evropës janë çaktivizuar përkohësisht, ndërsa administratorët po punojnë për të vendosur përditësimet urgjente të sigurisë.
Të lidhura
None found
Dobësitë prekin PHP-në, një gjuhë programuese që përdoret gjerësisht për ndërtimin dhe funksionimin e faqeve dinamike në internet.
Raportimet vlerësojnë se teknologjia e prekur mund të jetë e pranishme në deri në 70 për qind të faqeve të internetit në botë. Kjo, megjithatë, nuk do të thotë se të gjitha këto faqe janë të ekspozuara, pasi rreziku varet nga versioni i përdorur i PHP-së, konfigurimi i serverit dhe masat e sigurisë të aplikuara.
Agjencia Kombëtare e Sigurisë së Shteteve të Bashkuara, NSA, dhe Byroja Federale e Hetimeve, FBI, u kanë kërkuar organizatave që përdorin sisteme të cenueshme të instalojnë pa vonesë përditësimet përkatëse.
Kur përditësimi i menjëhershëm nuk është i mundur, këshilla është që shërbimet e prekura të ndërpriten përkohësisht. Paralajmërime të ngjashme janë bërë edhe nga autoritetet e sigurisë kibernetike në Evropë, Australi, Japoni dhe Britani të Madhe.
Pesha e situatës lidhet me përhapjen e PHP-së. Wikipedia, Etsy dhe faqja e NASA-s janë ndër platformat dhe shërbimet e njohura që përdorin teknologji të bazuara në këtë gjuhë. Megjithatë, fakti që këto platforma përdorin PHP nuk nënkupton se ato janë prekur nga dobësitë e raportuara.
Ekspertët shpjegojnë se cenueshmëritë lidhen me mënyrën se si PHP administron memorien e serverëve. Njëra mund të shkaktojë përpunim të gabuar të të dhënave kur sistemi përballet me probleme të memories, ndërsa tjetra lidhet me përdorimin e të dhënave që kanë mbetur në zona të memories të liruar më herët.
Nëse shfrytëzohen, këto probleme mund t’u japin sulmuesve mundësinë të ekzekutojnë komanda në serverët e pambrojtur pa pasur llogari përdoruesi ose fjalëkalim.
Pasojat mund të përfshijnë vjedhjen e të dhënave të ruajtura, marrjen nën kontroll të sistemeve dhe përdorimin e faqeve legjitime për të sulmuar vizitorët e tyre.
Cloudflare, kompani që merret me infrastrukturën dhe sigurinë e internetit, ka raportuar shenja të aktivitetit keqdashës gjatë procesit të instalimit të përditësimeve nga administratorët.
Edhe Patchstack, platformë e sigurisë kibernetike, ka deklaruar se ka marrë raportime për shfrytëzim aktiv të këtyre dobësive. Megjithatë, ende nuk dihet shtrirja e sulmeve dhe numri i sistemeve që mund të jenë komprometuar.
Të dhënat e kompanisë së inteligjencës së internetit Censys tregojnë se afërsisht 1.5 milion nga 2.6 milion serverë të identifikuar përdorin versione të PHP-së për të cilat nuk janë të disponueshme përditësime korrigjuese.
Kjo situatë paraqet vështirësi të veçanta për organizatat që vazhdojnë të mbështeten në sisteme të vjetruara.
Tiffany Farriss, drejtuese e përkohshme ekzekutive e Drupal Association, paralajmëroi për përmasat e mundshme të problemit.
“Të gjithë serverët që përdorin ndonjë version të PHP-së të publikuar gjatë 20 viteve të fundit do të jenë të cenueshëm”, deklaroi ajo, sipas raportimit.
“Ky problem prek pjesën më të madhe të internetit”, shtoi Farriss.
Këto deklarata pasqyrojnë alarmet e ngritura gjatë incidentit, ndërsa përcaktimi i saktë i sistemeve të prekura kërkon kontroll teknik për çdo version dhe konfigurim.
Masa parandaluese kanë sjellë ndërprerje të shërbimeve digjitale në disa vende evropiane. Në Holandë, disa institucione mbyllën faqet e tyre publike pas udhëzimeve të autoriteteve kombëtare të sigurisë kibernetike.
Sipas raportimeve, mes organizatave të prekura ishin Porti i Roterdamit, portali qeveritar Overheid.nl, Federata Holandeze e Futbollit, KNVB, faqet e pesë partive më të mëdha politike dhe disa institucione spitalore.
Në Danimarkë, kompania komunale e teknologjisë informative Kombit njoftoi se kishte ndalur disa shërbime, përfshirë platformën kombëtare të komunikimit shkollor. Një zëdhënës i kompanisë i tha Reutersit se vendimi ishte marrë për arsye sigurie.
Situata ishte më e gjerë në Finlandë, ku Valtori, ofruesi shtetëror i shërbimeve të teknologjisë informative, kufizoi qasjen në shërbimet publike të rrjetit qeveritar.
Në Francë, Ministria e Brendshme njoftoi pezullimin e përkohshëm të disa faqeve administrative të qeverisjes lokale, deri në gjetjen e një zgjidhjeje për problemin e sigurisë.
Ekspertët shqetësohen gjithashtu se hakerët mund të përdorin inteligjencën artificiale për të analizuar përditësimet e sigurisë dhe për të zbuluar mënyra për të goditur sistemet që nuk janë mbrojtur ende.
Ekipi përgjegjës për mirëmbajtjen e PHP-së publikoi përditësimet korrigjuese rreth orës 10:00, sipas kohës së Bregut Lindor të SHBA-së. Megjithatë, vetëm publikimi i tyre nuk e largon rrezikun, pasi administratorët duhet t’i instalojnë ato në sistemet përkatëse.
Ndërkohë, sulmuesit mund të analizojnë kodin e korrigjuar për të kuptuar se si funksionojnë dobësitë.
Thai Duong, drejtues ekzekutiv i kompanisë së sigurisë Calif, e cila raportohet se i zbuloi dobësitë, paralajmëroi se inteligjenca artificiale mund ta lehtësojë këtë proces.
“Dikush në Twitter mund t’i marrë përditësimet, t’i analizojë me inteligjencë artificiale dhe më pas të publikojë një skript për shfrytëzimin e dobësisë”, deklaroi ai për “The Wall Street Journal”.
Sipas Duong, një zhvillim i tillë mund të përshpejtojë ndjeshëm përhapjen e sulmeve.
Lukasz Olejnik, studiues i lartë vizitor në King’s College London, tha se inteligjenca artificiale mund ta shumëfishojë rrezikun.
“Përmasat janë të mëdha. Dhe me inteligjencën artificiale, shfrytëzimi i dobësive mund të ndodhë pothuajse menjëherë dhe në shkallë të gjerë”, u shpreh ai.
PHP është një gjuhë programuese e përdorur kryesisht për zhvillimin e faqeve dhe aplikacioneve të internetit.
Kur një përdorues hap një faqe, serveri mund ta përdorë PHP-në për të përpunuar kërkesën, për të marrë të dhënat e nevojshme dhe për të krijuar përmbajtjen që shfaqet në shfletues.
Kjo gjuhë përdoret në sisteme të ndryshme të menaxhimit të përmbajtjes, platforma tregtare dhe shërbime të tjera digjitale.
Pikërisht për shkak të përdorimit të gjerë, një cenueshmëri e rëndë në PHP mund të ndikojë një numër të madh serverësh dhe aplikacionesh. Hakerët mund të përdorin programe automatike për të gjetur në internet serverë me versione të pambrojtura, në vend që të sulmojnë organizatat njëra pas tjetrës.
Për këtë arsye, instalimi në kohë i përditësimeve dhe verifikimi i konfigurimeve të sigurisë janë thelbësore.
Ekipi i Reagimit ndaj Emergjencave Kompjuterike të Bashkimit Evropian, CERT-EU, ka këshilluar marrjen e masave parandaluese për sistemet që mund të jenë të ekspozuara publikisht në internet.
“Organizatat duhet të marrin në konsideratë izolimin e aplikacioneve të qasshme nga interneti publik derisa të jetë në dispozicion një zgjidhje”, thuhet në paralajmërimin e cituar.
Administratorët duhet të përcaktojnë se cilat versione të PHP-së janë instaluar, të kontrollojnë nëse ato preken nga dobësitë dhe të aplikojnë sa më shpejt përditësimet e sigurisë.
Nëse përditësimi nuk mund të kryhet menjëherë, mund të përdoren masa të përkohshme, si kufizimi i qasjes dhe izolimi i shërbimeve të ekspozuara.
Organizatat duhet gjithashtu të vëzhgojnë aktivitetet e dyshimta dhe të verifikojnë nëse sistemet e tyre kanë qenë objekt i përpjekjeve për shfrytëzim.
Incidenti tregon varësinë e madhe të sektorit publik dhe privat nga teknologjitë e përdorura gjerësisht në internet.
Një defekt serioz në një komponent të tillë mund të shkaktojë pasoja të menjëhershme për administratën shtetërore, spitalet, shkollat dhe bizneset.
Edhe pse mbyllja e përkohshme e shërbimeve krijon vështirësi për përdoruesit, në disa raste ajo është një mënyrë parandaluese për të shmangur marrjen nën kontroll të sistemeve dhe rrjedhjen e të dhënave.
Shtrirja e plotë e sulmeve mbetet ende e paqartë, ndërsa institucionet dhe administratorët vazhdojnë punën për të vendosur përditësimet e nevojshme.
Rasti nënvizon rëndësinë e mirëmbajtjes së vazhdueshme të infrastrukturës digjitale, përditësimit të softuerëve dhe reagimit të shpejtë ndaj dobësive. Në një shoqëri gjithnjë e më të varur nga interneti, mbrojtja e teknologjisë është thelbësore për funksionimin e shërbimeve publike dhe private. /GazetaExpress/
