PDK dhe LDK, përballje të brendshme mes krizash identiteti dhe udhëheqjeje

Njëra parti ka mbetur pa udhëheqës, ndërsa tjetra po sfidohet nga zëra që kërkojnë shkarkimin e kreut të saj.

Në radhët e Partisë Demokratike të Kosovës, largimi i Bedri Hamzës ka krijuar një vakum që pret të mbushet me një figurë të re drejtuese. Ndërkohë, në Lidhjen Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku ndodhet nën presion nga pjesëtarë të partisë, mes të cilëve spikat kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, i cili ka shprehur hapur ambicien për të marrë frenat e subjektit politik.

Të dyja këto forca opozitare zotërojnë gjithsej 40 deputetë në Kuvendin e Kosovës. Megjithatë, teksa po konsumohen nga përplasjet e brendshme, pyetja që shtrohet është se sa kapacitet u mbetet për të vënë në vështirësi Qeverinë e udhëhequr nga Albin Kurti.

Çështja nuk sillet vetëm rreth emrave që do të dalin në krye. Për PDK-në, diskutimi prek thelbin e identitetit politik pas epokës së Hashim Thaçit. Për LDK-në, vëmendja përqendrohet te rezultatet elektorale, vendimet e udhëheqjes aktuale dhe rruga që duhet të ndjekë partia në të ardhmen.

Analistët e zhvillimeve politike vlerësojnë se këto përçarje mund të cenojnë aftësinë e dy partive për të bashkërenduar veprimet, për të ushtruar mbikëqyrje mbi ekzekutivin dhe për t’u ofruar qytetarëve një opsion të qartë politik.

Dy parti, dy fronte për pushtet të brendshëm

Nga zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit 2026, PDK-ja siguroi 19.44 për qind të votave dhe 22 mandate në Kuvend, kurse LDK-ja arriti 16.69 për qind dhe 18 ulëse.

Në raport me zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2025, PDK-ja pësoi një rënie modeste në mbështetje, nga 20.19 në 19.44 për qind, por arriti të ruante numrin e mandateve. LDK-ja, në anën tjetër, shënoi një përparim të ndjeshëm, duke u rritur nga 13.24 në 16.69 për qind dhe duke fituar tri mandate shtesë.

Sidoqoftë, kjo rritje nuk mjaftoi për të qetësuar pakënaqësitë brenda LDK-së, e cila vazhdoi të mbetej forca e tretë politike në skenën kosovare.

Pas zgjedhjeve të qershorit, disa degë të partisë, përfshirë ato në Pejë, Lipjan dhe një në Prishtinë, kërkuan dorëheqjen e Abdixhikut, duke e gjykuar rezultatin si larg pritshmërive.

Abdixhiku i refuzoi këto thirrje dhe denoncoi atë që ai e quajti veprime të organizuara kundër tij nga disa struktura, ndërsa mori mbështetje nga figura të tjera brenda partisë.

Megjithatë, tensionet vazhduan të mbesin prezente.

Më 22 tetor, kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, zyrtarizoi synimin e tij për të garuar për postin e kryetarit të LDK-së dhe kërkoi që Abdixhiku të jepte dorëheqjen.

Rama e argumentoi këtë ambicie duke iu referuar suksesit të tij në Prishtinë, ku ishte rikonfirmuar në postin e kryetarit të komunës.

Nënkryetari i LDK-së, Lutfi Haziri, kërkoi që debati për udhëheqjen të zhvendoset brenda një procesi të rregullt zgjedhor. Ai shkroi në platformat sociale se viti 2027 do të jetë viti i zgjedhjeve të brendshme të partisë dhe se diskutimi i hershëm për kandidatë, pa një garë zyrtare, nuk i shërben demokracisë së brendshme.

Abdixhiku, i cili udhëheq LDK-në që nga viti 2021, kishte paraqitur dorëheqjen pas zgjedhjeve parlamentare të dhjetorit 2025, por kishte marrë besimin e partisë për të qëndruar në krye.

Ai fitoi një tjetër votëbesim edhe në korrik të këtij viti.

Në PDK, ndërkohë, ndryshimi i kreut është bërë një realitet i pakthyeshëm.

Bedri Hamza dha dorëheqje të pakthyeshme më 21 tetor, më pak se një vit pasi kishte marrë drejtimin e partisë.

Ai deklaroi se ky veprim kishte për qëllim hapjen e rrugës për zgjedhje të brendshme dhe për figura të reja, por nuk dha hollësi për afatin kohor të këtij procesi.

PDK-ja kishte paralajmëruar më parë fillimin e zgjedhjeve të brendshme në shtator, por ato nuk u realizuan.

Radio Evropa e Lirë u përpoq të merrte reagime nga përfaqësues të PDK-së dhe LDK-së lidhur me këto zhvillime të brendshme, por nuk mori asnjë përgjigje deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi.

PDK-ja pas epokës Thaçi, LDK-ja përballë pakënaqësive

Për gati dy dekada, PDK-ja u lidh ngushtësisht me figurën e Hashim Thaçit, e më vonë me Kadri Veselin.

Thaçi e drejtoi partinë që nga themelimi i saj në vitin 1999 deri në vitin 2016, kur u zgjodh president i Kosovës. Pas tij, Veseli mori frenat, por dha dorëheqje në nëntor të vitit 2020, pas konfirmimit të aktakuzës ndaj tij, Thaçit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit nga Dhomat e Specializuara në Hagë.

Që nga ajo periudhë, PDK-ja ka kaluar nëpër disa ndryshime në udhëheqje, ndërsa ndikimi i ish-drejtuesve mbetet një temë e nxehtë në diskutimet për të ardhmen e partisë.

Më 16 shtator, Dhomat e Specializuara i shpallën të katër ish-udhëheqësit fajtorë për krime lufte. Ky vendim është i shkallës së parë dhe mund të apelohet.

Tashmë, pas dorëheqjes së Hamzës dhe vendimit gjyqësor në Hagë, PDK-ja përballet sërish me dilemën se kush do ta udhëheqë dhe mbi çfarë baze ideologjike.

Donika Emini, nga Grupi Këshillues për Politikat e Ballkanit në Evropë, vlerëson se PDK-ja po kalon nëpër një krizë të identitetit politik dhe ripozicionimi.

Sipas saj, tensionet ndërmjet strukturave tradicionale dhe brezit të ri që synon një profil tjetër politik dëshmojnë se zëvendësimi i udhëheqjes nuk mjafton për të zgjidhur çështjen e drejtimit të partisë.

Ajo shton se procesi gjyqësor në Hagë përbën një tjetër faktor që mund të ndikojë në të ardhmen e PDK-së.

“Pasojat e këtij procesi tashmë kanë nisur të ndihen, por besoj se ndikimi i tij mbi strukturat, ekuilibrat e brendshëm dhe orientimin e ardhshëm të partisë mund të jetë edhe më i thellë se sa e shohim sot. Prandaj, kriza e PDK-së nuk mund të lexohet vetëm përmes debatit aktual për lidershipin”, thotë Emini për Radion Evropa e Lirë.

Në LDK, situata paraqitet ndryshe.

Partia ka një kryetar që u ka rezistuar votëbesimeve të brendshme dhe ka shënuar rritje në zgjedhjet e fundit, por kjo nuk e ka ndalur opozitën e brendshme ndaj tij.

Kërkesat për largimin e Abdixhikut, pra, nuk lidhen vetëm me rezultatin elektoral, por edhe me mënyrën se si ai e ka administruar partinë.

Emini përmend menaxhimin e periudhës paszgjedhore, marrëdhëniet me Lëvizjen Vetëvendosje dhe Albin Kurtin, si dhe debatet rreth një rikthimi të mundshëm të ish-presidentes Vjosa Osmani në parti.

“Në vend që këto zhvillime ta ndihmonin partinë të konsolidohej, ato kanë nxjerrë në pah edhe më shumë dobësitë dhe ndarjet e saj”, thekson ajo.

Sipas Eminit, LDK-ja duhet të vendosë jo vetëm se kush do ta drejtojë, por edhe çfarë oferte politike do t’u paraqesë votuesve.

Politologu Dritëro Arifi identifikon një problem të përbashkët në të dyja partitë: mungesën e një strategjie afatgjatë.

Ai vëren se disa struktura të LDK-së ende kanë mosbesim ndaj udhëheqjes së Abdixhikut, ndërsa dorëheqja e Hamzës, sipas tij, tregon mungesë gatishmërie për një tranzicion të mirëfilltë në PDK.

“Duket se nuk ka pasur strategji, sepse po të kishte, dorëheqja e kryetarit duhet të pasohej menjëherë me disa kandidatë seriozë për këtë post, të cilët do të hynin në garë pa vonesë për të zgjidhur problemin”, thotë Arifi për Radion Evropa e Lirë.

Për të, ndërrimi i emrave në krye nuk mjafton nëse nuk shoqërohet me ndryshimin e politikave dhe të mënyrës së funksionimit të partive.

Kur opozita gjen gjuhë të përbashkët me pushtetin

Vetëm pak javë pasi siguroi mbështetjen e Lëvizjes Vetëvendosje për amendamentet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, PDK-ja kërkoi që ligji të kthehej në Kuvend.

Kjo kërkesë erdhi një ditë pas dorëheqjes së Bedri Hamzës nga posti i kryetarit.

PDK-ja deklaroi se synonte të parandalonte pengesat e mundshme në zbatimin e ligjit. Megjithatë, Përparim Gruda, i cili kishte qenë iniciator i ndryshimeve, këmbënguli se ato nuk përmbanin asnjë defekt.

Qëndrimet kontradiktore ngritën pikëpyetje mbi mënyrën e vendimmarrjes brenda partisë, pikërisht në një moment kur ajo po përgatitet për zgjedhjen e udhëheqjes së re.

Më 6 tetor, PDK-ja kishte këmbëngulur që Kuvendi t’i miratonte ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara përpara se të vazhdonte me zgjedhjen e presidentit të vendit.

Lëvizja Vetëvendosje i mbështeti këto ndryshime, pavarësisht rezervave të shprehura nga kryeministri Kurti për mungesën e një analize të mjaftueshme juridike.

Në votimin përfundimtar, ligji mori 88 vota, ndërsa deputetët e LDK-së nuk morën pjesë në votim.

LDK-ja e kishte kundërshtuar nismën, duke vënë në pikëpyetje pasojat juridike të saj.

Këto zhvillime demonstruan se PDK-ja dhe partia në pushtet mund të gjejnë pika të përbashkëta për çështje të caktuara, edhe kur LDK-ja zgjedh të mos përfshihet në procesin vendimmarrës.

Sidoqoftë, mospajtimet për një ligj nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht mungesë koordinimi opozitar. Partitë mund të kenë qëndrime të ndryshme për çështje juridike dhe politike, pa qenë të detyruara të veprojnë si një bllok i vetëm.

Për Eminin, sfida kryesore e opozitës shkon përtej votimeve individuale.

Ajo mendon se partitë opozitare nuk kanë arritur të ndërtojnë një kauzë të përbashkët politike dhe një alternativë bindëse ndaj qeverisjes së Kurtit.

“Natyrisht që këto përçarje brenda partive opozitare i pengojnë ato të ndërtojnë një strategji të përbashkët. Por problemi është edhe më i thellë. Ato po e pengojnë opozitën të krijojë një kauzë politike rreth së cilës mund të bashkojë elektoratin”, thotë ajo.

Edhe Arifi e vlerëson mungesën e koordinimit si pengesë për një opozitë më efektive.

Sipas tij, kur njëra parti opozitare ngre një çështje, ndërsa të tjerat nuk e mbështesin ose nuk angazhohen rreth saj, dobësohet mundësia për të ushtruar presion të përbashkët ndaj Qeverisë.

Ai vlerëson se kjo mund t’i japë përparësi politike Lëvizjes Vetëvendosje, duke e lehtësuar atë nga trysnia e kundërshtarëve.

“Po vërehen përçarje dhe mungesë mirëkuptimi apo mbështetjeje për parime të caktuara. Kur njëra parti opozitare ngre një çështje, tjetra nuk interesohet dhe anasjelltas. Kjo e dobëson ndjeshëm zërin e opozitës, jo vetëm aktualisht, por edhe në planin afatgjatë, duke i nxjerrë këto parti si të paafta për të ushtruar mbikëqyrje më rigoroze ndaj Qeverisë”, thekson Arifi.

Çfarë humbet opozita duke u marrë me veten?

Konfliktet e brendshme nuk janë gjithmonë shenjë se një parti po e humb aftësinë për veprim politik.

Garat për udhëheqje, kërkesat për llogaridhënie dhe mospajtimet për orientimin politik mund të jenë pjesë e demokracisë së shëndetshme brenda një partie.

Në PDK, kjo do të vihet në provë përmes zgjedhjeve të ardhshme të brendshme dhe aftësisë për të përcaktuar drejtimin politik pas Hamzës.

Në LDK, mbetet për t’u parë se si do të trajtohen kërkesat për ndryshim dhe nëse procesi i ardhshëm zgjedhor do t’i zgjidhë mospajtimet ndërmjet strukturave.

Megjithatë, edhe nëse ndryshojnë udhëheqjet, kjo nuk garanton se partitë do të bëhen më efektive si opozitë.

Analistët bien dakord se sfidat shkojnë përtej emrave dhe lidhen me strategjinë, orientimin politik dhe aftësinë për të ndërtuar mbështetje.

Emini paralajmëron se mungesa e një opozite aktive dhe të koordinuar mund të ndikojë në mbikëqyrjen e emërimeve në borde dhe agjenci të pavarura, në sektorin e drejtësisë, në kontrollin e financave publike dhe në vlerësimin e punës së ministrive.

Arifi, ndërkohë, mendon se mungesa e presionit opozitar mund t’ia bëjë më të lehtë Qeverisë marrjen e vendimeve pa u përballur me kontroll të mjaftueshëm parlamentar.

Ai thekson se sfidë mbetet jo vetëm miratimi i ligjeve, por edhe zbatimi i tyre, për të cilin opozita duhet të kërkojë përgjegjësi.

“Opozita është një lloj pushteti i mbikëqyrjes. Kur ky pushtet i mbikëqyrjes është shumë i brishtë, joaktiv dhe jopërmbajtjesor në ngritjen e zërit për reformat, për ligje, për përmirësime e kështu me radhë, atëherë edhe për Qeverinë do të jetë më e lehtë të bëjë gabime gjatë rrugës, sepse nuk do të sfidohet nga askush”, thotë Arifi.

Emini sheh edhe një rrezik më afatgjatë: humbjen e besimit të qytetarëve se përmes zgjedhjeve mund të sjellin një alternativë tjetër qeverisëse.

“Prandaj, mendoj se rreziku më i madh nuk është thjesht bllokada apo vonesa e reformave. Është dobësimi i demokracisë përmes mungesës së një alternative politike të besueshme”, thotë Emini.

Ajo nuk sheh sinjale se partitë opozitare janë të gatshme për ndryshime rrënjësore në orientimin e tyre politik dhe paralajmëron se vazhdimi i gjendjes aktuale mund të nxisë largime dhe rreshtime të reja të figurave politike.

Sipas saj, këto lëvizje nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht kalim te partia në pushtet, por mund të përfshijnë edhe largimin nga politika partiake apo bashkimin me subjekte të tjera, siç ka ndodhur edhe më parë në Kosovë.