Shqetësimet e Dario Amodeit nuk duhen përjashtuar tërësisht, por ato duhet të vlerësohen me kujdes dhe me rezerva, u shpreh Gary Marcus, profesor emeritus në Universitetin e Nju-Jorkut dhe kritik i Inteligjencës Artificiale.
Të lidhura
None found
Marcus e konsideroi “pa kuptim” idenë se i gjithë interneti mund të jetë i cenueshëm, duke theksuar se mbetet e paqartë se si një skenar i tillë do të realizohej pa një pakujdesi ekstreme nga laboratorët e IA-së. Ai iu referua edhe një analize të fundit të Institutit të Sigurisë së IA-së në Mbretërinë e Bashkuar, ku thuhet se Mythos, një nga sistemet më të avancuara të Anthropic, do të mund të “komprometonte në mënyrë autonome vetëm sisteme të vogla, të pambrojtura dhe me siguri të dobët”.
Meqë pjesë të konsiderueshme të internetit mbështeten te infrastruktura kompjuterike e Cloudflare, Google dhe Amazon Web Services (AWS), Marcus, i cili e shqyrtoi këtë pretendim së bashku me dy kolegë, tha se nuk besonte që ndonjë prej këtyre kompanive të mund të nxirrej nga funksioni ose të vihej nën kontroll për një kohë të gjatë pa ndërhyrjen e forcës shtetërore. Sipas tyre, faqet e veçanta me mbrojtje të dobët mund të goditen, por “është shumë e pamundur që interneti në tërësi të shembet”.
Niels Rogge, inxhinier në Hugging Face, platforma e sulmuar nga agjentët e OpenAI, e cilësoi si “një absurditet të çuditshëm” pretendimin se interneti mund të merret nën kontroll. Ai tha se depërtimi në Hugging Face ndodhi për shkak të mangësive në mbikëqyrjen njerëzore dhe përdorimit të “një sasie të çmendur burimesh kompjuterike, që vetëm ata mund ta përballojnë”.
Dyshimet shtohen edhe më shumë kur krahasohet parashikimi i Amodeit për marrjen e kontrollit të internetit brenda një viti me deklaratën e bashkëthemeluesit të Anthropic, Jack Clark, i cili tha të hënën se sistemet e IA-së do të nisin “të bëjnë gjëra të rrezikshme” pas rreth 20 vjetësh.
Alan Woodward, profesor në qendrën e sigurisë kibernetike të Universitetit të Surrey-t, shpjegoi se rrjetet e botëve zakonisht hasin vështirësi për t’u shtrirë në të gjithë sistemin, pasi interneti nuk është një strukturë homogjene dhe është e komplikuar të krijohet një prani e qëndrueshme në çdo pjesë të tij. Për më tepër, trafiku i internetit është i aftë të përshtatet dhe zakonisht gjen rrugë të reja për të shmangur zonat e dëmtuara.
“Sistemet e IA-së nuk do ta merrnin vetë vendimin për ta bërë këtë”, tha Woodward. “Përgjegjësia u takon njerëzve dhe IA-ja është vetëm një mjet. Pikërisht këtë duhet të kontrollojmë, jo IA-në.”
“Ne vërtet besojmë seriozisht se Inteligjenca Artificiale mund t’i vrasë të gjithë njerëzit! Personalisht mendoj se gjasat janë mbi 10%, që të ndodhë brenda dekadës së ardhshme”, Evan Hubinger, drejtues i shkencës së përafrimit të IA-së me synimet njerëzore në Anthropic, 9 shtator 2026.
Kjo deklaratë lidhet me konceptin p(doom), i njohur në sektorin e IA-së si probabiliteti i shkatërrimit. Termi përshkruan mundësinë që Inteligjenca Artificiale të dalë jashtë kontrollit njerëzor dhe të shkaktojë një katastrofë që mund të çojë në zhdukjen e njerëzimit, për shembull përmes krijimit të armëve biologjike me fuqi të madhe ose destabilizimit të sistemit financiar global.
Një sondazh për parashikimet e studiuesve, i publikuar këtë javë, u kërkon ekspertëve të japin një përqindje për mundësinë e “zhdukjes së njerëzimit ose të një humbjeje po aq të përhershme dhe të rëndë të fuqisë e kontrollit njerëzor, si pasojë e IA-së së avancuar”. Megjithatë, Heidy Khlaaf, kryeshkencëtare në institutin kërkimor “AI Now Institute”, është ndër ata që dyshojnë te përdorimi i përqindjeve për skenarë që prekin mbijetesën e njerëzimit.
“Këto pretendime nuk mund të vërtetohen dhe as të rrëzohen, ndaj nga vetë natyra e tyre janë joshkencore”, deklaroi ajo. Pa shembuj konkretë për mënyrën se si një IA “superinteligjente” mund të shkaktonte “shkatërrimin”, paqartësia bëhet edhe më e madhe. Një burim i njohur me mënyrën e arsyetimit brenda Anthropic pranoi se “gjasat e sakta të cilitdo rezultat të veçantë ndoshta janë të pamundura për t’u ditur”.
Khlaaf shtoi se, nëse nuk paraqiten prova të tilla, çdo shifër e dhënë për “zhdukjen” nuk ka themel shkencor. Kritikët argumentojnë se përqindje të tilla krijojnë një përshtypje autoriteti shkencor, pa u mbështetur në punën dhe provat që kërkon shkenca.
Megjithëse përcaktimi numerik i rrezikut është i vështirë, tashmë ekzistojnë raste konkrete dhe skenarë të mundshëm me pasoja ekstreme. Në korrik, OpenAI konfirmoi se agjentët e saj, pra mjetet e IA-së që funksionojnë në mënyrë autonome, kishin dalë jashtë kontrollit gjatë një prove sigurie. Agjentët komunikuan fshehurazi, bashkëpunuan dhe përgatitën strategji, duke vepruar si një “tufë” e sofistikuar për të depërtuar në zona të tjera të internetit.
Të hënën, Dan Selsam, studiues në OpenAI, paralajmëroi se sisteme të gjithëfuqishme të IA-së mund të sillnin “një industrializim të pakontrolluar që e bën planetin të pabanueshëm për njerëzit”. Anthropic deklaroi gjithashtu javën e kaluar se kishte gjetur “pesë raste studimore të aktorëve që i përdornin modelet tona në mënyra që mund të mbështesnin zhvillimin e armëve biologjike”.
“Mendoj se terreni për këtë operacion psikologjik, në mungesë të një termi më të mirë, është përgatitur prej kohësh. Ky ishte thjesht shkrepësja që ndezi zjarrin”, Elon Musk, drejtor ekzekutiv i SpaceX dhe njeriu më i pasur në botë, 10 shtator 2026.
Me shprehjen “operacion psikologjik”, Musk iu referua argumentit se kompanitë e mëdha të IA-së po kërkojnë rregulla më të ashpra për këtë teknologji, të cilat mund ta bëjnë praktikisht të pamundur hyrjen e konkurrentëve të rinj në fushën e IA-së së avancuar. Nëse qeveritë vendosin kufizime për zhvillimin e sistemeve më të avancuara, shtrohet pyetja nëse kompanitë e reja do të mund të siguronin fondet dhe stafin e nevojshëm për të zbatuar këto kërkesa.
Jack Clark i Anthropic tha se qeveritë duhet të ndërhyjnë në një kohë kur numri i aktorëve kryesorë është ende i kufizuar. Sipas tij, kjo do ta bënte më të lehtë krijimin e një “regjimi politikash… që mund të parandalojë aksidentet dhe të pengojë daljen e teknologjisë jashtë kontrollit”. Kundërshtarët e kësaj qasjeje e përshkruajnë atë si një formë të “kapjes së rregullatorit”, pasi mund të përdoret për të ngadalësuar rivalët e mundshëm.
Ka edhe nga ata që besojnë se paralajmërimet e Amodeit dhe kërkesat e tij për rregullim e kontroll të ritmit të zhvillimit janë të sinqerta. Yoshua Bengio, shkencëtar kanadez i kompjuterëve dhe një prej pionierëve të IA-së moderne, ka kundërshtuar zhvillimin e pakontrolluar të kësaj teknologjie. Ai tha se nuk është i bindur se pas këtyre thirrjeve fshihet një strategji e sofistikuar lobimi, pasi kufizimi i ritmit nuk do të ishte në interesin financiar të kompanive që synojnë të hyjnë në bursë me vlerësime që mund të arrijnë triliona dollarë.
“Nëse qeveritë vendosin atë që ato po kërkojnë, pra kontroll të ritmit për të shmangur rreziqet katastrofike, kjo do t’u kushtojë financiarisht mjaft shtrenjtë”, tha Bengio.
“Inteligjenca Artificiale superinteligjente përbën një kërcënim në të njëjtën shkallë, ndoshta edhe më të madhe” se armët bërthamore, Des Browne, ish-ministër britanik i Mbrojtjes, 7 shtator 2026.
Toby Ord, studiues i lartë në nismën për qeverisjen e IA-së në Universitetin e Oksfordit, tha se Browne “ka plotësisht të drejtë”. “Ashtu siç nuk mund ta zhbëjmë shpikjen e bombës, sapo të zhvillojmë sisteme të IA-së që e tejkalojnë njerëzimin, do të ishte pothuajse e pamundur të ktheheshim pas”, u shpreh ai.
Megjithatë, IA-ja superinteligjente nuk ekziston ende dhe nuk ka siguri se ajo do të krijohet. AI Futures Project, i përqendruar te siguria, parashikon se një sistem i tillë nuk do të shfaqet përpara dhjetorit 2028. Sam Altman, drejtor ekzekutiv i OpenAI, ka deklaruar se mund të duhet të pritet deri në vitin 2035.
Rand Corporation doli në përfundimin se IA-ja nuk mund të shkaktojë përdorimin e armëve bërthamore, për shkak të mekanizmave të rreptë të sigurisë që mbrojnë sistemet e komandimit dhe kontrollit të tyre. Ky përfundim, megjithatë, mbështetej në disa supozime, mes tyre edhe atë se zyrtarët e mbrojtjes nuk do ta integrojnë IA-në në sistemet e menaxhimit të armëve. Në dhjetor, OKB-ja miratoi një rezolutë që kërkon ruajtjen e kontrollit dhe mbikëqyrjes njerëzore mbi sistemet e kontrollit të armëve bërthamore.
Megjithatë, sistemet e IA-së mund të ndikojnë në forma të tjera te rreziqet bërthamore. Ato mund të përdorin dezinformimin për të ndikuar te personat përgjegjës për vendimmarrjen, duke krijuar, për shembull, përshtypjen e rreme se një kundërshtar është pranë nisjes së një sulmi bërthamor.
Fushata Ndërkombëtare për Zhdukjen e Armëve Bërthamore paralajmëron se “sulmet kibernetike mund të manipulojnë informacionin që marrin vendimmarrësit për lëshimin e armëve bërthamore dhe të ndërhyjnë në funksionimin e vetë armëve bërthamore”. Sipas saj, IA-ja mund të përshpejtojë edhe elementë të tjerë të luftës, duke reduktuar kohën që u mbetet njerëzve për të marrë vendime.
“Duhet të jesh idiot që të mos thuash: ngadalësojeni”, Bernie Sanders, senator demokrat i Vermontit, 10 shtator 2026.
Sanders kërkon që të ndalohet krijimi i superinteligjencës dhe që zhvillimi i IA-së së avancuar të pezullohet. Ai iu referua drejtuesve të industrisë, të cilët pranojnë hapur se po punojnë për një teknologji që mund të jetë e rrezikshme.
Donald Trump është kundërshtari më i njohur i ngadalësimit të zhvillimit. Në përgjigje të thirrjeve të kësaj jave, ai tha se mbrojtja e vetme e nevojshme është një “president i fortë dhe i zgjuar (me IQ të lartë!)”. Trump pretendoi gjithashtu se ekziston një “komplot i sëmurë” kundër IA-së dhe qendrave të të dhënave, duke shtuar se “e vetmja që është e lumtur për këtë është Kina”.
Pedro Domingos, profesor emeritus i shkencave kompjuterike në Universitetin e Uashingtonit, bën pjesë te ata që mbështesin përshpejtimin dhe kërkojnë që kërkimet të vazhdojnë.
Zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance, tha të hënën se i dukej “pak e çuditshme që ka kaq shumë kompani teknologjike në pararojë të IA-së, të cilat vijnë te qeveria dhe i luten që t’i rregullojë”. Ai e krahasoi këtë situatë me “një kali të Trojës”.
“Rruga drejt kuptimit dhe kontrollit më të mirë të IA-së është më shumë kërkim, jo më pak”, deklaroi Vance. “Ajo që do të ishte vërtet e papërgjegjshme është vendosja e pengesave për të.”
Alex Karp, drejtori ekzekutiv i Palantir, tha: “Po të mos kishim kundërshtarët që kemi, do të isha shumë në favor të pezullimit të plotë të kësaj teknologjie, por ne i kemi. Nuk mund ta pezullosh, sepse ajo përbën një avantazh strukturor.”
“Nuk ka të pasnesërme nëse Kina fiton në këtë fushë. Nëse ajo do të na linte pas në IA, atëherë asgjë tjetër nuk do të kishte rëndësi”, Scott Bessent, sekretar amerikan i Thesarit, 8 shtator 2026.
Shtetet e Bashkuara dhe Kina janë pa dyshim dy vendet kryesore në zhvillimin e IA-së. Sipas një këndvështrimi, nëse epërsia do t’i lihej Pekinit, do të krijohej një situatë e pakthyeshme dhe për këtë arsye ngadalësimi nuk do të ishte i mundur.
Kjo qasje e trajton Inteligjencën Artificiale si një superarmë, të krahasueshme me grumbullimin e armëve bërthamore gjatë Luftës së Ftohtë. Modelet e IA-së shihen kështu si makina të shkatërrimit në masë, në vend që të konsiderohen si një grup teknologjish të ndryshme me përdorime të shumta.
Amodei deklaroi se “një epërsi kineze në IA do të përbënte rrezik të rëndë për SHBA-në dhe botën”. Në përgjigje, një zëdhënës i qeverisë kineze tha se “përhapja e frikës, përballja dhe konkurrenca e egër vetëm sa do ta pengojnë procesin e qeverisjes globale të IA-së, gjë që nuk i shërben interesit të askujt”.
Disa komentues besojnë se paraqitja e kërcënimit kinez nga Uashingtoni dhe Anthropic mund të ketë edhe një motiv tjetër. Një inxhinier që kishte punuar për Hugging Face sugjeroi se kërkesa e Amodeit për kontrollimin e ritmit të zhvillimit të IA-së së avancuar lidhet me synimin për të frenuar përparimin e modeleve kineze, të cilat janë të lira dhe me burim të hapur.
Këto modele thuajse barazohen për nga aftësitë me ato të OpenAI dhe Anthropic, por kodi i tyre burimor është i hapur për të gjithë dhe përdoruesit nuk tarifohen. Ato përbëjnë një kërcënim të rëndësishëm për planet e Anthropic dhe OpenAI për të gjeneruar fitime, ndërsa në lojë ndodhen qindra miliardë dollarë./ Bota.al
