Kush pritet ta përfaqësojë Kosovën në sesionin e 81-të të Asamblesë së OKB-së?

Më 8 shtator do të nisë sesioni i 81-të i Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Në Nju Jork pritet të mblidhen përfaqësues politikë nga e gjithë bota, ndërsa në mesin e të pranishmëve pritet të jenë edhe përfaqësues nga Kosova.

Qeveria e Kosovës nuk i ka konfirmuar KP-së nëse kryeministri në detyrë, Albin Kurti, do të udhëtojë drejt Shteteve të Bashkuara të Amerikës për ta përfaqësuar vendin. Ekspertët e marrëdhënieve ndërkombëtare vlerësojnë se Kosova duhet të paraqitet atje përmes institucioneve të formuara dhe zyrtarëve me mandat të plotë.

Dritëro Arifi, profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare, thekson se për Kosovën ka rëndësi të veçantë që përfaqësuesit e saj të gëzojnë legjitimitet të plotë. Ai kujton se Kosova nuk është anëtare e Organizatës së Kombeve të Bashkuara, por mund të zhvillojë takime në margjinat e Asamblesë.

Sipas Arifit, pjesëmarrja e drejtuesve që ushtrojnë detyrën në institucionet kryesore rrezikon ta zbehë pozicionin e Kosovës gjatë takimeve ndërkombëtare.

Ai thotë se kredencialet ndërkombëtare të Kosovës janë shumë të kufizuara pikërisht për shkak se vendi nuk është anëtar i OKB-së. Për këtë arsye, sipas tij, do të ishte shumë më e përshtatshme që Kosova të kishte një kryeministër legjitim dhe me kompetenca të plota.

Arifi vëren se në SHBA mund të udhëtojë edhe ushtruesja e detyrës së presidentes, por nënvizon se drejtuesit kryesorë institucionalë aktualisht janë në cilësinë e ushtruesve të detyrës. Sipas tij, kjo gjendje e shtrembëron përfaqësimin e Kosovës dhe, pavarësisht synimeve të mëdha, vendi duhet të veprojë në mënyrë praktike dhe ligjore.

Në rrethanat ekzistuese, ai konsideron se Kurti duhet të marrë pjesë, ndonëse tashmë është vështirë të përcaktohet roli i tij si kryeministër në detyrë apo deputet. Arifi shpjegon se kryeministri negocion marrëveshje ndërkombëtare, por vë në pikëpyetje mundësinë e nënshkrimit dhe ratifikimit të tyre përderisa Kosova ende nuk e ka Kuvendin.

Shtetet e tjera, sipas profesorit, nuk e marrin seriozisht një përfaqësim të tillë dhe nuk hyjnë në diskutime për çështje të rëndësishme kur e dinë paraprakisht se pala kosovare nuk ka mundësi t’i ratifikojë marrëveshjet. Për rrjedhojë, ai vlerëson se roli i Kurtit në këto takime do të ishte jashtëzakonisht i zbehtë.

Pas zgjedhjeve parlamentare të 7 qershorit, Kosova vazhdon të mos i ketë të formuara institucionet e reja. Ish-diplomati Blerim Canaj paralajmëron se kjo situatë mund të ndikojë negativisht edhe në përfaqësimin e vendit në skenën ndërkombëtare.

Sipas Canajt, dërgimi në një forum si Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara i personave që janë ushtrues detyre, në një kohë kur mungon edhe një Kuvend funksional, e cenon legjitimitetin institucional të Kosovës.

Ai shprehet se, bazuar në ligjet dhe Kushtetutën e Kosovës, vendi nuk ka asnjë përfaqësues legjitim. Canaj thotë se Kurti është i vetëdijshëm se shtetet serioze nuk zhvillojnë takime me persona që nuk kanë legjitimitet.

Ish-diplomati thekson se përfaqësimi në Këshillin e Sigurimit është i domosdoshëm, por shton se Kurti nuk do të ftohej atje për shkak të ndonjë marrëveshjeje bilaterale. Sipas tij, dëmi nuk është hipotetik, pasi Kosova po e përjeton atë çdo ditë dhe tashmë është e qartë se askush nuk po e merr parasysh.

Canaj vlerëson se nuk duhet pritur që bashkësia ndërkombëtare të vijë në Kosovë për t’ua bërë të dukshëm dëmin institucioneve vendore, sepse një gjë e tillë nuk do të ndodhë. Ai përfundon se izolimi i Kosovës dhe mungesa e saj në radarin e një shteti përbëjnë dëmin më të madh të mundshëm.

Edhe vitin e kaluar, Albin Kurti kishte udhëtuar në SHBA në cilësinë e kryeministrit në detyrë. Gjatë Javës së Nivelit të Lartë të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, ai kishte zhvilluar një varg takimesh bilaterale.

Krahas Kurtit, e pranishme kishte qenë edhe ish-presidentja Vjosa Osmani.