Kupa e Botës 1986 në Meksikë kujtohet për shumë imazhe të paharrueshme: maskotën e njohur Pique, atmosferën unike në stadiumet meksikane dhe, mbi të gjitha, “Dorën e Zotit” të Diego Maradonës. Megjithatë, mes këtyre episodeve ka mbetur disi në prapaskenë historia e Irakut, i cili atë vit regjistroi pjesëmarrjen e parë dhe të vetme në një Botëror deri në atë moment.
Nëse shihet vetëm bilanci, rrugëtimi i irakianëve nuk duket i jashtëzakonshëm. Ata i humbën të tre takimet, realizuan vetëm një gol dhe e mbyllën grupin në vendin e fundit. Por paraqitjet në fushë treguan diçka më shumë sesa ç’thotë tabela.
Të lidhura
None found
Në ndeshjen me Paraguain, Iraku u ndëshkua pas një goditjeje dënimi të ekzekutuar shpejt. Madje skuadra gjeti edhe rrugën e rrjetës për të barazuar, por arbitri Edwin Picon-Ackong nga Mauritiusi kishte sinjalizuar mbylljen e pjesës së parë pikërisht kur po goditej këndi nga i cili erdhi goli. Një episod që sot me siguri do të hapte polemika të mëdha.
Përballë Belgjikës, irakianët u shfaqën më sulmues dhe më këmbëngulës, duke krijuar rrezik edhe pasi mbetën me dhjetë futbollistë. Belgët triumfuan vetëm falë një penalltie që në kohën e VAR-it mund të ishte rrëzuar.
Në sfidën e fundit, të luajtur kundër organizatorëve të Meksikës në legjendarin Azteca para më shumë se 100 mijë tifozëve, Iraku bëri rezistencë me dinjitet dhe u mposht minimalisht 1-0.
Ndonëse e mbylli garën pa asnjë pikë, ajo paraqitje vazhdon të vlerësohet edhe sot si një debutim me dinjitet.
Vitet 1980 përbëjnë periudhën më të ndritur të futbollit irakian. Në atë dekadë, kombëtarja fitoi Kupën e Gjirit, Kupën Arabe dhe Lojërat Aziatike, ndërsa siguroi tri pjesëmarrje në Lojërat Olimpike.
Arritja kulmore e atij brezi ishte pa diskutim kualifikimi për Kupën e Botës 1986, sidomos në një kohë kur vetëm dy përfaqësuese aziatike arrinin të fitonin një vend në turneun më të madh të futbollit.
Kjo sukses erdhi ndërkohë që Iraku ishte i përfshirë në luftën shkatërruese me Iranin dhe nuk kishte mundësi të luante ndeshje zyrtare në territorin e vet.
Por rezultatet në sport nuk ishin të ndara nga politika. Saddam Hussein e konsideronte sportin si instrument propagande dhe si mjet për bashkim kombëtar. Pikërisht për këtë arsye, ai ia dorëzoi drejtimin e sportit djalit të tij të madh, Uday Hussein. Për sportistët irakianë, ky emër do të kthehej në simbol të frikës.
Uday Hussein lindi në vitin 1964 dhe u rrit si pasardhës i pushtetit të familjes Hussein.
Që herët u përfol për natyrën e tij të dhunshme, arrogancën dhe bindjen se nuk i nënshtrohej askujt. Ish-anëtarë të regjimit kanë deklaruar se ai kishte parë ekzekutime që në fëmijëri dhe se më vonë ishte përfshirë vetë në torturimin e të burgosurve.
Me kalimin e viteve, ai krijoi imazhin e një njeriu të paparashikueshëm dhe mizor, i lidhur me akte dhune, rrëmbime dhe krime që shpesh mbeteshin të pandëshkuara për shkak të pozitës së tij.
Në vitin 1988, gjatë një ceremonie zyrtare ku ishte e pranishme edhe bashkëshortja e presidentit egjiptian Hosni Mubarak, Uday vrau me rrahje një prej bashkëpunëtorëve më të afërt të Saddam Husseinit.
Ndonëse u godit vetëm me një ndëshkim simbolik, një periudhë mërgimi në Zvicër, ai vazhdoi të mbetej ndër figurat më të fuqishme të vendit.
Në moshën 20-vjeçare, Uday u vendos në krye të Komitetit Olimpik të Irakut. Vetëm një vit më pas, ai mori edhe kontrollin e Federatës së Futbollit.
Për të, humbja e çdo sportisti irakian ishte një ofendim personal.
Futbollistët dhe trajnerët jetonin nën presion të përhershëm. Sipas shumë dëshmive, Uday i paralajmëronte sportistët se do t’ua priste këmbët ose do t’i dërgonte në vijën e parë të luftës me Iranin nëse dështonin.
Edhe pse nuk ekzistojnë prova se ndonjë futbollist u dërgua vërtet në luftë si formë ndëshkimi, ka qindra rrëfime që flasin për tortura, rrahje dhe poshtërime të rënda.
Një prej metodave më të përdorura të ndëshkimit ishte rruajtja e kokës. Në kulturën islame, kjo shihej si një formë e rëndë poshtërimi, pasi koka e rruar lidhej me nënshtrim dhe humbje të dinjitetit.
Pas rënies së regjimit, shumë ish-futbollistë dolën publikisht me historitë e tyre.
Abbas Talayw, ish-kapiten i Al-Jaish, ka treguar se pas një përplasjeje me arbitrin u dërgua për 33 ditë në burgun privat të Udayt në Al-Radwaniyah. Sipas dëshmisë së tij, aty rrihej çdo mëngjes me kabllo elektrike.
Ish-reprezentuesi Waleed Jumaa e ka përshkruar të njëjtin vend si “portat e ferrit” për çdo sportist irakian.
“Çdo lojtar i kombëtares e dinte se mund të përfundonte atje”, kujtonte ai.
Ndëshkime të posaçme përdoreshin edhe ndaj atyre që guxonin të dëmtonin futbollistët e Al-Rasheed, klubit personal të Udayt.
Mbrojtësi Abeer Jamal u arrestua dhe u fshikullua publikisht pasi kishte lënduar një lojtar të Al-Rasheed gjatë një ndeshjeje.
Nën drejtimin e Udayt, Al-Rasheed u kthye në klubin më të favorizuar në Irak.
Gazetarë sportivë të asaj kohe kanë pohuar se për lojtarët e Al-Rasheed kartonët e kuq ishin thuajse të papranueshëm, golat e shënuar nga pozicione jashtë loje shpesh quheshin të vlefshëm dhe kundërshtarët kryesorë ndëshkoheshin përpara ndeshjeve ndaj këtij ekipi.
Klubi kishte mundësi të afronte pothuajse çdo futbollist që dëshironte. Nga ana tjetër, fitoret shpërbleheshin me makina luksoze, ora të kushtueshme dhe privilegje të shumta. Por edhe vetë lojtarët e Al-Rasheed nuk shpëtonin nga frika e vazhdueshme.
Madje as Ahmed Radhi, figura më e madhe e futbollit irakian dhe autori i golit të vetëm të Irakut në Botërorin 1986, nuk ishte i paprekshëm.
Ai ka treguar se ishte rrahur disa herë, i ishte rruar koka në mënyrë poshtëruese dhe ishte mbajtur në paraburgim vetëm sepse kishte munguar në një takim me Udayn.
Një tjetër ikonë e futbollit irakian, Habib Jafar, ka rikujtuar me tmerr të ashtuquajturën “dhoma e kuqe” në selinë e Komitetit Olimpik.
“Rojet vizatuan një biçikletë në mur dhe më urdhëruan ta ngisja. Kur nuk munda, më rrahën derisa humba ndjenjat”, deklaronte ai.
Një nga shumë pak njerëzit që pati guximin t’i dilte hapur kundër Uday Husseinit ishte trajneri legjendar Ammo Baba.
Ai e shihte djalin e diktatorit si një njeri pa asnjë grimë mëshire.
“Na rrihte me kabllo. I detyronte futbollistët të luanin me top prej betoni dhe qeshte ndërsa i shikonte. Telefononte lojtarët para ndeshjeve për t’i kërcënuar”, kujtonte Baba.
Sipas tij, Uday përzihej vazhdimisht në punët e skuadrave dhe nuk zotëronte asnjë njohuri të vërtetë për futbollin.
Kjo periudhë mori fund në vitin 2003, kur regjimi i Saddam Husseinit u rrëzua nga koalicioni ndërkombëtar i drejtuar nga Shtetet e Bashkuara. Uday dhe vëllai i tij Qusay u larguan drejt Mosulit.
Për kapjen e tyre u vendos një shpërblim prej 30 milionë dollarësh.
Pas një informacioni që morën autoritetet amerikane, vendi ku ata fshiheshin u identifikua. Operacioni për arrestimin e tyre përfshiu qindra ushtarë dhe helikopterë luftarakë.
Pas katër orësh përleshje, godina ku ishin strehuar u godit me raketa dhe të dy vëllezërit u vranë. Uday Hussein ishte 39 vjeç.
Edhe sot, më shumë se dy dekada pas vdekjes së tij, emri i Uday Husseinit vazhdon të ndajë mendimet në Irak.
Për shumicën e sportistëve që e përjetuan atë regjim, kujtimi lidhet me terror, tortura dhe frikë.
Megjithatë, ka edhe ish-futbollistë që pretendojnë se metodat e tij, sado të egra, sollën rezultate në planin sportiv.
Ata theksojnë se pikërisht në periudhën kur Uday kontrollonte sportin irakian, kombëtarja preku kulmin e historisë së saj dhe siguroi të vetmen pjesëmarrje në Kupën e Botës.
Por për shumë të tjerë, asnjë sukses në fushë nuk mund të arsyetojë dhunën, torturat dhe klimën e frikës që shënoi atë kapitull të errët të futbollit irakian.
