Haakon VIII merr fronin norvegjez: dashuria që sfidoi traditat dhe familja nën presionin e skandaleve

Monarkia norvegjeze ka hyrë në një fazë të re pas ngjitjes në fron të Haakon VIII. Ai pason babanë e tij, Harald V, dhe bëhet sovrani i katërt i Norvegjisë që prej rikthimit të monarkisë moderne në vitin 1905, pas shkëputjes së vendit nga Suedia.

Haakoni trashëgon një kurorë që vazhdon të ketë mbështetje të konsiderueshme në shoqërinë norvegjeze, por edhe një familje mbretërore të përfshirë në polemika të shumta gjatë viteve të fundit. Harald V gëzonte një popullaritet të jashtëzakonshëm dhe kjo u pa qartë në reagimet e fuqishme emocionale të qytetarëve para dhe pas vdekjes së tij.

Ruajtja e besimit të publikut pritet të jetë një nga detyrat më të rëndësishme të mbretit të ri.

Ndër veprimet e para pas marrjes së fronit, Haakon drejtoi një mbledhje të jashtëzakonshme të kabinetit, ku bëri të ditur titullin e tij mbretëror. Ai zgjodhi gjithashtu të vazhdojë me të njëjtën moto që përdorte i ati: “Gjithçka për Norvegjinë”.

Për shumë vite, si princ i kurorës, Haakon punoi pranë Haraldit dhe gradualisht mori përsipër më shumë përgjegjësi. Në raste kur mbreti ishte i sëmurë ose nuk mund të kryente detyrat zyrtare, Haakoni shërbeu shpesh si regjent. Harald V e shihte atë si njeriun e përshtatshëm për të vijuar misionin e tij.

Historiani norvegjez Trond Noren Isaksen e konsideron Haakonin më të përmbajtur në karakter sesa të atin. Harald njihej për karizmën dhe humorin, ndërsa Haakoni përshkruhet si më i qetë dhe më analitik. Sidoqoftë, gjatë viteve të fundit ai është dukur më i çlirët dhe ka lejuar që personaliteti i tij të shihet më shumë nga publiku.

I lindur në vitin 1973, Haakoni është fëmija më i vogël i mbretit Harald V dhe mbretëreshës Sonja. Ai u shpall princ i kurorës në moshën 17-vjeçare, pas ndarjes nga jeta të gjyshit të tij, mbretit Olav V, në vitin 1991.

Arsimimin e parë nuk e kreu në institucione private, siç ndodh me shumë pasardhës të familjeve mbretërore evropiane, por në shkolla publike norvegjeze. Më pas shërbeu katër vjet në marinën e vendit dhe në vitin 1995 përfundoi studimet në Akademinë Detare Norvegjeze. Në vend që të ndiqte rrugën e babait dhe gjyshit, të cilët kishin studiuar në Oksford, ai zgjodhi të shkonte në Kaliforni për të studiuar shkenca politike në Universitetin e Berkeley-t.

Marrëdhënia e tij me Mette-Marit Tjessem Hoiby u bë pjesë e rëndësishme e imazhit të modernizuar të monarkisë norvegjeze. Të dy u njohën në vitin 1999, gjatë një festivali muzikor në Kristiansand. Lidhja shkaktoi debate të mëdha, pasi Mette-Marit ishte nënë beqare dhe e kaluara e saj u konsiderua e pazakontë për bashkëshorten e ardhshme të mbretit.

Kritikat u shtuan edhe për shkak se çifti bashkëjetoi përpara martesës. Disa kundërshtarë paralajmëruan se kjo marrëdhënie mund t’i shkaktonte dëme të rënda monarkisë. Megjithatë, Mette-Marit arriti të fitonte me kalimin e kohës simpatinë e norvegjezëve dhe martesa e tyre në vitin 2001 u pa si shenjë e përshtatjes së kurorës me shoqërinë moderne.

Haakoni dhe Mette-Marit kanë dy fëmijë, princeshën Ingrid Alexandra dhe princin Sverre Magnus. Në moshën 22-vjeçare, Ingrid Alexandra merr tashmë titullin princeshë e kurorës dhe bëhet trashëgimtare e fronit.

Megjithatë, mbretërimi i Haakon VIII nis në një moment të ndërlikuar për familjen mbretërore. Mette-Marit është kritikuar për kontaktet e saj të mëparshme me Jeffrey Epstein, ndërsa djali i saj nga një lidhje e mëparshme, Marius Borg Hoiby, është dënuar për përdhunim pas një procesi të ndjekur gjerësisht nga publiku. Høiby e ka apeluar vendimin.

Rasti u bë edhe më i ndjeshëm pasi një nga gratë e përfshira në proces u përdhunua në pronën e Haakonit në Skaugum, pranë Oslos. Përfaqësuesit e familjes mbretërore kanë përsëritur se Hoiby nuk është anëtar i saj dhe nuk gëzon status mbretëror.

Pak para fillimit të gjyqit ndaj Hoiby-t, u bënë publike dokumente që dëshmonin komunikimin e shpeshtë të Mette-Marit me Jeffrey Epstein. Ajo kërkoi më pas falje dhe pranoi se kishte vepruar me gjykim të dobët, duke deklaruar se do të dëshironte të mos e kishte takuar kurrë.

Presioni mbi familjen u shtua edhe nga problemet shëndetësore të Mette-Marit. Ajo u diagnostikua me fibrozë pulmonare në vitin 2018 dhe, vetëm dy ditë pasi përfundoi gjyqi i djalit të saj, iu nënshtrua transplantit të mushkërive. Sipas mjekëve, gjendja e saj nuk mund të vlerësohet si plotësisht e stabilizuar pa kaluar një vit nga ndërhyrja.

Haakoni përballet kështu me një periudhë tepër të vështirë: duhet të jetë pranë bashkëshortes së tij, ndërsa merr në të njëjtën kohë përgjegjësinë e plotë për monarkinë dhe punon për të ruajtur besimin e qytetarëve.

Ekspertët e monarkisë në Norvegji vlerësojnë se mënyra se si mbreti dhe familja e tij do të përballen me këto çështje do të ketë rëndësi përcaktuese. Transparenca dhe dialogu i drejtpërdrejtë me publikun mund të luajnë rol kyç në kufizimin e spekulimeve.

Pavarësisht vështirësive, monarkia norvegjeze vazhdon të gëzojë mbështetje të fortë në përgjithësi. Haakoni e ka kaluar pjesën më të madhe të jetës duke u përgatitur për këtë rol dhe, sidomos në vitet e fundit, ka marrë gradualisht më shumë detyra dhe përgjegjësi.