Testi i gjakut që mund të zbulojë herët rrezikun nga Alzheimeri

Një hulumtim i ri ka nxjerrë në pah se të moshuarit me aftësi të paprekura njohëse, por me përqendrim të lartë të biomarkerit p-tau217 në gjak, përballen me një probabilitet 38% më të lartë për të shfaqur shenjat fillestare të demencës brenda një periudhe pesëvjeçare. Kur afati kohor zgjerohej në 10 vjet, rreziku rritej në 78%, ndonëse bazuar në të dhëna më pak të qëndrueshme.

Rachel Buckley, autorja kryesore e studimit dhe profesoreshë e asociuar e neurologjisë në Shkollën Mjekësore të Harvardit, theksoi se ky zbulim tregon potencialin e analizave të gjakut p-tau217 për të vlerësuar rrezikun individual të dëmtimit njohës në të ardhmen. Deklarata u bë gjatë një interviste për CNN, përcjell Klankosova.tv.

Më parë, konfirmimi i sëmundjes Alzheimer kërkonte ndërhyrje të shtrenjta dhe invazive si tomografia me emetim pozitronesh (PET) apo punksioni lumbal. Sot, testet e gjakut që përcaktojnë sasinë e tau 217 të fosforiluar ofrojnë një alternativë premtuese, duke parashikuar me saktësi akumulimin e pllakave ngjitëse të beta-amiloidit në tru, shpjegoi Buckley.

Këto depozita amiloide, të cilat nxisin inflamacion dhe prishin komunikimin ndërmjet neuroneve, mund të fillojnë të grumbullohen në tru dekada përpara se të shfaqen humbja e kujtesës apo rënia njohëse, madje që kur individët janë në të tridhjetat apo të dyzetat e tyre.

Me rritjen e përqendrimit të beta-amiloidit në tru, lëmshet e proteinës tau nisin të formohen brenda qelizave nervore, duke çuar gradualisht në shkatërrimin dhe vdekjen e neuroneve. Në patologji të tjera, si demenca frontotemporale që prek funksionet ekzekutive dhe jo kujtesën, lëmshet e tau mund të zhvillohen edhe pa praninë e amiloidit.

Buckley sqaroi se prania e niveleve të larta të amiloidit nuk çon domosdoshmërisht në demencë, ashtu si ekzistenca e tau në tru nuk përcakton me siguri dëmtimin njohës në të ardhmen.

Analizat e gjakut kërkojnë më shumë kërkime

Rezultatet, të cilat do të prezantohen të mërkurën në Konferencën Ndërkombëtare të Shoqatës së Alzheimerit dhe janë botuar paralelisht në revistën JAMA, u përftuan nga rishqyrtimi i gjashtë provave vëzhguese dhe klinike të zhvilluara në Australi, Amerikën e Veriut dhe Japoni. Në to morën pjesë afro 2,700 të moshuar pa simptoma të rënies njohëse, të cilët iu nënshtruan si skanimeve PET të trurit, ashtu edhe testeve p-tau217 në fillim të studimeve, dhe më pas u monitoruan për një periudhë deri në 21 vjet.

Megjithatë, studiuesja Buckley pranoi se kërkimi ndodhet ende në hapat e parë dhe ka nevojë të verifikohet në hulumtime më të gjera, të cilat duhet të përfshijnë pjesëmarrës nga të gjitha shtresat shoqërore dhe me faza të ndryshme të sëmundjes.