Komuniteti shkencor po e ndjek me vëmendje të shtuar fenomenin e fuqishëm El Niño, teksa devijimet e temperaturave të oqeanit po i afrohen vlerave skajshmërisht të larta.
Të lidhura
None found
Të dhënat oqeanografike dhe modelet e përditësuara deri më 26 gusht 2026 sinjalizojnë se planeti mund të gjendet pranë fazës akute të një prej episodeve më intensive të ngrohjes së oqeaneve të shënuara në dekadat e fundit.
Qendra e Parashikimit të Klimës e NOAA-s vlerëson se gjasat që ky fenomen të ruajë forcë shumë të madhe gjatë vjeshtës dhe dimrit janë mbi 90 për qind, ndërsa ndikimet mund të vijojnë deri në pranverën e vitit 2027.
Një nga sinjalet kryesore është Indeksi Relativ Oqeanik Niño (RONI). Parashikimet tregojnë se ekziston një probabilitet prej 69 për qind që temperatura në rajonin qendror Niño 3.4 të prekë ose tejkalojë anomalinë prej +2.5°C.
Nëse këto parashikime vërtetohen, do të bëhej fjalë për një episod me intensitet të jashtëzakonshëm, që mund të jetë më i fortë se disa prej ngjarjeve historike të viteve 1982-1983, 1997-1998 dhe 2015-2016.
Ashpërsia e gjendjes duket edhe në matjet e Shërbimit Evropian të Ndryshimeve Klimatike Koperniku dhe të Byrosë Australiane të Meteorologjisë.
Temperatura mesatare sipërfaqësore e oqeaneve në shkallë globale po regjistrohet në nivele historike, ndërsa në Paqësorin lindor, veçanërisht në rajonin Niño 1+2, anomalitë termike kanë kaluar +2.9°C mbi mesataren.
Kjo masë e madhe nxehtësie mund të ndikojë te sistemet ushqimore, bujqësia dhe lundrimi detar. Ndër pasojat e mundshme përmenden ndryshimi i reshjeve musonike në Azi, kushtet e pafavorshme bujqësore në disa zona të Azisë Juglindore dhe vështirësitë e transportit detar në Kanalin e Panamasë për shkak të rënies së nivelit të ujit në liqenin Gatún.
El Niño lidhet me një çrregullim të madh të bashkëveprimit midis oqeanit dhe atmosferës mbi Paqësorin ekuatorial.
Në kushte normale, erërat tregtare fryjnë nga lindja në drejtim të perëndimit dhe i çojnë ujërat e ngrohta drejt pjesës perëndimore të Paqësorit. Ndërkohë, përgjatë brigjeve të Amerikës së Jugut ngjiten në sipërfaqe ujëra më të ftohta dhe të pasura me lëndë ushqyese.
Gjatë El Niño-s, erërat tregtare dobësohen dhe ujërat e ngrohta lëvizin drejt lindjes. Ky proces shoqërohet me ndryshime të thella në qarkullimin atmosferik dhe në shpërndarjen e reshjeve në të gjithë globin.
Më pas, luhatjet e temperaturës së Paqësorit mund të ndikojnë në rrjedhat e ajrit, në vendosjen e sistemeve të presionit dhe në aktivitetin e stuhive në pjesë të ndryshme të botës.
Vëmendja është rikthyer gjithashtu te rajoni i Himalajeve, pas një përmbytjeje të fuqishme të raportuar më 26 gusht përgjatë lumit Bhote Koshi, në kufirin mes Tibetit dhe Nepalit.
Një masë e madhe uji, balte dhe mbeturinash përfshiu zonat malore të Timure dhe Syabrubesi, duke dëmtuar infrastrukturën, përfshirë postet e policisë dhe objektet doganore, si dhe duke ndërprerë qarkullimin ndërkufitar.
Përmbytja krijoi gjithashtu probleme në disa hidrocentrale përgjatë lumit Trishuli, teksa autoritetet i mbajtën në gatishmëri zonat përgjatë rrjedhës së poshtme.
Raportimet e para e lidhin burimin e ngjarjes me një proces që ndodhi në lartësi të mëdha në zonën e Tibetit. Vala e ujit, e cila në disa gryka të ngushta malore mund të ketë arritur disa metra lartësi, u shpërnda me shpejtësi shumë të madhe.
A është El Niño shkaku i katastrofës?
Pavarësisht përputhjes në kohë, El Niño nuk mund të cilësohet si shkaktari i drejtpërdrejtë i vërshimit në lumin Bhote Koshi.
Një nga shpjegimet e mundshme për një ngjarje të tillë është fenomeni i njohur si GLOF (Glacial Lake Outburst Flood), pra përmbytja e shkaktuar nga çarja e një liqeni akullnajor.
Në këto raste, rrëzimi i një mase akulli ose shkëmbi mund të dëmtojë një digë natyrore akulli a morene dhe të çlirojë menjëherë një sasi të madhe uji të grumbulluar në lartësi.
Në planin afatgjatë, ndryshimet klimatike kanë një rol të rëndësishëm në këtë proces. Ngrohja globale po e përshpejton tërheqjen e akullnajave himalajane dhe po krijon kushte për shfaqjen e më shumë liqeneve akullnajore, disa prej të cilëve mund të jenë të paqëndrueshëm.
Për këtë arsye, El Niño mund të shihet si një faktor i sfondit klimatik, por jo si shkaku i drejtpërdrejtë i katastrofës në Nepal. Origjina e një ngjarjeje të tillë duhet kërkuar te faktorët lokalë hidrogeologjikë dhe mekanikë të terrenit malor.
