Në zonën e largët të Sistemit Diellor, përtej orbitës së Plutonit, astronomët kanë gjetur një trup qiellor që mund të jetë planet xhuxh. Objekti mban përkohësisht emrin ED138 dhe, nëse konfirmohet, mund t’i shtohet listës së pesë planetëve xhuxh të njohur zyrtarisht.
Vëzhgimet që çuan te zbulimi u kryen nga Observatori Vera C. Rubin, i ndërtuar në një mal të Kilit, 2.682 metra mbi nivelin e detit. Me kamerën dixhitale më të madhe në botë, observatori nisi punën në vitin 2025. Pajisjet e tij mundësojnë fotografimin e gjithë qiellit çdo tri ditë, duke hapur rrugë për kërkimin e objekteve të largëta në Sistemin Diellor.
Të lidhura
None found
Matthew Holman, astrofizikant i lartë në Institutin Smithsonian dhe lektor i astronomisë në Universitetin e Harvardit, identifikoi ED138 përmes një programi kompjuterik që e zhvilloi me kolegë. Ata analizuan të dhënat e mbledhura nga observatori gjatë vitit 2026. Programi shqyrtoi miliarda sinjalizime për objekte në lëvizje përpara se të dallonte kandidatin.
Holman kujtoi se lajmi fillimisht i ngjalli njëkohësisht entuziazëm dhe dyshim. Për këtë arsye, ai kontrolloi nëse mund të bëhej fjalë për sinjal të rremë ose për një gabim të programit.
Për të vërtetuar gjetjen, Holman u konsultua me Mario Juric, kolegun e tij, shkencëtarin që drejton studimet e Sistemit Diellor në Observatorin Rubin dhe profesor në Universitetin e Uashingtonit. Juric kërkoi në katalogun e observatorit dhe zbuloi 20 vëzhgime të tjera të ED138, të regjistruara që nga marsi i vitit 2026. Të dhënat nga burime të tjera u ndihmuan studiuesve të rindërtonin orbitën e tij deri rreth 10 vite më parë.
Megjithatë, ED138 nuk mund të quhet ende zyrtarisht planet xhuxh. Studiuesit duhet të matin më saktë përmasat fizike të tij dhe kjo mund të kërkojë edhe disa muaj vëzhgime të mëtejshme.
Planetët xhuxh janë trupa që sillen rreth Diellit dhe kanë masë të mjaftueshme për të qenë pothuajse sferikë, por nuk e kanë pastruar orbitën e tyre nga trupa të tjerë. Pesë të njohurit zyrtarisht nga Bashkimi Astronomik Ndërkombëtar janë Ceres, Plutoni, Haumea, Makemake dhe Eris.
Konfirmimi i ED138 dhe përcaktimi i madhësisë së tij do të ndihmojnë në sqarimin e natyrës së këtij objekti përtej Plutonit. Zbulimi i mundshëm shënon gjithashtu përparim në studimin e skajeve të Sistemit Diellor, ku astronomët shpresojnë të gjejnë trupa të tjerë të pazbuluar më parë, falë vëzhgimeve të reja dhe analizës së sasive të mëdha të të dhënave.
