Eurodeputetja holandeze Tineke Strik, e cila kryesoi një mision për grumbullimin e fakteve mbi çështjet mjedisore në Shqipëri, ka paralajmëruar se rruga e vendit drejt Bashkimit Evropian, mund të ndërpritet nëse qeveria nuk korrigjon qasjen e saj ndaj zonave të mbrojtura.
Në fund të muajit të kaluar, Strik iu bashkua qytetarëve që protestonin në kryeqytet, duke shprehur mbështetjen për kauzën e tyre dhe duke u zotuar se zëri i tyre do të përcillet në institucionet evropiane.
Të lidhura
None found
“Është vërtet paradoksale të shohësh se jeni pikërisht ju që mbroni vlerat dhe të drejtat e BE-së, nderkohë që qeveria nuk po e bën këtë,” u shpreh ajo para turmës.
Ajo shtoi se do t’i çonte në Bruksel mesazhin se populli shqiptar është i përgatitur për anëtarësim, por ekzekutivi aktual nuk është në të njëjtin nivel gatishmërie.
Strik, pjesëtare e partisë së majtë ekologjike holandeze Progressief Nederland, e cila grupohet me të Gjelbrit në Parlamentin Evropian, udhëhoqi një vizitë hetimore për gjendjen e mjedisit në vendin që aspirohet të hyjë në BE brenda kësaj dekade.
Gjatë një bisede për Rrjetin Ballkanik të Gazetarisë Hulumtuese (BIRN), ajo theksoi se dështimi në ruajtjen e natyrës përbën një kërcënim direkt për procesin e integrimit evropian të Shqipërisë.
Ajo ishte jashtëzakonisht e prerë kur komentoi legjislacionin shqiptar të vitit 2024 për zonat e mbrojtura, i cili hap rrugën për ndërtime turistike luksoze në këto hapësira dhe që shumë e shohin si një rrezik serioz për ekosistemet dhe larminë biologjike.
Kur u pyet nëse ky ndryshim ligjor përputhet me normat e Bashkimit Evropian, Strik u përgjigj prerazi: “Jo, nuk është.”
Sipas saj, amendamenti që lejon ndërtimin në zonat e mbrojtura bie ndesh me legjislacionin komunitar, veçanërisht me Direktivat për Zogjtë dhe Habitatet. Ajo vuri në dukje se Komisioni Evropian e ka paralajmëruar tashmë Tiranën për domosdoshmërinë e rishikimit të këtij ligji.
Eurodeputetja kujtoi se pikërisht për këtë arsye, Parlamenti Evropian i kërkoi qeverisë shqiptare të anulojë ligjin dhe të hartojë një të ri që i përmbahet standardeve të bllokut, duke ndaluar çdo lloj aktiviteti në zonat e mbrojtura deri në miratimin e tij.
Prej më tepër se 40 ditësh, Shqipëria është përfshirë nga një valë protestash kundër qeverisë, të cilat fillimisht shpërthyen kundër një projekti turistik luksoz të planifikuar në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, në jug të vendit, një iniciativë e lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump.
Manifestuesit kërkojnë shfuqizimin e ligjit për zonat e mbrojtura, si dhe largimin e kabinetit të kryeministrit Edi Rama, të cilin e akuzojnë për korrupsion sistematik dhe mungesë transparence.
Më 17 qershor, eurodeputetët shprehën “keqardhje të thellë” për dy ligje shqiptare, të cilat, sipas vlerësimit të tyre, vendosin interesat e investitorëve të turizmit luksoz mbi ruajtjen e peizazheve natyrore.
Sipas Parlamentit Evropian, zgjerimi i Ligjit për Investimet Strategjike të vitit 2015 krijon lehtësira procedurale dhe redukton kontrollin mjedisor, duke rrezikuar të dëmtojë rëndë zonat e mbrojtura dhe territore të tjera me ndjeshmëri të lartë ekologjike.
Legjislativi i BE-së kërkoi gjithashtu anulimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, të cilat lejojnë ngritjen e infrastrukturës turistike në shkallë të gjerë dhe dobësojnë mbikëqyrjen mjedisore.
Këto dy akte ligjore janë thelbësore për projektin e zhvillimit luksoz në zonën e lagunës Vjosa–Nartë, në bregdetin shqiptar, të udhëhequr nga dhëndri i Donald Trump, Jared Kushner.
Kryeministri Edi Rama e ka mbrojtur hapur këtë nismë.
Në një intervistë për Deutsche Welle të publikuar më 3 korrik, Rama u shpreh: “Kemi bërë ndryshime në ligj, por nuk kemi prekur thelbin e tij dhe ndryshimet tona nuk bien ndesh me standardet dhe kriteret evropiane. Do të sigurohemi që kjo të verifikohet përmes procesit të negociatave.”
Megjithatë, Strik këmbëngul se amendamentet ligjore duhet të shfuqizohen menjëherë.
“Përndryshe, do të ketë të paktën negociata shumë të vështira. Nëse Rama vazhdon të këmbëngulë se nuk do t’i ndalë projektet e ndërtimit, atëherë ai do të përballet me një problem shumë të madh me Bashkimin Evropian,” paralajmëroi ajo.
“Nëse ai është vërtet serioz për ambicien e tij që Shqipëria të anëtarësohet sa më shpejt në BE, duhet ta shfuqizojë menjëherë këtë ligj dhe të sigurojë që asnjë ndërtim të mos kryhet në zonat e mbrojtura,” përfundoi ajo.
“Ju bëj thirrje të mos e ndalni qëndresën”
Rama ka premtuar se Shqipëria do të bëhet pjesë e Bashkimit Evropian deri në vitin 2030, dhe vendi konsiderohet si një nga kandidatët më të përparuar në Ballkanin Perëndimor, krahas Malit të Zi.
Strik tha se qytetarët që takoi në Tiranë janë të përgatitur për anëtarësim dhe i bëri thirrje qeverisë t’i dëgjojë ata.
“Do t’u thosha atë që u thashë edhe protestuesve: ata tregojnë shumë qartë se janë gati për anëtarësim. Ata po mbrojnë vlerat e Bashkimit Evropian dhe Rama duhet t’i dëgjojë, duke u siguruar që edhe ai të ecë në hap me përparimin,” deklaroi ajo.
“Mesazhi im për ata është: ‘Ju lutem, vazhdoni rezistencën, sepse kauza për të cilën po luftoni është shumë e drejtë. Natyrisht, bëjeni në mënyrë paqësore’,” shtoi Strik, duke përshkruar atmosferën konstruktive dhe praninë e shumë familjeve në protestën e Tiranës.
Ajo theksoi se ka ardhur momenti që politikanët dhe qeveria t’i marrin seriozisht këta qytetarë, të cilët kanë një pretendim shumë legjitim se Shqipëria u përket atyre dhe duan të sigurojnë integrimin në BE, por edhe të mbrojnë natyrën e tyre.
Eurodeputetja kritikoi gjithashtu mënyrën se si Rama i ka trajtuar protestat, si dhe pretendimet e tij se ato janë të keqorientuara ose po manipulohen nga faktorë të jashtëm.
“Protestuesit po zemërohen gjithnjë e më shumë, sepse Rama ose hesht, ose, edhe më keq, zhvillon fushata denigruese kundër tyre,” tha ajo.
Ajo iu referua gjithashtu një mosmarrëveshjeje për pronësinë e tokës, e cila aktualisht po hetohet.
“Protestuesit me të drejtë kërkojnë më shumë transparencë për këtë çështje, bashkëpunim të plotë me SPAK-un në hetimin për korrupsionin që lidhet edhe me peizazhin e Vjosë-Nartës, përfshirë aeroportin, si dhe që drejtësia të vihet në vend,” shtoi ajo, duke iu referuar aeroportit të ri të ndërtuar në një zonë të mbrojtur me rëndësi të veçantë për shpendët në lagunën Vjosë–Nartë.
Dëmi tashmë është bërë pjesërisht
Në muajin maj, zona ku është planifikuar ndërtimi i resortit u rrethua me gardh dhe nisën punimet për pastrimin e terrenit, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme përpara se ekskavatorët të ndalonin punën më 4 qershor.
Sipas ekspertëve vendas, rruga e re me zhavorr dhe dëmtimet e pyllit, të cilat ende janë të dukshme, përbëjnë një kërcënim për biodiversitetin e zonës.
“Ne pamë dëmet e shkaktuara në këtë zonë të Vjosë–Nartës – një rrugë rreth shtatë kilometra të gjatë që përshkon të gjithë zonën e mbrojtur dhe, në pjesët e përcaktuara si habitate folezimi për breshkat, pamë edhe tharje të ligatinave, e kështu me radhë,” tha Strik.
“Bashkimi Evropian nuk mund të ndërmarrë masa tani, sepse Shqipëria nuk është ende shtet anëtar, por mund t’i thotë: ‘Duhet ta ndaloni këtë, sepse përndryshe nuk jeni në përputhje me standardet e BE-së dhe, si pasojë, nuk do të ketë përparim në negociatat e anëtarësimit’,” shtoi ajo.
Sipas saj, BE-ja mund ta paralajmërojë Shqipërinë se duke vepruar në këtë mënyrë, po shkel legjislacionin e Bashkimit Evropian. Shqipëria nuk mund të pretendojë se këto kushte do të zbatohen vetëm në fund të vitit të ardhshëm, sepse gjatë negociatave për mbrojtjen dhe përmirësimin e natyrës, asaj nuk i lejohet ta përkeqësojë situatën.
E pyetur nëse kjo çështje është një provë e përkushtimit të Shqipërisë ndaj vlerave evropiane, Strik u përgjigj: “Po, unë e shoh vërtet si një provë.”
Në përfundim, ajo deklaroi: “Rama duhet të ndryshojë kurs tani. Ai duhet të sigurohet që një zonë e mbrojtur të jetë vërtet e mbrojtur dhe të garantojë që korrupsioni në nivelet e larta të mos tolerohet në vendin e tij.”
