Ligjvënësi amerikan kundërshton Beogradin, ekspertët kërkojnë pasoja politike për Serbinë

Në javën e parë të korrikut, kreu i Asamblesë Parlamentare të OSBE-së, Joan Pons Sampietro, njoftoi se shteti serb kishte shprehur gatishmërinë për të qenë vendi pritës i sesionit vjetor të kësaj organizate në vitin 2027, pikërisht në Beograd.

Ky propozim u përball menjëherë me kundërshtimin e kongresmenit amerikan Joe Wilson, pas disa deklaratave të bëra nga Snezhana Paunoviq, ministre në ekzekutivin e drejtuar nga Aleksandar Vuçiç.

Wilson argumentoi se pikërisht këto qëndrime përfaqësojnë një arsye të fuqishme për ta refuzuar ofertën e Beogradit. Në një reagim të ashpër, ligjvënësi amerikan i cilësoi fjalët e ministres si të papranueshme dhe provokuese, duke theksuar se ato bien ndesh me vetë qëllimin e OSBE-së.

Sipas tij, organizata u themelua për të lehtësuar arritjen e marrëveshjeve në Evropë, jo për të ringjallur përçarjet etnike, prandaj Asambleja Parlamentare duhet të refuzojë kategorikisht kandidaturën serbe për samitin e vitit 2027.

Nga ana tjetër, njohës të zhvillimeve politike në rajon e shohin deklaratën e Paunoviqit si një provë shtesë të retorikës nacionaliste që vazhdon të mbizotërojë në Beograd. Ata theksojnë se reagimet e komunitetit ndërkombëtar duhet të jenë më të forta se kaq.

Nuk mjafton vetëm dënimi publik, nënvizojnë analistët, por janë të domosdoshme masa konkrete me natyrë politike dhe diplomatike, të cilat do të shoqëronin këto shprehje armiqësore. Gjithashtu, sipas tyre, institucionet ndërkombëtare zotërojnë mjete të mjaftueshme, duke përfshirë edhe sanksionimin e zyrtarëve që përhapin gjuhë urrejtjeje dhe minojnë përpjekjet për normalizimin e situatës në Ballkanin Perëndimor.

Analisti Nexhat Haziri, në një bisedë për “Bota sot”, vlerësoi se ambasadori Wilson kishte të drejtë të kërkonte që deklarata e ministres serbe të mos shpërfillet, por të ndiqet me sanksione nga bota demokratike. Sipas Hazirit, sugjerimi për të zhvendosur takimin vjetor të OSBE-së larg Beogradit përbën një përgjigje të merituar ndaj sjelljeve të Serbisë.

Duke e zgjeruar pamjen, ai solli në kujtesë ngjarjet e Banjskës dhe episode të tjera të mëparshme, që dëshmojnë qasjen destruktive të Beogradit zyrtar ndaj Kosovës, një qëndrim që ka rrezikuar jo vetëm marrëdhëniet dypalëshe, por edhe stabilitetin rajonal. Megjithatë, Haziri shprehu dyshime të forta se do të kishte pasoja të vërteta, duke parashikuar se bashkësia ndërkombëtare, veçanërisht Bashkimi Evropian, do të mjaftohej sërish me nota proteste dhe deklarata të përgjithshme.

Në përfundim të fjalës së tij, ai vuri në dukje se një diplomaci e dobët dhe marrëdhëniet jo të shëndetshme me vendet mike kontribuojnë që Serbia t’i shmanget deri tani kostos së këtyre veprimeve.

Në të njëjtën linjë, analisti tjetër politik, Leon Duhanaj, e konsideroi deklaratën e Paunoviqit si një tjetër testament të politikës zyrtare të Beogradit ndaj shqiptarëve, një shtresë më shumë në atë që ai e përshkroi si murin e gjatë të turpit të ndërtuar ndër shekuj. Për Duhanajn, këto fjalë tregojnë se Serbia mbetet e lidhur me logjikën e së shkuarës dhe me gjuhën nacionaliste, e cila prodhon konflikte në vend të pajtimit.

Ai theksoi se zërat që përfaqësojnë një frymë racionale dhe evropiane janë të rrallë në skenën politike serbe dhe deklarata të tilla minojnë drejtpërdrejt aspiratat për stabilitet. Për këtë arsye, Duhanaj këmbënguli se nuk mjaftojnë vetëm dënimet verbale, por duhen masa ndëshkuese konkrete ndaj politikanëve që përdorin një retorikë të tillë të rrezikshme.

Ai shtoi se komuniteti ndërkombëtar duhet të shqyrtojë seriozisht pjesëmarrjen e Serbisë në organizmat ku sundon respekti për të drejtat e njeriut dhe vlerat demokratike. Në fjalët e tij përmbyllëse, Duhanaj paralajmëroi se nëse këto politika vijojnë pa u ndëshkuar, atëherë instrumentet diplomatike dhe politike në dispozicion duhen aktivizuar për ta bërë koston e një gjuhe të tillë të prekshme për Beogradin zyrtar.