Interneti ka sjellë ndryshime të thella në mënyrën se si jetojmë dhe komunikojmë. Me pothuajse tre të katërtat e popullsisë së botës tashmë online, lidhja mes njerëzve është bërë më e shpejtë dhe më e lehtë se më parë. Përmes telefonave inteligjentë, shumica prej nesh mbajmë me vete edhe qasje në një pjesë të madhe të dijes dhe kulturës njerëzore. Dikur, për të mësuar diçka duhej të vizitonim bibliotekën, ndërsa për të dëgjuar muzikë vendosnim kufjet në një sistem muzikor. Sot, pothuajse çdo gjë arrihet me një prekje në ekran.
Të lidhura
None found
Por zhvillimi i internetit ka bërë që disa zakone të zakonshme të së kaluarës të zhduken pak nga pak. Për shumë pjesëtarë të Gjeneratës Z dhe të rinjve edhe më të vegjël, disa prej këtyre përvojave mund të jenë krejtësisht të panjohura.
Pritja për një këngë të re
Artisti i sotëm mund të paralajmërojë një këngë ose album të ri duke publikuar paraprakisht një fragment, këngën kryesore për shkarkim apo një video me tekst në YouTube. Në këtë mënyrë, fansat mbahen të interesuar deri në ditën e publikimit. Disa dekada më parë, situata ishte krejt tjetër: për ta dëgjuar një këngë para se të dilte, duhej të prisje transmetimin e saj në radion lokale dhe të ishe gati me kasetofonin për ta regjistruar. Një alternativë tjetër ishte të qëndroje me orë pranë televizorit, duke pritur që videoklipi të shfaqej sërish.
Adhuruesit e muzikës vazhdojnë të jenë po aq të apasionuar, por pritja e dikurshme, e kushtëzuar nga programacioni i radiove dhe transmetimet e MTV-së, nuk ekziston më në të njëjtën formë. Sot, videot dhe intervistat mund të shihen e rishihen sa herë të dëshirohen, ndërsa rrjetet sociale lejojnë ndjekjen e vazhdueshme të artistëve të preferuar.
Pajisjet që ndiheshin me dorë
Kur flasim për anën fizike të teknologjisë moderne, mund të mendojmë për vibrimin e telefonit inteligjent ose për zhurmat, klikimet dhe dridhjet që shoqërojnë përdorimin e tij. Megjithatë, kalimi nga pajisjet analoge te ato moderne ka zhdukur një sërë përvojash të prekshme që dikur ishin pjesë e zakonshme e përditshmërisë.
Pak të rinj të viteve 2020 kanë pasur rastin të fusin me forcë një kasetë VHS në videoregjistrues, të përballen me rezistencën e shtypjes së njëkohshme të butonave “play” dhe “record” në kasetofon ose, në një periudhë edhe më të hershme, të mbyllin me dorë kapakun e lexuesit të kompjuterit pasi kishin vendosur një disketë 5.25 inç.
Vizita në dyqanin e videokasetave
Një nga kujtimet më të dallueshme të periudhës para internetit lidhet me dyqanet e videokasetave, si Blockbuster. Sot, me anë të internetit, një film mund të blihet, merret me qira ose transmetohet pothuajse kudo në botë. Dikur, nëse shkoje me vonesë në dyqanin e lagjes dhe të gjitha kopjet e filmit më të ri, që sapo kishte kaluar nga kinemaja në televizor, ishin marrë, nuk të mbetej gjë tjetër veçse të prisje dy net për ta provuar përsëri, derisa klientët e tjerë t’i kthenin.
Përzgjedhja e filmit në këto dyqane ishte një përvojë fizike, shoqërore dhe shpesh e rastësishme. Ajo ndryshonte shumë nga lëvizja mes titujve në aplikacionet e transmetimit, ku rekomandimet ndikohen nga algoritmet. Në atë kohë, ekzistonte edhe mundësia të përballeshe papritur me kopertinën e frikshme të një filmi horror të viteve ’80, nëse përfundoje në sektorin e gabuar.
Albumet familjare me fotografi
Fotografia është ndër fushat që interneti e ka transformuar më fuqishëm dhe për një kohë të gjatë. Ndryshimi nuk lidhet vetëm me mënyrën se si ruhen e shpërndahen fotografitë, por edhe me vetë procesin e shkrepjes së tyre.
Më parë, numri i fotografive varej nga pozat që mbeteshin në filmin fotografik. Pas shkrepjes, duhej të prisje rreth një javë që filmi të zhvillohej dhe vetëm atëherë mund të shihje nëse fotografitë kishin dalë mirë. Sot mund të bëni, përpunoni dhe ruani një numër të pakufizuar fotografish, përpara se t’i ndani me gjithë botën, nëse kjo është dëshira juaj.
Fotografia digjitale dhe publikimi online i kanë kthyer albumet familjare me kapak të trashë në objekte të së kaluarës. Bashkë me to janë zbehur edhe fotografitë e turbullta, jashtë fokusi, me sy të kuq, me gishtin që mbulonte objektivin ose të mbiekspozuara. Në të kaluarën, këto imazhe duhej të ruheshin në album, sepse përfaqësonin rezultatet më të mira të filmit.
Mungesa e informacionit të menjëhershëm
Nëse dëgjoje një këngë në radio ose në një film, sot mjafton të kërkosh tekstin në Google ose të përdorësh një aplikacion që e identifikon atë. Brenda pak sekondash mund ta shkarkosh dhe ta shtosh në listën e këngëve. Para internetit, nëse prezantuesi nuk e përmendte titullin pas përfundimit të këngës, ose nëse nuk e kishe dëgjuar qartë emrin e saj apo të këngëtarit, gjetja e saj mund të ishte thuajse e pamundur.
Kjo nuk ishte e vetmja situatë në të cilën informacioni mbetej i paarritshëm dhe kërkonte përpjekje të drejtpërdrejta. Për të mësuar orarin e hapjes së një biznesi, oraret e filmave në kinema, afatin e fundit për porosi apo orarin e fundit të shërbimit, sot mjafton një kërkim online ose një vizitë në llogarinë e biznesit në rrjetet sociale. Deri vetëm disa vite më parë, njerëzit duhej të kërkonin të dhënat në librin telefonik dhe të telefononin vetë. Nëse punonjësit ishin të zënë ose askush nuk përgjigjej, nuk kishte mënyrë të sigurt për ta marrë vesh informacionin.
