Testi i ri i gjakut premton parashikimin e rrezikut për Alzheimer

Personat e moshuar me funksione njohëse të paprekura, por me përqëndrime të shtuara të biomarkerit p-tau217 në gjak, rezultuan të kenë 38% më shumë gjasa për të shfaqur shenjat fillestare të demencës gjatë pesë viteve të ardhshme, sipas një kërkimi të fundit. Në një hark kohor 10-vjeçar, probabiliteti u rrit në 78%, ndonëse të dhënat për këtë periudhë ishin më pak të forta.

Rachel Buckley, autore kryesore dhe profesoreshë e asociuar e neurologjisë në Shkollën Mjekësore të Harvardit, theksoi se ky zbulim tregon potencialin e testeve të gjakut p-tau217 për të vlerësuar rrezikun individual të dëmtimit njohës në të ardhmen.

Deri tani, konfirmimi i sëmundjes Alzheimer kërkonte metoda të shtrenjta dhe invazive, si tomografia me emetim pozitron (PET) ose punksioni lumbal. Sidoqoftë, analizat e gjakut që masin nivelin e tau-217 të fosforiluar, të njohur si p-tau217, parashikojnë me saktësi të lartë akumulimin e pllakave të beta-amiloidit në tru, sipas Buckley.

Pllakat amiloide, të cilat provokojnë inflamacion dhe ndërpresin komunikimin neuronal, mund të grumbullohen në tru me dekada para se të shfaqen humbja e kujtesës apo rënia njohëse – madje edhe te personat në të tridhjetat dhe të dyzetat.

Sapo nivelet e beta-amiloidit rriten në tru, fillojnë të formohen lëmshet e proteinës tau brenda neuroneve, duke çuar në shkatërrimin dhe vdekjen e tyre. Megjithatë, në disa patologji, si demenca frontotemporale që prek funksionet ekzekutive e jo kujtesën, lëmshet tau mund të shfaqen edhe pa praninë e amiloidit.

Buckley paralajmëroi se jo kushdo që ka përqëndrime të larta amiloidi do të zhvillojë dementë, ashtu si prania e tau në tru nuk garanton domosdoshmërisht rënie njohëse më vonë në jetë.

Studimi, i cili do të prezantohet të mërkurën në Konferencën Ndërkombëtare të Shoqatës së Alzheimerit dhe u botua në revistën JAMA, rishqyrtoi të dhënat e gjashtë provave vëzhguese dhe klinike nga Australia, Amerika e Veriut dhe Japonia. Rreth 2,700 të moshuar pa simptoma të rënies njohëse iu nënshtruan skanimeve PET të trurit dhe testeve p-tau217 në fillim të hulumtimit dhe u monitoruan për deri në 21 vjet.

Megjithatë, Buckley theksoi se hulumtimi është ende në fillimet e tij dhe duhet të verifikohet në studime më të gjera, që përfshijnë pjesëmarrës nga prejardhje dhe faza të ndryshme të sëmundjes.