Protestat antiqeveritare në Shqipëri kanë mbërritur në ditën e 28-të, ndërsa përgjatë këtyre javëve zhvillimet nuk kanë munguar si në terren, ku po organizohen tubimet, ashtu edhe në skenën politike.
Një prej pasojave që ka shoqëruar këtë valë protestash është largimi i deputetes Marjana Koçeku, e njohur si Neomalsorja, nga Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste. Vendimi i saj ka tërhequr vëmendje jo vetëm në median dhe opinionin publik në vend, por ka gjetur pasqyrim edhe në mediat ndërkombëtare.
Të lidhura
None found
Vetë Koçeku ka publikuar në rrjetet sociale një intervistë të saj për median britanike “Britania Daily”.
Duke shpërndarë këtë intervistë, e cila mban titullin: “Një nga deputetët më të rinj të Shqipërisë lë Partinë Qeverisëse ndërsa protestat intensifikohen dhe thotë se ‘Kjo qeveri nuk mund të sjellë ndryshime”, ajo shkruan: “N’përpjekje me e ndihmu ndërkombëtarizimin e çështjes së këtyne ditëve. N’përpjekje me hedhë dritë në kthinat e errëta ku fshihet edhe për pak kohë elita e vjetër dhe dekadente e Shqipnisë sonë”.
Në intervistë, Koçeku rendit një sërë problematikash që lidhen me qeverisjen dhe funksionimin e institucioneve, duke theksuar se deputetët nuk gëzojnë liri të plotë vendimmarrjeje dhe se u nënshtrohen rregullave të disiplinës partiake.
Sa i takon protestave, ajo i vlerëson si “ndër lëvizjet qytetare më frymëzuese që kam parë, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në Evropë vitet e fundit”, duke shtuar se ato kanë sjellë shpresë dhe frymëzim jo vetëm në vend, por edhe në Europë.
Deputetja shprehet gjithashtu se qeveria socialiste nuk është në gjendje të prodhojë ndryshimin që kërkohet.
Sipas intervistës së plotë, Marjana Koçeku, një nga deputetet më të reja të Shqipërisë dhe tashmë ish-anëtare e grupit parlamentar të Partisë Socialiste, i ka deklaruar gazetës Britannia Daily se lëvizja e gjerë e protestave në vend pasqyron një “krizë më të thellë besimi” mes qytetarëve dhe institucioneve politike. Ajo u ka drejtuar demonstruesve një mesazh të qartë: “Nuk jeni vetëm”.
Koçeku, e cila mori mandatin në parlament shtatorin e kaluar dhe më pas u largua nga Partia Socialiste për të vijuar si deputete e pavarur, tha se zhgënjimi gjithnjë e më i madh me mënyrën se si ushtrohet pushteti në politikën shqiptare e çoi përfundimisht drejt këtij vendimi. Në politikën shqiptare, largimet nga partitë kryesore janë të rralla, sidomos kur bëhet fjalë për deputetë të rinj të dalë nga shumica qeverisëse, çka e bën vendimin e saj një rast të pazakontë pavarësie politike. Deklaratat e saj marrin peshë të veçantë edhe për faktin se vijnë nga një politikane që deri vonë ishte pjesë e mazhorancës dhe tashmë përfaqëson një nga zërat e paktë të pavarur në parlament. Si një nga deputetet më të reja, ajo tha se ndien afër aspiratat e protestuesve, shumica të rinj, të cilët besojnë se sistemi politik nuk reflekton më shqetësimet e tyre.
Qëndrimet e saj japin një pasqyrë të rrallë të pakënaqësisë që po rritet brenda shumicës qeverisëse në një moment kur Shqipëria po përjeton një nga lëvizjet më të mëdha protestuese të viteve të fundit.
Edhe fakti që ajo hyri në Parlament më pak se një vit më parë e ka bërë vendimin për t’u shkëputur nga mazhoranca edhe më të komentuar, për shkak të moshës së saj dhe shpejtësisë me të cilën ajo u zhgënjye nga sistemi politik.
Rëndësia e këtij hapi lidhet edhe me faktin se Koçeku u zgjodh si pjesë e shumicës së Partisë Socialiste të Kryeministrit Edi Rama, përpara se të vendoste të largohej dhe të vijonte si deputete e pavarur. Në këtë status të ri, ajo thotë se nuk është më e kufizuar nga disiplina partiake dhe se do të votojë sipas ndërgjegjes së saj dhe interesave të zgjedhësve.
“Parlamenti shumë shpesh funksionon si një vend ku vendimet e partisë thjesht miratohen në vend që të shqyrtohen vërtet”, tha ajo për Britannia Daily. “Një nga përgjegjësitë themelore të një deputeti është të ushtrojë gjykim të pavarur në emër të qytetarëve që e kanë zgjedhur. Megjithatë, në praktikë, disiplina partiake shpesh ka përparësi mbi interesin publik.”
Në bisedën e saj me Britannia Daily, Koçeku u ndal disa herë te llogaridhënia, nevoja për ripërtëritje demokratike dhe domosdoshmëria e një brezi të ri udhëheqësish politikë.
Ajo theksoi se largimi nga partia qeverisëse ndodh në sfondin e një prej lëvizjeve qytetare më të rëndësishme të historisë së afërt të Shqipërisë, ku dhjetëra mijëra njerëz, kryesisht të rinj, kanë dalë në rrugë në protesta paqësore për të kërkuar llogaridhënie, transparencë dhe reforma demokratike. Këto protesta janë kthyer në një nga zhvillimet politike më përcaktuese të muajve të fundit, duke aktivizuar një brez qytetarësh që thonë se nuk ndihen të dëgjuar nga strukturat tradicionale politike.
Koçeku sqaroi se protestat nuk ishin shkaku i largimit të saj nga partia, por se e forcuan ndjeshëm këtë vendim.
“Protestat kanë qenë ndër lëvizjet qytetare më frymëzuese që kam parë, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në Evropë vitet e fundit”, tha ajo. “Kur dhjetëra mijëra qytetarë mobilizohen në mënyrë paqësore për të kërkuar llogaridhënie dhe ndryshime demokratike, përfaqësuesit e zgjedhur kanë detyrë të dëgjojnë.”
Sipas saj, çështjet e ngritura nga protestuesit, si llogaridhënia e qeverisë, mbrojtja e mjedisit, transparenca për projektet e mëdha të zhvillimit dhe rritja e kostos së jetesës, janë “të njëjtat shqetësime” që e kishin shtyrë të vinte në dyshim drejtimin që po merrte vendi. Në vend që ta lexonte këtë lëvizje me shqetësim, ajo e cilësoi si një burim optimizmi.
“E shoh këtë lëvizje si një shenjë shprese dhe jo dëshpërimi”, tha ajo. “Kjo tregon se njerëzit nuk kanë hequr dorë nga demokracia — përkundrazi, ata po kërkojnë që ajo të funksionojë më mirë”.
Në një nga deklaratat më të forta të intervistës, Koçeku la të kuptohet se edhe të tjerë brenda establishmentit politik shqiptar mund të ndjekin në të ardhmen shembullin e saj, një sinjal që mund të shkaktojë shqetësim në Partinë Socialiste.
“Nga bisedat dhe vëzhgimet e mia, besoj se ka një shqetësim në rritje brenda disa pjesëve të establishmentit politik të Shqipërisë”, tha ajo. “Ndjej se jo të gjithë ndihen rehat me drejtimin aktual të udhëheqjes politike, edhe nëse shumë zgjedhin të mos i shprehin këto shqetësime publikisht”.
Ajo shtoi: “Unë besoj se është vetëm çështje kohe para se më shumë politikanë të gjejnë guximin të flasin hapur dhe të veprojnë sipas bindjeve të tyre. Demokracitë e shëndetshme varen nga individë që janë të gatshëm të mbrojnë bindjet dhe idetë e tyre përtej komoditetit të përgjithshëm politik.”
Sa u përket ish-kolegëve të saj në Partinë Socialiste, Koçeku u shpreh shkurt: “Nga kjo pikë e tutje, i gjithë komunikimi midis nesh do të kryhet përmes kanaleve zyrtare. Nuk kam pasur asnjë kontakt me asnjërin prej tyre.”
Sipas saj, protestat nuk janë vetëm reagim ndaj politikave të caktuara, por shprehje e një problemi shumë më të thellë: kriza e besimit mes qytetarëve dhe institucioneve që duhet t’u shërbejnë atyre.
“Shumë shqiptarë mendojnë se vendimet politike merren gjithnjë e më shumë pa konsultime kuptimplote publike dhe se institucionet po bëhen më pak të përgjegjshme ndaj njerëzve të cilëve duhet t’u shërbejnë”, tha ajo. “Kur qytetarët humbasin besimin se shqetësimet e tyre mund të adresohen përmes kanaleve të zakonshme politike, ata natyrshëm kërkojnë mënyra të tjera demokratike për t’u dëgjuar zëri i tyre.”
Koçeku argumentoi se reformat nuk mund të jenë të besueshme nëse udhëhiqen nga e njëjta kulturë politike kundër së cilës qytetarët po protestojnë, duke lënë të kuptohet se establishmenti aktual nuk gëzon më besimin e nevojshëm për të prodhuar ndryshime të vërteta. Sipas saj, rikthimi i besimit kërkon shumë më tepër sesa shpallje politikash.
“Rindërtimi i besimit do të kërkojë më shumë sesa ndryshime në politika”, tha ajo. “Kjo kërkon një kulturë të ndryshme politike – një kulturë të bazuar në transparencë, institucione më të forta demokratike, respekt për sundimin e ligjit dhe një gatishmëri për të dëgjuar qytetarët edhe kur mesazhi i tyre është i pakëndshëm.”
Koçeku theksoi se Shqipërisë nuk i duhet thjesht një ndërrim qeverie, por një brez i ri drejtuesish të përkushtuar ndaj llogaridhënies, transparencës dhe dialogut demokratik. Qëndrimi i saj në përfundim ishte i prerë.
“Ajo që i duhet Shqipërisë nuk është thjesht një ndryshim i individëve, por një ripërtëritje e të gjithë kulturës politike. Elita politike, funksionimi i institucioneve tona dhe mentaliteti që ka formësuar qeverisjen për dekada të tëra kërkojnë reforma të thella.”
Ajo vijoi: “Ndryshimi i qëndrueshëm nuk do të vijë nga zëvendësimi i një grupi aktorësh politikë me një tjetër nëse të njëjtat praktika dhe mendësi mbeten të paprekura. Shqipëria ka nevojë për një brez të tërë të ri lidershipi që përqafon llogaridhënien, transparencën, dialogun demokratik dhe shërbimin publik si parime themelore të qeverisjes.”
Mesazhi i saj për protestuesit ishte i drejtpërdrejtë dhe personal.
“Zërat tuaj kanë rëndësi dhe nuk duhet të besoni kurrë se angazhimi qytetar paqësor është i kotë”, i tha ajo Britannia Daily. “Nuk jeni vetëm — madje keni edhe një mandat në parlament tani”.
Koçeku bëri të ditur se shumë protestues e kishin ftuar personalisht t’u bashkohej demonstratave, një gjest që ajo e quajti “një shenjë besimi që e vlerësoj thellësisht”. Ajo tha se që nga shpallja e vendimit të saj ka marrë mijëra mesazhe nga qytetarë të zakonshëm, anëtarë të diasporës shqiptare, akademikë dhe figura publike, të cilët i kanë thënë se hapi i saj ua ka ripërtërirë besimin se politika mund të udhëhiqet ende nga parimet dhe jo nga leverdia politike.
“Forca e këtij reagimi pasqyron faktin se një vendim i tillë është shumë i pazakontë në politikën shqiptare”, tha ajo. “Ai ka sfiduar një kulturë politike të gjatë dhe ka hapur një diskutim më të gjerë publik rreth pavarësisë politike, llogaridhënies dhe përgjegjësisë së përfaqësuesve të zgjedhur për të vënë qytetarët përpara interesave të partisë.”
Ndërkohë, Shqipëria ka përjetuar disa nga demonstratat më të mëdha dhe më të qëndrueshme të viteve të fundit, me dhjetëra mijëra qytetarë që kanë dalë në rrugët e Tiranës dhe qyteteve të tjera për të kërkuar më shumë llogaridhënie qeveritare, transparencë dhe reforma demokratike. Lëvizja, e njohur gjerësisht si “Revolucioni i Flamingo-ve”, nisi fillimisht si një fushatë mjedisore kundër zhvillimeve të debatueshme të turizmit luksoz në ishullin e Sazanit dhe në gadishullin pranë Zvërnecit, projekte të mbështetura nga investitori amerikan Jared Kushner, dhëndri i Presidentit të SHBA-së Donald Trump, dhe bashkëshortja e tij Ivanka Trump.
Këto zhvillime, që përfshijnë plane për resorte luksoze në zona të ndjeshme mjedisore pranë Peizazhit të Mbrojtur Vjosë-Nartë, kanë hasur kundërshtim të fortë nga ambientalistë, banorë lokalë dhe pjesëtarë të diasporës shqiptare, të cilët shprehin frikën për dëmtimin e ekosistemeve të mbrojtura dhe akuzojnë qeverinë se po vendos interesat e investimeve të elitës mbi shqetësimet publike.
Ajo që nisi si kundërshti ndaj projekteve të resorteve është shndërruar më pas në një lëvizje më të gjerë kundër korrupsionit të dyshuar, kapjes së perceptuar të shtetit, mungesës së transparencës dhe pakënaqësisë në rritje ndaj establishmentit politik shqiptar. Protestuesit kanë kërkuar reforma të thella politike dhe, në disa raste, dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, duke argumentuar se demonstratat shkojnë përtej një projekti të vetëm zhvillimi dhe përfaqësojnë kërkesën për një kulturë të re politike, të mbështetur te llogaridhënia dhe besimi publik.
