Përplasja brenda LDK-së dhe rruga e bllokuar drejt presidencës: Çfarë pritet më pas?

Plani i përbashkët mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës për kreun e ri të shtetit është vënë në dyshim, pasi gjashtë ligjvënës të LDK-së refuzuan ta mbështesin marrëveshjen, duke bërë që zgjedhja e presidentit të ardhshëm të bëhet e pasigurt.

Megjithë kundërshtimin e brendshëm, kryeministri Albin Kurti këmbëngul se marrëveshja me subjektin e drejtuar nga Lumir Abdixhiku mbetet në fuqi dhe është plotësisht valide.

Mirëpo, për analisten Donika Emini, formula aktuale politike thjesht nuk mjafton më.

Emini, e cila është hulumtuese pranë Grupit Këshillues për Politikat e Ballkanit në Evropë, shpjegon për Radion Evropa e Lirë se qëndrimi i gjashtë deputetëve kundër kandidatit të përbashkët Bekim Sejdiu tregon se koalicioni nuk i ka 80 votat e nevojshme për kuorum, duke e bërë të domosdoshme përfshirjen e forcave të tjera parlamentare në këtë marrëveshje.

Vetëvendosja zotëron 53 ulëse në Kuvend, ndërsa Abdixhiku pranon se aktualisht vetëm 12 deputetë të LDK-së janë të gatshëm ta votojnë Sejdiun. Edhe sikur t’u shtohen votat e pakicave joserbe, me të cilat Kurti formoi ekzekutivin e mëparshëm, prapë numrat nuk plotësohen që Sejdiu të bëhet presidenti i gjashtë i Kosovës që nga shpallja e pavarësisë.

Kurti ka mbajtur prej kohësh një qëndrim të prerë kundër Listës Serbe, partisë kryesore të komunitetit serb që gëzon përkrahjen e Beogradit dhe që siguroi nëntë mandate në zgjedhjet e qershorit.

Ndërkohë, Partia Demokratike e Kosovës numëron 22 ligjvënës, kurse Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka shtatë.

“Që kjo marrëveshje të bëhet funksionale, duhet domosdoshmërisht të zgjerohet me një partner shtesë, qoftë Aleanca apo PDK-ja. Por kjo do të krijonte një konfigurim krejt të ri politik, i cili do të sillte një varg sfidash të tjera,” vlerëson Emini.

Prej muajsh, Aleanca e udhëhequr nga Ardian Gjini ka parashtruar gjashtë kushte për të dhënë mbështetjen e saj për institucionet, ndërsa PDK-ja e Bedri Hamzës ka refuzuar çdo bashkëpunim me Kurtin, si për ekzekutivin ashtu edhe për kreun e shtetit, duke deklaruar se këtë mandat do të vijojë në opozitë.

Vetëm LDK-ja e Lumir Abdixhikut pranoi të hynte në bisedime me Kurtin, në fillim për një qeverisje të përbashkët, një proces që ngeci pas kërkesës së LDK-së për postin e presidentit, dhe më pas për vetë presidentin, çka solli marrëveshjen e 31 gushtit.

Atë ditë, të dyja partitë prezantuan kandidatin e përbashkët, por vetëm 24 orë më vonë, gjashtë deputetë të LDK-së dolën hapur kundër tij.

Kreu i LDK-së deklaroi se me këtë sjellje, këta deputetë po e çojnë pashmangshmërisht vendin drejt zgjedhjeve, kurse Kurti e cilësoi më pas si “absurde”, “të dëmshme” dhe “të papërgjegjshme” sjelljen e tyre, duke shtuar se ata synojnë zgjedhje të reja.

Emini thekson se sinjali i Kurtit se do të takohet sërish me Abdixhikun dhe me kryesinë e LVV-së për marrëveshjen nuk tregon se ai po planifikon medoemos zgjedhje, por përbën një “strategji që i jep atij kohë dhe hapësirë politike”.

“Ai mund të vazhdojë bisedimet me LDK-në, të shohë nëse gjashtë deputetët ndryshojnë qëndrim, të vlerësojë nëse Aleanca tregohet më elastike dhe, mbi të gjitha, të presë zhvillimet në Hagë më 16 shtator,” thotë ajo, duke iu referuar shpalljes së aktgjykimit për ish-udhëheqësit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të akuzuar për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.

Edhe pse thotë se Kurti nuk po planifikon domosdoshmërisht zgjedhje, nëse nuk arrihet të përfshihen Aleanca apo PDK-ja në marrëveshje, “koha e fituar mund të funksionojë edhe në favor të një skenari zgjedhor”.

“Dhe këtu, kalendari merr një peshë të madhe politike. Pamundësia për të zgjedhur presidentin do ta çonte vendin në një tjetër cikël zgjedhor në një kohë që mund t’i përshtatet Kurtit shumë më shumë sesa kundërshtarëve të tij,” shprehet ajo.

Përsa i përket Aleancës, Emini sheh hapësirë për fleksibilitet, pavarësisht kushteve të parashtruara. Megjithatë, sipas saj, shtatë votat e partisë që drejtohej nga Ramush Haradinaj “nuk mund të sigurohen automatikisht”.

Ndërsa PDK-ja e Hamzës, sipas hulumtueses, mban një qëndrim më kalkulues. Ajo vlerëson se kjo parti nuk dëshiron zgjedhje, por është më e interesuar për atë që do të ndodhë pas vendimit të Gjykatës Speciale në Hagë.

Një vendim lirues për ish-presidentin Hashim Thaçi, njëkohësisht ish-udhëheqës i PDK-së, do t’i hapte rrugë një rikthimi të mundshëm të tij në politikë, duke ndryshuar thellësisht dinamikat brenda kësaj force dhe gjithë skenës politike.

Emri i Thaçit për president ishte hedhur nga ish-kreu i Aleancës, Haradinaj. Edhe pse Arian Tahiri i PDK-së e ka mbështetur këtë ide, sekretarja e përgjithshme e partisë, Vlora Çitaku, ka deklaruar se Thaçit nuk i duhen poste, por “liri”.

Pikërisht për shkak të zhvillimeve në Hagë, Emini gjykon se në këtë moment do të ishte jashtëzakonisht e vështirë për PDK-në që të angazhohej në një marrëveshje të re politike me Kurtin.

“Pas vendimit, në varësi të asaj se çfarë ndodh dhe si ndikon kjo në PDK, mund të kemi një situatë krejtësisht tjetër dhe një diskutim tjetër politik,” analizon ajo.

Megjithatë, duke folur për gjetjen e një rrugëdaljeje, ajo e vendos theksin tek afatet kohore.

“Afatet për zgjedhjen e presidentit janë shumë të ngushta dhe zgjerimi i një koalicioni, negocimi me një partner të ri dhe gjetja e një formule që mund të pranohet nga të gjithë nuk është diçka që realizohet lehtë në pak ditë,” shprehet ajo.

Numërimi i afatit 60-ditor për kreun e shtetit fillon me konstituimin e Kuvendit, një proces që nisi më 6 gusht, por mbeti pezull pasi LVV-ja këmbëngul që së pari të arrihet pajtimi për presidentin.

Megjithatë, Emini vlerëson se Kurti e menaxhoi politikisht me mjeshtëri situatën pas zhvillimeve në LDK, të cilat vetë kreu i LVV-së i kishte quajtur negative.

Sipas saj, ai po ndërton një narrativ ku paraqitet si një lider i gatshëm për kompromis, “që vazhdon të kërkojë dialog me LDK-në dhe që është i gatshëm të presë deri në fund për ta gjetur një zgjidhje”.

Në deklaratën e tij vonë më 1 shtator, Kurti këmbënguli se kandidati i LVV-së për president mbetet Bekim Sejdiu, ish-gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese dhe ish-diplomat.

Sipas Eminit, Kurti po kryen “një lëvizje shumë strategjike” duke ngulur këmbë se “Bekim Sejdiu është ‘kandidat i Republikës’ dhe jo thjesht kandidat i një marrëveshjeje partiake”.

“Në këtë mënyrë, ai e ngre kandidaturën mbi marrëveshjen LVV–LDK dhe e paraqet mbështetjen e tij si çështje të interesit institucional. Në mënyrë indirekte, kjo është edhe një kritikë ndaj mënyrës se si po sillet LDK-ja: nëse kandidati është i Republikës dhe nëse qëllimi është zhbllokimi i institucioneve, atëherë ata që e kundërshtojnë mund të paraqiten si ata që po e pengojnë këtë interes,” vlerëson ajo.

Një pikë e përbashkët mes Kurtit dhe Abdixhikut pas zhvillimeve të 1 shtatorit është fajësimi i gjashtë deputetëve të LDK-së që kundërshtuan marrëveshjen: Avdullah Hoti, Hykmete Bajrami, Kujtim Shala, Arben Gashi, Armend Zemaj dhe Janina Ymeri.

Të gjithë ata janë arsyetuar se vota e tyre është kundër bashkëpunimit me LVV-në dhe “zgjatjes së pushtetit” të Kurtit.

Emini thotë se Kurti dhe Abdixhiku kanë motive të ndryshme përse e zhvendosin fajin te ky grup deputetësh.

Kurti, sipas saj, fajëson këta deputetë për bllokadën, e jo udhëheqjen e LDK-së, sepse ajo “mund t’i duhet për marrëveshje në të ardhmen edhe nëse ka zgjedhje të jashtëzakonshme”.

Abdixhiku, ndërkaq, e përdor fajësimin për një objektiv tjetër politik. Ai “mund të distancohet nga përgjegjësia për rezultatin e ardhshëm të LDK-së”, gjykon Emini.

“Nëse partia e tij dështon, ai tashmë ka krijuar një narrativ ku fajin e mbajnë ata gjashtë deputetë që bllokuan marrëveshjen, ndërsa përgjegjësia politike për performancën e partisë zhvendoset tek ata. Në këtë kuptim, gjashtë deputetët mund të bëhen edhe një lloj ‘dash kurbani’ për problemet më të gjera të LDK-së,” vlerëson ajo.

Megjithatë, kundërshtimet brenda LDK-së, sipas Eminit, kanë të bëjnë me faktin se procesi i negociatave për marrëveshjen nuk ishte transparent. Ajo thotë se ky rezultat ishte i pritshëm, pasi prej kohësh brenda partisë së Abdixhikut ka ndarje e rivalitete “që shkojnë përtej kësaj kandidature”.

Abdixhiku u përball me një mocion mosbesimi në korrik, por arriti t’i mbijetojë, duke qëndruar në krye të partisë. Edhe më herët, ai kishte kërkuar votëbesim për të udhëhequr partinë, pas rezultatit zgjedhor.

“Abdixhiku, si lider i partisë, mban përgjegjësinë kryesore për faktin që nuk ka arritur ta mbajë të bashkuar grupin e tij parlamentar dhe ta menaxhojë këtë konflikt brenda partisë. Ajo që po shohim sot është, mbi të gjitha, një krizë e lidershipit dhe e kohezionit të brendshëm të LDK-së, e cila tani po manifestohet përmes procesit presidencial,” përfundon Emini.

Nëse skena politike e Kosovës nuk arrin të zgjedhë një president të ri, qytetarët do t’i drejtohen sërish kutive të votimit, për zgjedhjet e katërta në më pak se dy vjet dhe të dytat që vijnë si pasojë e mungesës së konsensusit për çështjen e presidentit. /REL