Rrezatimi ultravjollcë është rritur ndjeshëm në shumë zona të Evropës gjatë dekadës së fundit, duke shtuar shqetësimet për pasojat e mundshme në shëndet, përfshirë kancerin e lëkurës dhe dëmtimet e syve.
Të lidhura
None found
Një studim i ri tregon se në periudhën 2013–2022 niveli i rrezatimit UV në disa rajone evropiane është rritur me 10 deri në 20 për qind.
Hulumtimi është publikuar në revistën shkencore “Photochemical & Photobiological Sciences” dhe bazohet në të dhënat e mbledhura për dhjetë vjet nga 40 stacione matëse në 19 vende të Evropës.
Sipas autorëve, kjo është hera e parë që rritja e rrezatimit UV, e evidentuar më herët vetëm në vende të caktuara, vërehet në një hapësirë më të gjerë të kontinentit.
Më pak vranësira, ekspozim më i lartë ndaj UV
Studiuesit e lidhin kryesisht këtë prirje me uljen e sasisë së reve mbi Evropë, një dukuri që ekspertët ia atribuojnë ndryshimeve klimatike.
Në të kundërt, ndryshimet në shtresën e ozonit duket se kanë ndikuar më pak në shtimin e rrezatimit ultravjollcë të regjistruar në sipërfaqen e Tokës.
Për realizimin e analizës janë përdorur si matjet e kryera drejtpërdrejt në stacionet tokësore, ashtu edhe të dhënat satelitore për rrezatimin në mbarë botën. Në studim kanë kontribuar më shumë se 50 studiues nga institucione të 19 vendeve evropiane.
Pasojat për lëkurën dhe shikimin
Zyra Federale Gjermane për Mbrojtjen nga Rrezatimi (BfS) vlerëson se ekspozimi më i madh ndaj rrezeve UV përbën një kërcënim në rritje për shëndetin e njerëzve.
Rrezatimi ultravjollcë është faktori kryesor shkaktar i kancerit të lëkurës, ndërsa ekspozimi ndaj tij mund të dëmtojë edhe sytë.
Në Gjermani, kanceri i lëkurës renditet ndër format më të përhapura të sëmundjes. Në vendet e Bashkimit Evropian regjistrohen çdo vit rreth 150 mijë raste të reja të melanomës.
Ekspertët nënvizojnë se masat mbrojtëse ndaj diellit janë gjithnjë e më të domosdoshme, sidomos në ditët kur indeksi UV është i lartë.
Nevoja për monitorim të vazhdueshëm
Autorët e studimit theksojnë se ndjekja afatgjatë e rrezatimit UV në Evropë është thelbësore. Seritë e pandërprera të të dhënave u mundësojnë shkencëtarëve të analizojnë ndryshimet mes rajoneve, ndikimin e klimës dhe prirjet që mund të sjellin pasoja shëndetësore.
Presidentja e BfS-së, Inge Paulini, thotë se matjet e vazhdueshme dhe afatgjata janë të domosdoshme për të kuptuar më qartë zhvillimet dhe për të vlerësuar rreziqet që lidhen me to.
Ekspertët bëjnë thirrje edhe për përmirësimin e masave mbrojtëse për qytetarët. Sipas tyre, investimet në hapësira të gjelbra në qytete dhe shtimi i zonave me hije mund të kufizojnë ekspozimin e njerëzve ndaj rrezatimit UV, si dhe t’i mbrojnë ata nga temperaturat e larta.
Studiuesit rekomandojnë forcimin e sistemeve të monitorimit, në mënyrë që ndryshimet afatgjata të dokumentohen dhe institucionet të mund të ndërmarrin masa më efikase për mbrojtjen e shëndetit publik./ dw
